౨. సీలమయఞాణనిద్దేసో

౩౭. కథం సుత్వాన సంవరే పఞ్ఞా సీలమయే ఞాణం? పఞ్చ సీలాని – పరియన్తపారిసుద్ధిసీలం, అపరియన్తపారిసుద్ధిసీలం, పరిపుణ్ణపారిసుద్ధిసీలం, అపరామట్ఠపారిసుద్ధిసీలం, పటిప్పస్సద్ధిపారిసుద్ధిసీలన్తి.

తత్థ కతమం పరియన్తపారిసుద్ధిసీలం? అనుపసమ్పన్నానం పరియన్తసిక్ఖాపదానం – ఇదం పరియన్తపారిసుద్ధిసీలం. కతమం అపరియన్తపారిసుద్ధిసీలం? ఉపసమ్పన్నానం అపరియన్తసిక్ఖాపదానం – ఇదం అపరియన్తపారిసుద్ధిసీలం. కతమం పరిపుణ్ణపారిసుద్ధిసీలం? పుథుజ్జనకల్యాణకానం కుసలధమ్మే యుత్తానం సేక్ఖపరియన్తే [సేఖపరియన్తే (క.)] పరిపూరకారీనం కాయే చ జీవితే చ అనపేక్ఖానం పరిచ్చత్తజీవితానం – ఇదం పరిపుణ్ణపారిసుద్ధిసీలం. కతమం అపరామట్ఠపారిసుద్ధిసీలం? సత్తన్నం సేక్ఖానం – ఇదం అపరామట్ఠపారిసుద్ధిసీలం. కతమం పటిప్పస్సద్ధిపారిసుద్ధిసీలం? తథాగతసావకానం ఖీణాసవానం పచ్చేకబుద్ధానం తథాగతానం అరహన్తానం సమ్మాసమ్బుద్ధానం – ఇదం పటిప్పస్సద్ధిపారిసుద్ధిసీలం.

౩౮. అత్థి సీలం పరియన్తం, అత్థి సీలం అపరియన్తం. తత్థ కతమం తం సీలం పరియన్తం? అత్థి సీలం లాభపరియన్తం, అత్థి సీలం యసపరియన్తం, అత్థి సీలం ఞాతిపరియన్తం, అత్థి సీలం అఙ్గపరియన్తం, అత్థి సీలం జీవితపరియన్తం.

కతమం తం సీలం లాభపరియన్తం? ఇధేకచ్చో లాభహేతు లాభపచ్చయా లాభకారణా యథాసమాదిన్నం [యథాసమాదిణ్ణం (క.)] సిక్ఖాపదం వీతిక్కమతి – ఇదం తం సీలం లాభపరియన్తం. కతమం తం సీలం యసపరియన్తం? ఇధేకచ్చో యసహేతు యసపచ్చయా యసకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమతి – ఇదం తం సీలం యసపరియన్తం. కతమం తం సీలం ఞాతిపరియన్తం? ఇధేకచ్చో ఞాతిహేతు ఞాతిపచ్చయా ఞాతికారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమతి – ఇదం తం సీలం ఞాతిపరియన్తం. కతమం తం సీలం అఙ్గపరియన్తం? ఇధేకచ్చో అఙ్గహేతు అఙ్గపచ్చయా అఙ్గకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమతి – ఇదం తం సీలం అఙ్గపరియన్తం. కతమం తం సీలం జీవితపరియన్తం? ఇధేకచ్చో జీవితహేతు జీవితపచ్చయా జీవితకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమతి – ఇదం తం సీలం జీవితపరియన్తం. ఏవరూపాని సీలాని ఖణ్డాని ఛిద్దాని సబలాని కమ్మాసాని న భుజిస్సాని న విఞ్ఞుప్పసత్థాని [న విఞ్ఞూపసత్థాని (క.)] పరామట్ఠాని అసమాధిసంవత్తనికాని [న సమాధిసంవత్తనికాని (క.)] న అవిప్పటిసారవత్థుకాని న పామోజ్జవత్థుకాని న పీతివత్థుకాని న పస్సద్ధివత్థుకాని న సుఖవత్థుకాని న సమాధివత్థుకాని న యథాభూతఞాణదస్సనవత్థుకాని న ఏకన్తనిబ్బిదాయ న విరాగాయ న నిరోధాయ న ఉపసమాయ న అభిఞ్ఞాయ న సమ్బోధాయ న నిబ్బానాయ సంవత్తన్తి – ఇదం తం సీలం పరియన్తం.

