౬. అకాలమరణపఞ్హో

౬. ‘‘భన్తే నాగసేన, యే తే సత్తా మరన్తి, సబ్బే తే కాలే యేవ మరన్తి, ఉదాహు అకాలేపి మరన్తీ’’తి? ‘‘అత్థి, మహారాజ, కాలేపి మరణం, అత్థి అకాలేపి మరణ’’న్తి.

‘‘భన్తే నాగసేన, కే కాలే మరన్తి, కే అకాలే మరన్తీ’’తి? ‘‘దిట్ఠపుబ్బా పన, మహారాజ, తయా అమ్బరుక్ఖా వా జమ్బురుక్ఖా వా, అఞ్ఞస్మా వా పన ఫలరుక్ఖా ఫలాని పతన్తాని ఆమాని చ పక్కాని చా’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘యాని తాని, మహారాజ, ఫలాని రుక్ఖతో పతన్తి, సబ్బాని తాని కాలే యేవ పతన్తి, ఉదాహు అకాలేపీ’’తి? ‘‘యాని తాని, భన్తే నాగసేన, ఫలాని పరిపక్కాని విలీనాని పతన్తి, సబ్బాని తాని కాలే పతన్తి. యాని పన తాని అవసేసాని ఫలాని తేసు కానిచి కిమివిద్ధాని పతన్తి, కానిచి లగుళహతాని [సకుణపహతా (స్యా.), లకుటహతాని (సీ. పీ. క.)] పతన్తి, కానిచి వాతప్పహతాని పతన్తి, కానిచి అన్తోపూతికాని హుత్వా పతన్తి, సబ్బాని తాని అకాలే పతన్తీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యే తే జరావేగహతా మరన్తి, తే యేవ కాలే మరన్తి, అవసేసా కేచి కమ్మప్పటిబాళ్హా మరన్తి, కేచి గతిప్పటిబాళ్హా మరన్తి, కేచి కిరియప్పటిబాళ్హా మరన్తీ’’తి.

‘‘భన్తే నాగసేన, యే తే కమ్మప్పటిబాళ్హా మరన్తి, యేపి తే గతిప్పటిబాళ్హా మరన్తి, యేపి తే కిరియప్పటిబాళ్హా మరన్తి, యేపి తే జరావేగప్పటిబాళ్హా మరన్తి, సబ్బే తే కాలే యేవ మరన్తి, యోపి మాతుకుచ్ఛిగతో మరతి, సో తస్స కాలో, కాలే యేవ సో మరతి. యోపి విజాతఘరే మరతి, సో తస్స కాలో, సోపి కాలే యేవ మరతి. యోపి మాసికో మరతి…పే… యోపి వస్ససతికో మరతి, సో తస్స కాలో, కాలే యేవ సో మరతి, తేన హి, భన్తే నాగసేన, అకాలే మరణం నామ న హోతి, యే కేచి మరన్తి, సబ్బే తే కాలే యేవ మరన్తీ’’తి.

‘‘సత్తిమే, మహారాజ, విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరన్తి. కతమే సత్త? జిఘచ్ఛితో, మహారాజ, భోజనం అలభమానో ఉపహతబ్భన్తరో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, పిపాసితో, మహారాజ, పానీయం అలభమానో పరిసుక్ఖహదయో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, అహినా దట్ఠో, మహారాజ, విసవేగాభిహతో తికిచ్ఛకం అలభమానో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, విసమాసితో, మహారాజ, డయ్హన్తేసు అఙ్గపచ్చఙ్గేసు అగదం అలభమానో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, అగ్గిగతో, మహారాజ, ఝాయమానో నిబ్బాపనం అలభమానో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, ఉదకగతో, మహారాజ, పతిట్ఠం అలభమానో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, సత్తిహతో, మహారాజ, ఆబాధికో భిసక్కం అలభమానో విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరతి, ఇమే ఖో, మహారాజ, సత్త విజ్జమానేపి ఉత్తరిం ఆయుస్మిం అకాలే మరన్తి. తత్రాపాహం, మహారాజ, ఏకంసేన వదామి.

‘‘అట్ఠవిధేన, మహారాజ, సత్తానం కాలఙ్కిరియా హోతి, వాతసముట్ఠానేన పిత్తసముట్ఠానేన సేమ్హసముట్ఠానేన సన్నిపాతికేన ఉతువిపరిణామేన విసమపరిహారేన ఓపక్కమికేన కమ్మవిపాకేన, మహారాజ, సత్తానం కాలఙ్కిరియా హోతి. తత్ర, మహారాజ, యదిదం కమ్మవిపాకేన కాలఙ్కిరియా, సా యేవ తత్థ సామయికా [సామాయికా (క.)] కాలఙ్కిరియా, అవసేసా అసామయికా కాలఙ్కిరియాతి. భవతి చ –

‘‘‘జిఘచ్ఛాయ పిపాసాయ, అహిదట్ఠా [అహిదట్ఠో (సీ.), అహినా దట్ఠో (పీ.)] విసేన చ;

అగ్గిఉదకసత్తీహి, అకాలే తత్థ మీయతి;

వాతపిత్తేన సేమ్హేన, సన్నిపాతేనుతూహి చ;

విసమోపక్కమకమ్మేహి, అకాలే తత్థ మీయతీ’తి.

