౯. తోదేయ్యమాణవపుచ్ఛానిద్దేసో
౫౭. యస్మిం కామా న వసన్తి, [ఇచ్చాయస్మా తోదేయ్యో]
తణ్హా యస్స న విజ్జతి;
కథంకథా చ యో తిణ్ణో, విమోక్ఖో తస్స కీదిసో.
యస్మిం కామా న వసన్తీతి యస్మిం కామా న వసన్తి న సంవసన్తి న ఆవసన్తి న పరివసన్తీతి – యస్మిం కామా న వసన్తి. ఇచ్చాయస్మా తోదేయ్యోతి. ఇచ్చాతి పదసన్ధి…పే… పదానుపుబ్బతాపేతం – ఇచ్చాతి. ఆయస్మాతి పియవచనం…పే…. తోదేయ్యోతి తస్స బ్రాహ్మణస్స నామం…పే… అభిలాపోతి – ఇచ్చాయస్మా తోదేయ్యో.
తణ్హా యస్స న విజ్జతీతి తణ్హా యస్స నత్థి న సతి న సంవిజ్జతి నుపలబ్భతి ఞాణగ్గినా దడ్ఢాతి – తణ్హా యస్స న విజ్జతి.
కథంకథా చ యో తిణ్ణోతి కథంకథా చ యో తిణ్ణో ఉత్తిణ్ణో నిత్థిణ్ణో అతిక్కన్తో సమతిక్కన్తో వీతివత్తోతి – కథంకథా చ యో తిణ్ణో.
విమోక్ఖో తస్స కీదిసోతి విమోక్ఖో తస్స కీదిసో కింసణ్ఠితో కింపకారో కింపటిభాగో ఇచ్ఛితబ్బోతి విమోక్ఖం పుచ్ఛతీతి – విమోక్ఖో తస్స కీదిసో. తేనాహ సో బ్రాహ్మణో –
‘‘యస్మిం కామా న వసన్తి, [ఇచ్చాయస్మా తోదేయ్యో]
తణ్హా యస్స న విజ్జతి;
కథంకథా చ యో తిణ్ణో, విమోక్ఖో తస్స కీదిసో’’తి.
౫౮. యస్మిం కామా న వసన్తి, [తోదేయ్యాతి భగవా]
తణ్హా యస్స న విజ్జతి;
కథంకథా చ యో తిణ్ణో, విమోక్ఖో తస్స నాపరో.
యస్మిం కామా న వసన్తీతి. యస్మిన్తి యస్మిం పుగ్గలే అరహన్తే ఖీణాసవే. కామాతి ఉద్దానతో ద్వే కామా – వత్థుకామా చ కిలేసకామా చ…పే… ఇమే వుచ్చన్తి వత్థుకామా…పే… ఇమే వుచ్చన్తి కిలేసకామా. యస్మిం కామా న వసన్తీతి యస్మిం కామా న వసన్తి న సంవసన్తి న ఆవసన్తి న పరివసన్తీతి – యస్మిం కామా న వసన్తి.
తోదేయ్యాతి భగవాతి. తోదేయ్యాతి భగవా తం బ్రాహ్మణం నామేన ఆలపతి. భగవాతి గారవాధివచనమేతం…పే… సచ్ఛికా పఞ్ఞత్తి, యదిదం భగవాతి – తోదేయ్యాతి భగవా.
తణ్హా యస్స న విజ్జతీతి. తణ్హాతి రూపతణ్హా సద్దతణ్హా గన్ధతణ్హా రసతణ్హా ఫోట్ఠబ్బతణ్హా ధమ్మతణ్హా. యస్సాతి అరహతో ఖీణాసవస్స. తణ్హా యస్స న విజ్జతీతి తణ్హా యస్స నత్థి న సతి న సంవిజ్జతి నుపలబ్భతి, పహీనా సముచ్ఛిన్నా వూపసన్తా పటిప్పస్సద్ధా అభబ్బుప్పత్తికా ఞాణగ్గినా దడ్ఢాతి – తణ్హా యస్స న విజ్జతి.
కథంకథా చ యో తిణ్ణోతి కథంకథా వుచ్చతి విచికిచ్ఛా. దుక్ఖే కఙ్ఖా…పే… ఛమ్భితత్తం చిత్తస్స మనోవిలేఖో. యోతి యో సో అరహం ఖీణాసవో. కథంకథా చ యో తిణ్ణోతి కథంకథా చ యో తిణ్ణో ఉత్తిణ్ణో నిత్థిణ్ణో అతిక్కన్తో సమతిక్కన్తో వీతివత్తోతి – కథంకథా చ యో తిణ్ణో.