కతమం తం సీలం అపరియన్తం? అత్థి సీలం న లాభపరియన్తం, అత్థి సీలం న యసపరియన్తం, అత్థి సీలం న ఞాతిపరియన్తం, అత్థి సీలం న అఙ్గపరియన్తం, అత్థి సీలం న జీవితపరియన్తం.

కతమం తం సీలం న లాభపరియన్తం? ఇధేకచ్చో లాభహేతు లాభపచ్చయా లాభకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమాయ చిత్తమ్పి న ఉప్పాదేతి, కిం సో వీతిక్కమిస్సతి! ఇదం తం సీలం న లాభపరియన్తం. కతమం తం సీలం న యసపరియన్తం? ఇధేకచ్చో యసహేతు యసపచ్చయా యసకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమాయ చిత్తమ్పి న ఉప్పాదేతి, కిం సో వీతిక్కమిస్సతి! ఇదం తం సీలం న యసపరియన్తం. కతమం తం సీలం న ఞాతిపరియన్తం? ఇధేకచ్చో ఞాతిహేతు ఞాతిపచ్చయా ఞాతికారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమాయ చిత్తమ్పి న ఉప్పాదేతి, కిం సో వీతిక్కమిస్సతి! ఇదం తం సీలం న ఞాతిపరియన్తం. కతమం తం సీలం న అఙ్గపరియన్తం? ఇధేకచ్చో అఙ్గహేతు అఙ్గపచ్చయా అఙ్గకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమాయ చిత్తమ్పి న ఉప్పాదేతి, కిం సో వీతిక్కమిస్సతి! ఇదం తం సీలం న అఙ్గపరియన్తం. కతమం తం సీలం న జీవితపరియన్తం? ఇధేకచ్చో జీవితహేతు జీవితపచ్చయా జీవితకారణా యథాసమాదిన్నం సిక్ఖాపదం వీతిక్కమాయ చిత్తమ్పి న ఉప్పాదేతి, కిం సో వీతిక్కమిస్సతి! ఇదం తం సీలం న జీవితపరియన్తం. ఏవరూపాని సీలాని అఖణ్డాని అచ్ఛిద్దాని అసబలాని అకమ్మాసాని భుజిస్సాని విఞ్ఞుప్పసత్థాని అపరామట్ఠాని సమాధిసంవత్తనికాని అవిప్పటిసారవత్థుకాని పామోజ్జవత్థుకాని పీతివత్థుకాని పస్సద్ధివత్థుకాని సుఖవత్థుకాని సమాధివత్థుకాని యథాభూతఞాణదస్సనవత్థుకాని ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తి – ఇదం తం సీలం అపరియన్తం.

౩౯. కిం సీలం? కతి సీలాని? కిం సముట్ఠానం సీలం? కతి ధమ్మసమోధానం సీలం?

కిం సీలన్తి చేతనా సీలం, చేతసికం సీలం, సంవరో సీలం, అవీతిక్కమో సీలం. కతి సీలానీతి తీణి సీలాని – కుసలసీలం, అకుసలసీలం, అబ్యాకతసీలం.కిం సముట్ఠానం సీలన్తి కుసలచిత్తసముట్ఠానం కుసలసీలం, అకుసలచిత్తసముట్ఠానం అకుసలసీలం, అబ్యాకతచిత్తసముట్ఠానం అబ్యాకతసీలం. కతి ధమ్మసమోధానం సీలన్తి సంవరసమోధానం సీలం, అవీతిక్కమసమోధానం సీలం, తథాభావే జాతచేతనాసమోధానం సీలం.

