౫. సమ్మసనఞాణనిద్దేసో

౪౮. కథం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నానం ధమ్మానం సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం?

యం కిఞ్చి రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, సబ్బం రూపం అనిచ్చతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం, దుక్ఖతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం, అనత్తతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం.

యా కాచి వేదనా…పే… యా కాచి సఞ్ఞా… యే కేచి సఙ్ఖారా… యం కిఞ్చి విఞ్ఞాణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, సబ్బం విఞ్ఞాణం అనిచ్చతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం, దుక్ఖతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం, అనత్తతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం.

చక్ఖుం…పే… జరామరణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అనిచ్చతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం, దుక్ఖతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం, అనత్తతో వవత్థేతి ఏకం సమ్మసనం.

రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అనిచ్చం ఖయట్ఠేన, దుక్ఖం భయట్ఠేన అనత్తా అసారకట్ఠేనాతి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం. వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… సఙ్ఖారా…పే… విఞ్ఞాణం…పే… చక్ఖు…పే… జరామరణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అనిచ్చం ఖయట్ఠేన, దుక్ఖం భయట్ఠేన, అనత్తా అసారకట్ఠేనాతి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం.

రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మన్తి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం. వేదనా…పే… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం… చక్ఖు…పే… జరామరణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మన్తి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం.

జాతిపచ్చయా జరామరణం, అసతి జాతియా నత్థి జరామరణన్తి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం. అతీతమ్పి అద్ధానం… అనాగతమ్పి అద్ధానం జాతిపచ్చయా జరామరణం, అసతి జాతియా నత్థి జరామరణన్తి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం. భవపచ్చయా జాతి, అసతి…పే… ఉపాదానపచ్చయా భవో, అసతి…పే… తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానం, అసతి…పే… వేదనాపచ్చయా తణ్హా, అసతి…పే… ఫస్సపచ్చయా వేదనా, అసతి…పే… సళాయతనపచ్చయా ఫస్సో, అసతి…పే… నామరూపపచ్చయా సళాయతనం, అసతి…పే… విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూపం, అసతి…పే… సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం, అసతి…పే… అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా, అసతి అవిజ్జాయ నత్థి సఙ్ఖారాతి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం. అతీతమ్పి అద్ధానం… అనాగతమ్పి అద్ధానం అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా, అసతి అవిజ్జాయ నత్థి సఙ్ఖారాతి సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నానం ధమ్మానం సఙ్ఖిపిత్వా వవత్థానే పఞ్ఞా సమ్మసనే ఞాణం’’.

సమ్మసనఞాణనిద్దేసో పఞ్చమో.