విమోక్ఖో తస్స నాపరోతి నత్థి తస్స అపరో విమోక్ఖో. యేన విమోక్ఖేన విముచ్చేయ్య విముత్తో సో. కతం తస్స విమోక్ఖేన కరణీయన్తి – విమోక్ఖో తస్స నాపరో. తేనాహ భగవా –
‘‘యస్మిం కామా న వసన్తి, [తోదేయ్యాతి భగవా]
తణ్హా యస్స న విజ్జతి;
కథంకథా చ యో తిణ్ణో, విమోక్ఖో తస్స నాపరో’’తి.
౫౯. నిరాససో సో ఉద ఆససానో, పఞ్ఞాణవా సో ఉద పఞ్ఞకప్పీ;
మునిం అహం సక్క యథా విజఞ్ఞం, తం మే వియాచిక్ఖ సమన్తచక్ఖు.
నిరాససో సో ఉద ఆససానోతి నిత్తణ్హో సో, ఉదాహు సతణ్హో రూపే ఆసీసతి [ఆసింసతి (స్యా.)], సద్దే…పే… గన్ధే… రసే… ఫోట్ఠబ్బే… కులం… గణం… ఆవాసం… లాభం… యసం… పసంసం… సుఖం… చీవరం… పిణ్డపాతం… సేనాసనం… గిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారం… కామధాతుం … రూపధాతుం… అరూపధాతుం… కామభవం… రూపభవం… అరూపభవం… సఞ్ఞాభవం… అసఞ్ఞాభవం… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాభవం… ఏకవోకారభవం… చతువోకారభవం… పఞ్చవోకారభవం… అతీతం… అనాగతం… పచ్చుప్పన్నం… దిట్ఠసుతముతవిఞ్ఞాతబ్బే ధమ్మే ఆసీసతి సాదియతి పత్థేతి పిహేతి అభిజప్పతీతి – నిరాససో సో ఉద ఆససానో.
పఞ్ఞాణవా సో ఉద పఞ్ఞకప్పీతి. పఞ్ఞాణవా సోతి పణ్డితో పఞ్ఞవా బుద్ధిమా ఞాణీ విభావీ మేధావీ. ఉద పఞ్ఞకప్పీతి ఉదాహు అట్ఠసమాపత్తిఞాణేన వా పఞ్చాభిఞ్ఞాఞాణేన వా మిచ్ఛాఞాణేన వా తణ్హాకప్పం వా దిట్ఠికప్పం వా కప్పేతి జనేతి సఞ్జనేతి నిబ్బత్తేతి అభినిబ్బత్తేతీతి – పఞ్ఞాణవా సో ఉద పఞ్ఞకప్పీ.
మునిం అహం సక్క యథా విజఞ్ఞన్తి. సక్కాతి సక్కో భగవా. సక్యకులా పబ్బజితోతిపి సక్కో. అథ వా, అడ్ఢో మహద్ధనో ధనవాతిపి సక్కో. తస్సిమాని ధనాని, సేయ్యథిదం – సద్ధాధనం సీలధనం హిరిధనం ఓత్తప్పధనం సుతధనం చాగధనం పఞ్ఞాధనం సతిపట్ఠానధనం సమ్మప్పధానధనం ఇద్ధిపాదధనం ఇన్ద్రియధనం బలధనం బోజ్ఝఙ్గధనం మగ్గధనం ఫలధనం నిబ్బానధనన్తి. తేహి అనేకవిధేహి ధనరతనేహి అడ్ఢో మహద్ధనో ధనవాతిపి సక్కో. అథ వా, పహు విసవీ అలమత్తో సూరో వీరో విక్కన్తో అభీరూ అచ్ఛమ్భీ అనుత్రాసీ అపలాయీ పహీనభయభేరవో విగతలోమహంసోతిపి సక్కో. మునిం అహం సక్క యథా విజఞ్ఞన్తి సక్క యథాహం మునిం జానేయ్యం ఆజానేయ్యం విజానేయ్యం పటివిజానేయ్యం పటివిజ్ఝేయ్యన్తి – మునిం అహం సక్క యథా విజఞ్ఞం.