౪౦. పాణాతిపాతం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. అదిన్నాదానం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. కామేసుమిచ్ఛాచారం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. ముసావాదం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. పిసుణం వాచం [పిసుణావాచం (స్యా. క.) దీ. ని. ౧.౯ పస్సితబ్బా] సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. ఫరుసం వాచం [ఫరుసవాచం (స్యా. క.)] సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. సమ్ఫప్పలాపం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. అభిజ్ఝం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. బ్యాపాదం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. మిచ్ఛాదిట్ఠిం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం.

౪౧. నేక్ఖమ్మేన కామచ్ఛన్దం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. అబ్యాపాదేన బ్యాపాదం సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం. ఆలోకసఞ్ఞాయ థినమిద్ధం…పే… అవిక్ఖేపట్ఠేన ఉద్ధచ్చం… ధమ్మవవత్థానేన విచికిచ్ఛం… ఞాణేన అవిజ్జం… పామోజ్జేన అరతిం….

పఠమేన ఝానేన [పఠమజ్ఝానేన (స్యా.) ఏవమీదిసేసు ఠానేసు] నీవరణే…పే… దుతియేన ఝానేన వితక్కవిచారే… తతియేన ఝానేన పీతిం… చతుత్థేన ఝానేన సుఖదుక్ఖం… ఆకాసానఞ్చాయతనసమాపత్తియా రూపసఞ్ఞం పటిఘసఞ్ఞం నానత్తసఞ్ఞం… విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసమాపత్తియా ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞం… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞం… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞం.

అనిచ్చానుపస్సనాయ నిచ్చసఞ్ఞం…పే… దుక్ఖానుపస్సనాయ సుఖసఞ్ఞం… అనత్తా అనుపస్సనాయ అత్తసఞ్ఞం… నిబ్బిదానుపస్సనాయ నన్దిం… విరాగానుపస్సనాయ రాగం… నిరోధా అనుపస్సనాయ సముదయం… పటినిస్సగ్గానుపస్సనాయ ఆదానం… ఖయానుపస్సనాయ ఘనసఞ్ఞం… వయానుపస్సనాయ ఆయూహనం.. విపరిణామానుపస్సనాయ ధువసఞ్ఞం… అనిమిత్తానుపస్సనాయ నిమిత్తం…. అప్పణిహితానుపస్సనాయ పణిధిం… సుఞ్ఞతానుపస్సనాయ అభినివేసం… అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ సారాదానాభినివేసం… యథాభూతఞాణదస్సనేన సమ్మోహాభినివేసం… ఆదీనవానుపస్సనాయ ఆలయాభినివేసం… పటిసఙ్ఖానుపస్సనాయ అప్పటిసఙ్ఖం… వివట్టనానుపస్సనాయ సఞ్ఞోగాభినివేసం….

సోతాపత్తిమగ్గేన దిట్ఠేకట్ఠే కిలేసే…పే… సకదాగామిమగ్గేన ఓళారికే కిలేసే… అనాగామిమగ్గేన అణుసహగతే కిలేసే… అరహత్తమగ్గేన సబ్బకిలేసే సంవరట్ఠేన సీలం, అవీతిక్కమట్ఠేన సీలం.

పఞ్చ సీలాని – పాణాతిపాతస్స పహానం సీలం, వేరమణీ సీలం, చేతనా సీలం, సంవరో సీలం, అవీతిక్కమో సీలం. ఏవరూపాని సీలాని చిత్తస్స అవిప్పటిసారాయ సంవత్తన్తి, పామోజ్జాయ సంవత్తన్తి, పీతియా సంవత్తన్తి, పస్సద్ధియా సంవత్తన్తి, సోమనస్సాయ సంవత్తన్తి, ఆసేవనాయ సంవత్తన్తి, భావనాయ సంవత్తన్తి, బహులీకమ్మాయ సంవత్తన్తి, అలఙ్కారాయ సంవత్తన్తి, పరిక్ఖారాయ సంవత్తన్తి, పరివారాయ సంవత్తన్తి, పారిపూరియా సంవత్తన్తి, ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తి.

