౧౬. గోచరనానత్తఞాణనిద్దేసో

౬౭. కథం బహిద్ధా వవత్థానే పఞ్ఞా గోచరనానత్తే ఞాణం? కథం బహిద్ధా ధమ్మే వవత్థేతి? రూపే బహిద్ధా వవత్థేతి, సద్దే బహిద్ధా వవత్థేతి, గన్ధే బహిద్ధా వవత్థేతి, రసే బహిద్ధా వవత్థేతి, ఫోట్ఠబ్బే బహిద్ధా వవత్థేతి, ధమ్మే బహిద్ధా వవత్థేతి.

కథం రూపే బహిద్ధా వవత్థేతి? రూపా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి రూపా తణ్హాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, రూపా కమ్మసమ్భూతాతి వవత్థేతి, రూపా ఆహారసమ్భూతాతి వవత్థేతి, రూపా చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయాతి వవత్థేతి, రూపా ఉప్పన్నాతి వవత్థేతి, రూపా సముదాగతాతి వవత్థేతి. రూపా అహుత్వా సమ్భూతా, హుత్వా న భవిస్సన్తీతి వవత్థేతి. రూపే అన్తవన్తతో వవత్థేతి, రూపా అద్ధువా అసస్సతా విపరిణామధమ్మాతి వవత్థేతి. రూపా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మాతి వవత్థేతి. రూపే అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో; దుక్ఖతో వవత్థేతి, నో సుఖతో; అనత్తతో వవత్థేతి, నో అత్తతో; నిబ్బిన్దతి, నో నన్దతి; విరజ్జతి, నో రజ్జతి; నిరోధేతి, నో సముదేతి; పటినిస్సజ్జతి, నో ఆదియతి. అనిచ్చతో వవత్థేన్తో నిచ్చసఞ్ఞం పజహతి, దుక్ఖతో వవత్థేన్తో సుఖసఞ్ఞం పజహతి, అనత్తతో వవత్థేన్తో అత్తసఞ్ఞం పజహతి, నిబ్బిన్దన్తో నన్దిం పజహతి, విరజ్జన్తో రాగం పజహతి, నిరోధేన్తో సముదయం పజహతి, పటినిస్సజ్జన్తో ఆదానం పజహతి. ఏవం రూపే బహిద్ధా వవత్థేతి.

కథం సద్దే బహిద్ధా వవత్థేతి? సద్దా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి…పే… సద్దా చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయాతి వవత్థేతి, సద్దా ఉప్పన్నాతి వవత్థేతి, సద్దా సముదాగతాతి వవత్థేతి. సద్దా అహుత్వా సమ్భూతా, హుత్వా న భవిస్సన్తీతి వవత్థేతి. సద్దే అన్తవన్తతో వవత్థేతి, సద్దా అద్ధువా అసస్సతా విపరిణామధమ్మాతి వవత్థేతి, సద్దా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మాతి వవత్థేతి. సద్దే అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో…పే… ఏవం సద్దే బహిద్ధా వవత్థేతి.

కథం గన్ధే బహిద్ధా వవత్థేతి? గన్ధా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, గన్ధా తణ్హాసమ్భూతాతి వవత్థేతి…పే… ఏవం గన్ధే బహిద్ధా వవత్థేతి. కథం రసే బహిద్ధా వవత్థేతి? రసా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, రసా తణ్హాసమ్భూతాతి వవత్థేతి…పే… ఏవం రసే బహిద్ధా వవత్థేతి. కథం ఫోట్ఠబ్బే బహిద్ధా వవత్థేతి? ఫోట్ఠబ్బా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ఫోట్ఠబ్బా తణ్హాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ఫోట్ఠబ్బా కమ్మసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ఫోట్ఠబ్బా ఆహారసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ఫోట్ఠబ్బా ఉప్పన్నాతి వవత్థేతి. ఫోట్ఠబ్బా సముదాగతాతి వవత్థేతి…పే… ఏవం ఫోట్ఠబ్బే బహిద్ధా వవత్థేతి.

కథం ధమ్మే బహిద్ధా వవత్థేతి? ధమ్మా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ధమ్మా తణ్హాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ధమ్మా కమ్మసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ధమ్మా ఆహారసమ్భూతాతి వవత్థేతి, ధమ్మా ఉప్పన్నాతి వవత్థేతి, ధమ్మా సముదాగతాతి వవత్థేతి. ధమ్మా అహుత్వా సమ్భూతా, హుత్వా న భవిస్సన్తీతి వవత్థేతి. ధమ్మే అన్తవన్తతో వవత్థేతి, ధమ్మా అద్ధువా అసస్సతా విపరిణామధమ్మాతి వవత్థేతి, ధమ్మా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మాతి వవత్థేతి. ధమ్మే అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో; దుక్ఖతో వవత్థేతి, నో సుఖతో; అనత్తతో వవత్థేతి, నో అత్తతో; నిబ్బిన్దతి, నో నన్దతి; విరజ్జతి, నో రజ్జతి; నిరోధేతి, నో సముదేతి; పటినిస్సజ్జతి, నో ఆదియతి…పే… అనిచ్చతో వవత్థేన్తో నిచ్చసఞ్ఞం పజహతి, దుక్ఖతో వవత్థేన్తో సుఖసఞ్ఞం పజహతి, అనత్తతో వవత్థేన్తో అత్తసఞ్ఞం పజహతి, నిబ్బిన్దన్తో నన్దిం పజహతి, విరజ్జన్తో రాగం పజహతి, నిరోధేన్తో సముదయం పజహతి, పటినిస్సజ్జన్తో ఆదానం పజహతి. ఏవం ధమ్మే బహిద్ధా వవత్థేతి. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘బహిద్ధా వవత్థానే పఞ్ఞా గోచరనానత్తే ఞాణం’’.

గోచరనానత్తఞాణనిద్దేసో సోళసమో.