౩౪. నిరోధసమాపత్తిఞాణనిద్దేసో

౮౩. కథం ద్వీహి బలేహి సమన్నాగతత్తా తయో చ సఙ్ఖారానం పటిప్పస్సద్ధియా సోళసహి ఞాణచరియాహి నవహి సమాధిచరియాహి వసిభావతా పఞ్ఞా నిరోధసమాపత్తియా ఞాణం?

ద్వీహి బలేహీతి ద్వే బలాని – సమథబలం, విపస్సనాబలం. కతమం సమథబలం? నేక్ఖమ్మవసేన చిత్తస్సేకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం. అబ్యాపాదవసేన చిత్తస్సేకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం. ఆలోకసఞ్ఞావసేన చిత్తస్సేకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం. అవిక్ఖేపవసేన చిత్తస్సేకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం…పే… పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్సాసవసేన చిత్తస్సేకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం. పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్సాసవసేన చిత్తస్సేకగ్గతా అవిక్ఖేపో సమథబలం.

సమథబలన్తి కేనట్ఠేన సమథబలం? పఠమేన ఝానేన నీవరణే న కమ్పతీతి – సమథబలం. దుతియేన ఝానేన వితక్కవిచారే న కమ్పతీతి – సమథబలం. తతియేన ఝానేన పీతియా న కమ్పతీతి – సమథబలం. చతుత్థేన ఝానేన సుఖదుక్ఖే న కమ్పతీతి – సమథబలం. ఆకాసానఞ్చాయతనసమాపత్తియా రూపసఞ్ఞాయ పటిఘసఞ్ఞాయ నానత్తసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసమాపత్తియా ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – సమథబలం. ఉద్ధచ్చే చ ఉద్ధచ్చసహగతకిలేసే చ ఖన్ధే చ న కమ్పతి న చలతి న వేధతీతి – సమథబలం. ఇదం సమథబలం.

కతమం విపస్సనాబలం? అనిచ్చానుపస్సనా విపస్సనాబలం. దుక్ఖానుపస్సనా విపస్సనాబలం. అనత్తానుపస్సనా విపస్సనాబలం. నిబ్బిదానుపస్సనా విపస్సనాబలం. విరాగానుపస్సనా విపస్సనాబలం. నిరోధానుపస్సనా విపస్సనాబలం. పటినిస్సగ్గానుపస్సనా విపస్సనాబలం. రూపే అనిచ్చానుపస్సనా విపస్సనాబలం …పే… రూపే పటినిస్సగ్గానుపస్సనా విపస్సనాబలం. వేదనాయ…పే… సఞ్ఞాయ… సఙ్ఖారేసు… విఞ్ఞాణే… చక్ఖుస్మిం…పే… జరామరణే అనిచ్చానుపస్సనా విపస్సనాబలం…పే… జరామరణే పటినిస్సగ్గానుపస్సనా విపస్సనాబలం.

విపస్సనాబలన్తి కేనట్ఠేన విపస్సనాబలం? అనిచ్చానుపస్సనాయ నిచ్చసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. దుక్ఖానుపస్సనాయ సుఖసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. అనత్తానుపస్సనాయ అత్తసఞ్ఞాయ న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. నిబ్బిదానుపస్సనాయ నన్దియా న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. విరాగానుపస్సనాయ రాగే న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. నిరోధానుపస్సనాయ సముదయే న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. పటినిస్సగ్గానుపస్సనాయ ఆదానే న కమ్పతీతి – విపస్సనాబలం. అవిజ్జాయ చ అవిజ్జా సహగతకిలేసే చ ఖన్ధే చ న కమ్పతి న చలతి న వేధతీతి – విపస్సనాబలం. ఇదం విపస్సనాబలం.

తయో చ సఙ్ఖారానం పటిప్పస్సద్ధియాతి కతమేసం తిణ్ణన్నం సఙ్ఖారానం పటిప్పస్సద్ధియా? దుతియం ఝానం సమాపన్నస్స వితక్కవిచారా వచీసఙ్ఖారా పటిప్పస్సద్ధా హోన్తి. చతుత్థం ఝానం సమాపన్నస్స అస్సాసపస్సాసా కాయసఙ్ఖారా పటిప్పస్సద్ధా హోన్తి. సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స సఞ్ఞా చ వేదనా చ చిత్తసఙ్ఖారా పటిప్పస్సద్ధా హోన్తి. ఇమేసం తిణ్ణన్నం సఙ్ఖారానం పటిప్పస్సద్ధియా.