ఏవరూపానం సీలానం సంవరపారిసుద్ధి అధిసీలం, సంవరపారిసుద్ధియా ఠితం చిత్తం న విక్ఖేపం గచ్ఛతి, అవిక్ఖేపపారిసుద్ధి అధిచిత్తం సంవరపారిసుద్ధిం సమ్మా పస్సతి, అవిక్ఖేపపారిసుద్ధిం సమ్మా పస్సతి. దస్సనపారిసుద్ధి అధిపఞ్ఞా. యో తత్థ సంవరట్ఠో, అయం అధిసీలసిక్ఖా. యో తత్థ అవిక్ఖేపట్ఠో, అయం అధిచిత్తసిక్ఖా. యో తత్థ దస్సనట్ఠో, అయం అధిపఞ్ఞాసిక్ఖా.

ఇమా తిస్సో సిక్ఖాయో ఆవజ్జన్తో సిక్ఖతి, జానన్తో సిక్ఖతి, పస్సన్తో సిక్ఖతి, పచ్చవేక్ఖన్తో సిక్ఖతి, చిత్తం అధిట్ఠహన్తో సిక్ఖతి, సద్ధాయ అధిముచ్చన్తో సిక్ఖతి, వీరియం పగ్గణ్హన్తో సిక్ఖతి, సతిం ఉపట్ఠపేన్తో సిక్ఖతి, చిత్తం సమాదహన్తో సిక్ఖతి, పఞ్ఞాయ పజానన్తో సిక్ఖతి, అభిఞ్ఞేయ్యం అభిజానన్తో సిక్ఖతి, పరిఞ్ఞేయ్యం పరిజానన్తో సిక్ఖతి, పహాతబ్బం పజహన్తో సిక్ఖతి, సచ్ఛికాతబ్బం సచ్ఛికరోన్తో సిక్ఖతి, భావేతబ్బం భావేన్తో సిక్ఖతి.

పఞ్చ సీలాని – అదిన్నాదానస్స…పే… కామేసుమిచ్ఛాచారస్స… ముసావాదస్స… పిసుణాయ వాచాయ… ఫరుసాయ వాచాయ… సమ్ఫప్పలాపస్స… అభిజ్ఝాయ… బ్యాపాదస్స… మిచ్ఛాదిట్ఠియా… భావేతబ్బం భావేన్తో సిక్ఖన్తి.

నేక్ఖమ్మేన కామచ్ఛన్దస్స…పే… అబ్యాపాదేన బ్యాపాదస్స… ఆలోకసఞ్ఞాయ థినమిద్ధస్స… అవిక్ఖేపేన ఉద్ధచ్చస్స… … ధమ్మవవత్థానేన విచికిచ్ఛాయ… ఞాణేన అవిజ్జాయ… పామోజ్జేన అరతియా… భావేతబ్బం భావేన్తో సిక్ఖతి.

పఠమేన ఝానేన నీవరణానం…పే… దుతియేన ఝానేన వితక్కవిచారానం… తతియేన ఝానేన పీతియా… చతుత్థేన ఝానేన సుఖదుక్ఖానం… ఆకాసానఞ్చాయతనసమాపత్తియా రూపసఞ్ఞాయ పటిఘసఞ్ఞాయ నానత్తసఞ్ఞాయ… విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసమాపత్తియా ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞాయ… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞాయ… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసమాపత్తియా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞాయ… భావేతబ్బం భావేన్తో సిక్ఖతి.