తం మే వియాచిక్ఖ సమన్తచక్ఖూతి. తన్తి యం పుచ్ఛామి యం యాచామి యం అజ్ఝేసామి యం పసాదేమి. వియాచిక్ఖాతి ఆచిక్ఖాహి దేసేహి పఞ్ఞపేహి పట్ఠపేహి వివరాహి విభజాహి ఉత్తానీకరోహి పకాసేహి. సమన్తచక్ఖూతి సమన్తచక్ఖు వుచ్చతి సబ్బఞ్ఞుతఞాణం…పే… తథాగతో తేన సమన్తచక్ఖూతి – తం మే వియాచిక్ఖ సమన్తచక్ఖు. తేనాహ సో బ్రాహ్మణో –
‘‘నిరాససో సో ఉద ఆససానో, పఞ్ఞాణవా సో ఉద పఞ్ఞకప్పీ;
మునిం అహం సక్క యథా విజఞ్ఞం, తం మే వియాచిక్ఖ సమన్తచక్ఖూ’’తి.
౬౦. నిరాససో సో న చ ఆససానో, పఞ్ఞాణవా సో న చ పఞ్ఞకప్పీ;
ఏవమ్పి తోదేయ్య మునిం విజాన, అకిఞ్చనం కామభవే అసత్తం.
నిరాససో సో న చ ఆససానోతి నిత్తణ్హో సో. న సో సతణ్హో రూపే నాసీసతి. సద్దే…పే… గన్ధే… దిట్ఠసుతముతవిఞ్ఞాతబ్బే ధమ్మే నాసీసతి న ఇచ్ఛతి న సాదియతి న పత్థేతి న పిహేతి నాభిజప్పతీతి – నిరాససో సో న చ ఆససానో.
పఞ్ఞాణవా సో న చ పఞ్ఞకప్పీతి. పఞ్ఞాణవాతి పణ్డితో పఞ్ఞవా బుద్ధిమా ఞాణీ విభావీ మేధావీ. న చ పఞ్ఞకప్పీతి అట్ఠసమాపత్తిఞాణేన వా పఞ్చాభిఞ్ఞాఞాణేన వా మిచ్ఛాఞాణేన వా తణ్హాకప్పం వా న కప్పేతి దిట్ఠికప్పం వా న కప్పేతి న జనేతి న సఞ్జనేతి న నిబ్బత్తేతి నాభినిబ్బత్తేతీతి – పఞ్ఞాణవా సో న చ పఞ్ఞకప్పీ.
ఏవమ్పి తోదేయ్య మునిం విజానాతి. మునీతి మోనం వుచ్చతి ఞాణం…పే… సఙ్గజాలమతిచ్చ సో ముని. ఏవమ్పి తోదేయ్య మునిం విజానాతి తోదేయ్య, ఏవం మునిం జాన పటిజాన పటివిజాన పటివిజ్ఝాతి – ఏవమ్పి తోదేయ్య మునిం విజాన.
అకిఞ్చనం కామభవే అసత్తన్తి. అకిఞ్చనన్తి రాగకిఞ్చనం దోసకిఞ్చనం మోహకిఞ్చనం మానకిఞ్చనం దిట్ఠికిఞ్చనం కిలేసకిఞ్చనం దుచ్చరితకిఞ్చనం. యస్సేతాని [యస్సేతే (స్యా.)] కిఞ్చనాని [కిఞ్చనా (స్యా.)] పహీనాని సముచ్ఛిన్నాని వూపసన్తాని పటిప్పస్సద్ధాని అభబ్బుప్పత్తికాని ఞాణగ్గినా దడ్ఢాని, సో వుచ్చతి అకిఞ్చనో. కామాతి ఉద్దానతో ద్వే కామా – వత్థుకామా చ కిలేసకామా చ…పే… ఇమే వుచ్చన్తి వత్థుకామా…పే… ఇమే వుచ్చన్తి కిలేసకామా. భవాతి ద్వే భవా – కమ్మభవో చ పటిసన్ధికో చ పునబ్భవో…పే… అయం పటిసన్ధికో పునబ్భవో.
అకిఞ్చనం కామభవే అసత్తన్తి అకిఞ్చనం పుగ్గలం కామే చ భవే చ అసత్తం అలగ్గం అలగ్గితం అపలిబుద్ధం నిక్ఖన్తం నిస్సటం విప్పముత్తం విసఞ్ఞుత్తం విమరియాదికతేన చేతసా విహరన్తన్తి – అకిఞ్చనం కామభవే అసత్తం. తేనాహ భగవా –
‘‘నిరాససో సో న చ ఆససానో, పఞ్ఞాణవా సో న చ పఞ్ఞకప్పీ;
ఏవమ్పి తోదేయ్య మునిం విజాన, అకిఞ్చనం కామభవే అసత్తన్తి.
సహ గాథాపరియోసానా…పే… సత్థా మే భన్తే భగవా, సావకోహమస్మీతి.
తోదేయ్యమాణవపుచ్ఛానిద్దేసో నవమో.