౧౫. వత్థునానత్తఞాణనిద్దేసో

౬౬. కథం అజ్ఝత్తవవత్థానే పఞ్ఞా వత్థునానత్తే ఞాణం? కథం అజ్ఝత్తధమ్మే వవత్థేతి? చక్ఖుం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి, సోతం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి, ఘానం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి, జివ్హం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి, కాయం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి, మనం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి.

కథం చక్ఖుం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి? చక్ఖు అవిజ్జాసమ్భూతన్తి వవత్థేతి, చక్ఖు తణ్హాసమ్భూతన్తి వవత్థేతి, చక్ఖు కమ్మసమ్భూతన్తి వవత్థేతి, చక్ఖు ఆహారసమ్భూతన్తి వవత్థేతి, చక్ఖు చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయాతి వవత్థేతి, చక్ఖు ఉప్పన్నన్తి వవత్థేతి, చక్ఖు సముదాగతన్తి వవత్థేతి. చక్ఖు అహుత్వా సమ్భూతం, హుత్వా న భవిస్సతీతి వవత్థేతి. చక్ఖుం అన్తవన్తతో వవత్థేతి, చక్ఖు అద్ధువం అసస్సతం విపరిణామధమ్మన్తి వవత్థేతి, చక్ఖు అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మన్తి వవత్థేతి. చక్ఖుం అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో; దుక్ఖతో వవత్థేతి, నో సుఖతో; అనత్తతో వవత్థేతి, నో అత్తతో; నిబ్బిన్దతి, నో నన్దతి; విరజ్జతి, నో రజ్జతి; నిరోధేతి, నో సముదేతి; పటినిస్సజ్జతి, నో ఆదియతి. అనిచ్చతో వవత్థేన్తో నిచ్చసఞ్ఞం పజహతి, దుక్ఖతో వవత్థేన్తో సుఖసఞ్ఞం పజహతి, అనత్తతో వవత్థేన్తో అత్తసఞ్ఞం పజహతి, నిబ్బిన్దన్తో నన్దిం పజహతి, విరజ్జన్తో రాగం పజహతి, నిరోధేన్తో సముదయం పజహతి, పటినిస్సజ్జన్తో ఆదానం పజహతి. ఏవం చక్ఖుం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి.

కథం సోతం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి? సోతం అవిజ్జాసమ్భూతన్తి వవత్థేతి…పే… ఏవం సోతం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి. కథం ఘానం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి? ఘానం అవిజ్జాసమ్భూతన్తి వవత్థేతి…పే… ఏవం ఘానం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి. కథం జివ్హం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి? జివ్హా అవిజ్జాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, జివ్హా తణ్హాసమ్భూతాతి వవత్థేతి, జివ్హా కమ్మసమ్భూతాతి వవత్థేతి, జివ్హా ఆహారసమ్భూతాతి వవత్థేతి, జివ్హా చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయాతి వవత్థేతి, జివ్హా ఉప్పన్నాతి వవత్థేతి జివ్హా సముదాగతాతి వవత్థేతి. జివ్హా అహుత్వా సమ్భూతా, హుత్వా న భవిస్సతీతి వవత్థేతి. జివ్హం అన్తవన్తతో వవత్థేతి, జివ్హా అద్ధువా అసస్సతా విపరిణామధమ్మాతి వవత్థేతి, జివ్హా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మాతి వవత్థేతి. జివ్హం అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో…పే… పటినిస్సజ్జతి, నో ఆదియతి. అనిచ్చతో వవత్థేన్తో నిచ్చసఞ్ఞం పజహతి…పే… పటినిస్సజ్జన్తో ఆదానం పజహతి. ఏవం జివ్హం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి.

కథం కాయం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి? కాయో అవిజ్జాసమ్భూతోతి వవత్థేతి, కాయో తణ్హాసమ్భూతోతి వవత్థేతి, కాయో కమ్మసమ్భూతోతి వవత్థేతి, కాయో ఆహారసమ్భూతోతి వవత్థేతి, కాయో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయాతి వవత్థేతి, కాయో ఉప్పన్నోతి వవత్థేతి, కాయో సముదాగతోతి వవత్థేతి. కాయో అహుత్వా సమ్భూతో, హుత్వా న భవిస్సతీతి వవత్థేతి. కాయం అన్తవన్తతో వవత్థేతి, కాయో అద్ధువో అసస్సతో విపరిణామధమ్మోతి వవత్థేతి, కాయో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మోతి వవత్థేతి. కాయం అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో; దుక్ఖతో వవత్థేతి, నో సుఖతో…పే… పటినిస్సజ్జతి, నో ఆదియతి. అనిచ్చతో వవత్థేన్తో నిచ్చసఞ్ఞం పజహతి, దుక్ఖతో వవత్థేన్తో సుఖసఞ్ఞం పజహతి…పే… పటినిస్సజ్జన్తో ఆదానం పజహతి. ఏవం కాయం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి.

కథం మనం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి? మనో అవిజ్జాసమ్భూతోతి వవత్థేతి, మనో తణ్హాసమ్భూతోతి వవత్థేతి, మనో కమ్మసమ్భూతోతి వవత్థేతి, మనో ఆహారసమ్భూతోతి వవత్థేతి, మనో ఉప్పన్నోతి వవత్థేతి, మనో సముదాగతోతి వవత్థేతి. మనో అహుత్వా సమ్భూతో, హుత్వా న భవిస్సతీతి వవత్థేతి. మనం అన్తవన్తతో వవత్థేతి, మనో అద్ధువో అసస్సతో విపరిణామధమ్మోతి వవత్థేతి, మనో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మోతి వవత్థేతి. మనం అనిచ్చతో వవత్థేతి, నో నిచ్చతో; దుక్ఖతో వవత్థేతి, నో సుఖతో; అనత్తతో వవత్థేతి, నో అత్తతో; నిబ్బిన్దతి, నో నన్దతి; విరజ్జతి, నో రజ్జతి; నిరోధేతి, నో సముదేతి; పటినిస్సజ్జతి, నో ఆదియతి. అనిచ్చతో వవత్థేన్తో నిచ్చసఞ్ఞం పజహతి, దుక్ఖతో వవత్థేన్తో సుఖసఞ్ఞం పజహతి, అనత్తతో వవత్థేన్తో అత్తసఞ్ఞం పజహతి, నిబ్బిన్దన్తో నన్దిం పజహతి, విరజ్జన్తో రాగం పజహతి, నిరోధేన్తో సముదయం పజహతి, పటినిస్సజ్జన్తో ఆదానం పజహతి. ఏవం మనం అజ్ఝత్తం వవత్థేతి. ఏవం అజ్ఝత్తధమ్మే వవత్థేతి. తం ఞాతట్ఠేన ఞాణం, పజాననట్ఠేన పఞ్ఞా. తేన వుచ్చతి – ‘‘అజ్ఝత్తవవత్థానే పఞ్ఞా వత్థునానత్తే ఞాణం’’.

వత్థునానత్తఞాణనిద్దేసో పన్నరసమో.