అనిచ్చానుపస్సనాయ నిచ్చసఞ్ఞాయ…పే… దుక్ఖానుపస్సనాయ సుఖసఞ్ఞాయ… అనత్తానుపస్సనాయ అత్తసఞ్ఞాయ… నిబ్బిదానుపస్సనాయ నన్దియా… విరాగానుపస్సనాయ రాగస్స… నిరోధానుపస్సనాయ సముదయస్స… పటినిస్సగ్గానుపస్సనాయ ఆదానస్స… ఖయానుపస్సనాయ ఘనసఞ్ఞాయ… వయానుపస్సనాయ ఆయూహనస్స… విపరిణామానుపస్సనాయ ధువసఞ్ఞాయ… అనిమిత్తానుపస్సనాయ నిమిత్తస్స… అప్పణిహితానుపస్సనాయ పణిధియా… సుఞ్ఞతానుపస్సనాయ అభినివేసస్స… అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ సారాగాభినివేసస్స… యథాభూతఞాణదస్సనేన సమ్మోహాభినివేసస్స… ఆదీనవానుపస్సనాయ ఆలయాభినివేసస్స… పటిసఙ్ఖానుపస్సనాయ అప్పటిసఙ్ఖాయ… వివట్టనానుపస్సనాయ సఞ్ఞోగాభినివేసస్స భావేతబ్బం భావేన్తో సిక్ఖతి.

సోతాపత్తిమగ్గేన దిట్ఠేకట్ఠానం కిలేసానం…పే… సకదాగామిమగ్గేన ఓళారికానం కిలేసానం… అనాగామిమగ్గేన అనుసహగతానం కిలేసానం… అరహత్తమగ్గేన సబ్బకిలేసానం పహానం సీలం, వేరమణీ సీలం, చేతనా సీలం, సంవరో సీలం, అవీతిక్కమో సీలం. ఏవరూపాని సీలాని చిత్తస్స అవిప్పటిసారాయ సంవత్తన్తి, పామోజ్జాయ సంవత్తన్తి, పీతియా సంవత్తన్తి, పస్సద్ధియా సంవత్తన్తి, సోమనస్సాయ సంవత్తన్తి, ఆసేవనాయ సంవత్తన్తి, భావనాయ సంవత్తన్తి, బహులీకమ్మాయ సంవత్తన్తి, అలఙ్కారాయ సంవత్తన్తి, పరిక్ఖారాయ సంవత్తన్తి, పరివారాయ సంవత్తన్తి, పారిపూరియా సంవత్తన్తి, ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తి.

౪౨. ఏవరూపానం సీలానం సంవరపారిసుద్ధి అధిసీలం. సంవరపారిసుద్ధియా ఠితం చిత్తం అవిక్ఖేపం గచ్ఛతి, అవిక్ఖేపపారిసుద్ధి అధిచిత్తం. సంవరపారిసుద్ధిం సమ్మా పస్సతి, అవిక్ఖేపపారిసుద్ధిం సమ్మా పస్సతి. దస్సనపారిసుద్ధి అధిపఞ్ఞా. యో తత్థ సంవరట్ఠో, అయం అధిసీలసిక్ఖా. యో తత్థ అవిక్ఖేపట్ఠో, అయం అధిచిత్తసిక్ఖా. యో తత్థ దస్సనట్ఠో, అయం అధిపఞ్ఞాసిక్ఖా. ఇమా తిస్సో సిక్ఖాయో ఆవజ్జన్తో సిక్ఖతి, జానన్తో సిక్ఖతి, పస్సన్తో సిక్ఖతి, పచ్చవేక్ఖన్తో సిక్ఖతి, చిత్తం అధిట్ఠహన్తో సిక్ఖతి, సద్ధాయ అధిముచ్చన్తో సిక్ఖతి, వీరియం పగ్గణ్హన్తో సిక్ఖతి, సతిం ఉపట్ఠపేన్తో సిక్ఖతి, చిత్తం సమాదహన్తో సిక్ఖతి, పఞ్ఞాయ పజానన్తో సిక్ఖతి, అభిఞ్ఞేయ్యం అభిజానన్తో సిక్ఖతి, పరిఞ్ఞేయ్యం పరిజానన్తో సిక్ఖతి పహాతబ్బం పజహన్తో సిక్ఖతి, సచ్ఛికాతబ్బం సచ్ఛికరోన్తో సిక్ఖతి, భావేతబ్బం భావేన్తో సిక్ఖతి. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘సుత్వాన సంవరే పఞ్ఞా సీలమయే ఞాణం’’.

సీలమయఞాణనిద్దేసో దుతియో.