౧౮. భూమినానత్తఞాణనిద్దేసో

౭౨. కథం చతుధమ్మవవత్థానే పఞ్ఞా భూమినానత్తే ఞాణం? చతస్సో భూమియో – కామావచరా భూమి, రూపావచరా భూమి, అరూపావచరా భూమి, అపరియాపన్నా భూమి. కతమా కామావచరా భూమి? హేట్ఠతో అవీచినిరయం పరియన్తం కరిత్వా ఉపరితో పరనిమ్మితవసవత్తీ దేవే [పరనిమ్మితవసవత్తిదేవే (క.)] అన్తోకరిత్వా యం ఏతస్మిం అన్తరే ఏత్థావచరా ఏత్థ పరియాపన్నా ఖన్ధధాతుఆయతనా రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణం – అయం కామావచరా భూమి.

కతమా రూపావచరా భూమి? హేట్ఠతో బ్రహ్మలోకం పరియన్తం కరిత్వా ఉపరితో అకనిట్ఠే దేవే అన్తోకరిత్వా యం ఏతస్మిం అన్తరే ఏత్థావచరా ఏత్థ పరియాపన్నా సమాపన్నస్స వా ఉపపన్నస్స వా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారిస్స వా చిత్తచేతసికా ధమ్మా – అయం రూపావచరా భూమి.

కతమా అరూపావచరా భూమి? హేట్ఠతో ఆకాసానఞ్చాయతనూపగే దేవే పరియన్తం కరిత్వా ఉపరితో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనూపగే దేవే అన్తోకరిత్వా యం ఏతస్మిం అన్తరే ఏత్థావచరా ఏత్థ పరియాపన్నా సమాపన్నస్స వా ఉపపన్నస్స వా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారిస్స వా చిత్తచేతసికా ధమ్మా – అయం అరూపావచరా భూమి.

కతమా అపరియాపన్నా భూమి? అపరియాపన్నా మగ్గా చ మగ్గఫలాని చ అసఙ్ఖతా చ ధాతు – అయం అపరియాపన్నా భూమి. ఇమా చతస్సో భూమియో.

అపరాపి చతస్సో భూమియో చత్తారో సతిపట్ఠానా చత్తారో సమ్మప్పధానా, చత్తారో ఇద్ధిపాదా, చత్తారి ఝానాని, చతస్సో అప్పమఞ్ఞాయో, చతస్సో అరూపసమాపత్తియో, చతస్సో పటిసమ్భిదా, చతస్సో పటిపదా, చత్తారి ఆరమ్మణాని, చత్తారో అరియవంసా, చత్తారి సఙ్గహవత్థూని, చత్తారి చక్కాని, చత్తారి ధమ్మపదాని – ఇమా చతస్సో భూమియో. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘చతుధమ్మవవత్థానే పఞ్ఞా భూమినానత్తే ఞాణం’’.

భూమినానత్తఞాణనిద్దేసో అట్ఠారసమో.