౮౪. సోళసహి ఞాణచరియాహీతి కతమాహి సోళసహి ఞాణచరియాహి? అనిచ్చానుపస్సనా ఞాణచరియా, దుక్ఖానుపస్సనా ఞాణచరియా, అనత్తానుపస్సనా ఞాణచరియా, నిబ్బిదానుపస్సనా ఞాణచరియా, విరాగానుపస్సనా ఞాణచరియా, నిరోధానుపస్సనా ఞాణచరియా, పటినిస్సగ్గానుపస్సనా ఞాణచరియా, వివట్టనానుపస్సనా ఞాణచరియా, సోతాపత్తిమగ్గో ఞాణచరియా, సోతాపత్తిఫలసమాపత్తి ఞాణచరియా, సకదాగామిమగ్గో ఞాణచరియా, సకదాగామిఫలసమాపత్తి ఞాణచరియా, అనాగామిమగ్గో ఞాణచరియా, అనాగామిఫలసమాపత్తి ఞాణచరియా, అరహత్తమగ్గో ఞాణచరియా, అరహత్తఫలసమాపత్తి ఞాణచరియా – ఇమాహి సోళసహి ఞాణచరియాహి.

౮౫. నవహి సమాధిచరియాహీతి కతమాహి నవహి సమాధిచరియాహి? పఠమం ఝానం సమాధిచరియా, దుతియం ఝానం సమాధిచరియా, తతియం ఝానం సమాధిచరియా, చతుత్థం ఝానం సమాధిచరియా, ఆకాసానఞ్చాయతనసమాపత్తి…పే… విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసమాపత్తి… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసమాపత్తి… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తి సమాధిచరియా. పఠమం ఝానం పటిలాభత్థాయ వితక్కో చ విచారో చ పీతి చ సుఖఞ్చ చిత్తేకగ్గతా చ…పే… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తిం పటిలాభత్థాయ వితక్కో చ విచారో చ పీతి చ సుఖఞ్చ చిత్తేకగ్గతా చ – ఇమాహి నవహి సమాధిచరియాహి.

వసీతి పఞ్చ వసియో. ఆవజ్జనవసీ, సమాపజ్జనవసీ, అధిట్ఠానవసీ, వుట్ఠానవసీ, పచ్చవేక్ఖణావసీ. పఠమం ఝానం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం ఆవజ్జతి; ఆవజ్జనాయ దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – ఆవజ్జనవసీ. పఠమం ఝానం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతి; సమాపజ్జనాయ దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – సమాపజ్జనవసీ. పఠమం ఝానం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం అధిట్ఠాతి; అధిట్ఠానే దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – అధిట్ఠానవసీ. పఠమం ఝానం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం వుట్ఠాతి; వుట్ఠానే దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – వుట్ఠానవసీ. పఠమం ఝానం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం పచ్చవేక్ఖతి; పచ్చవేక్ఖణాయ దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – పచ్చవేక్ఖణావసీ.

దుతియం ఝానం…పే… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తిం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం ఆవజ్జతి; ఆవజ్జనాయ దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – ఆవజ్జనవసీ. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తిం యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతి…పే… అధిట్ఠాతి… వుట్ఠాతి… పచ్చవేక్ఖతి; పచ్చవేక్ఖణాయ దన్ధాయితత్తం నత్థీతి – పచ్చవేక్ఖణావసీ. ఇమా పఞ్చ వసియో. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘ద్వీహి బలేహి సమన్నాగతత్తా తయో చ సఙ్ఖారానం పటిపస్సద్ధియా సోళసహి ఞాణచరియాహి నవహి సమాధిచరియాహి వసీభావతా పఞ్ఞా నిరోధసమాపత్తియా ఞాణం’’.

నిరోధసమాపత్తిఞాణనిద్దేసో చతుత్తింసతిమో.