‘‘కేచి, మహారాజ, సత్తా పుబ్బే కతేన తేన తేన అకుసలకమ్మవిపాకేన మరన్తి. ఇధ, మహారాజ, యో పుబ్బే పరే జిఘచ్ఛాయ మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని జిఘచ్ఛాయ పరిపీళితో ఛాతో పరికిలన్తో సుక్ఖమిలాతహదయో బుభుక్ఖితో [సుక్ఖితో (సీ. పీ. క.)] విసుక్ఖితో ఝాయన్తో అబ్భన్తరం పరిడయ్హన్తో జిఘచ్ఛాయ యేవ మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మహల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం.

‘‘యో పుబ్బే పరే పిపాసాయ మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని పేతో హుత్వా నిజ్ఝామతణ్హికో సమానో లూఖో కిసో పరిసుక్ఖితహదయో పిపాసాయ యేవ మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మహల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం.

‘‘యో పుబ్బే పరే అహినా డంసాపేత్వా మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని అజగరముఖేనేవ అజగరముఖం కణ్హసప్పముఖేనేవ కణ్హసప్పముఖం పరివత్తిత్వా తేహి ఖాయితఖాయితో అహీహి దట్ఠో యేవ మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మహల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం.

‘‘యో పుబ్బే పరే విసం దత్వా మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని డయ్హన్తేహి అఙ్గపచ్చఙ్గేహి భిజ్జమానేన సరీరేన కుణపగన్ధం వాయన్తో విసేనేవ మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మహల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం.

‘‘యో పుబ్బే పరే అగ్గినా మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని అఙ్గారపబ్బతేనేవ అఙ్గారపబ్బతం యమవిసయేనేవ యమవిసయం పరివత్తిత్వా దడ్ఢవిదడ్ఢగత్తో అగ్గినా యేవ మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మలల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం.

‘‘యో పుబ్బే పరే ఉదకేన మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని హతవిలుత్తభగ్గదుబ్బలగత్తో ఖుబ్భితచిత్తో [ఖుభితచిత్తో (సీ. పీ.)] ఉదకేనేవ [ఉదకే యేవ (బహూసు)] మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మహల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం.

‘‘యో పుబ్బే పరే సత్తియా మారేతి, సో బహూని వస్ససతసహస్సాని ఛిన్నభిన్నకోట్టితవికోట్టితో సత్తిముఖసమాహతో సత్తియా యేవ మరతి దహరోపి మజ్ఝిమోపి మహల్లకోపి, ఇదమ్పి తస్స సామయికమరణం’’.

‘‘భన్తే నాగసేన, అకాలే మరణం అత్థీతి యం వదేతి, ఇఙ్ఘ మే త్వం తత్థ కారణం అతిదిసాతి’’. ‘‘యథా, మహారాజ, మహతిమహాఅగ్గిక్ఖన్ధో ఆదిన్నతిణకట్ఠసాఖాపలాసో పరియాదిన్నభక్ఖో ఉపాదానసఙ్ఖయా నిబ్బాయతి, సో అగ్గి వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో సమయే నిబ్బుతో నామా’తి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి బహూని దివససహస్సాని జీవిత్వా జరాజిణ్ణో ఆయుక్ఖయా అనీతికో అనుపద్దవో మరతి, సో వుచ్చతి ‘సమయే మరణముపగతో’తి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, మహతిమహాఅగ్గిక్ఖన్ధో ఆదిన్నతిణకట్ఠసాఖాపలాసో అస్స, తం అపరియాదిన్నే యేవ తిణకట్ఠసాఖాపలాసే మహతిమహామేఘో అభిప్పవస్సిత్వా నిబ్బాపేయ్య, అపి ను ఖో, మహారాజ, మహాఅగ్గిక్ఖన్ధో సమయే నిబ్బుతో నామ హోతీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన సో, మహారాజ, పచ్ఛిమో అగ్గిక్ఖన్ధో పురిమకేన అగ్గిక్ఖన్ధేన సమసమగతికో నాహోసీ’’తి? ‘‘ఆగన్తుకేన, భన్తే, మేఘేన పటిపీళితో సో అగ్గిక్ఖన్ధో అసమయే నిబ్బుతో’’తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా పిత్తసముట్ఠానేన వా సేమ్హసముట్ఠానేన వా సన్నిపాతికేన వా ఉతుపరిణామజేన వా విసమపరిహారజేన వా ఓపక్కమికేన వా జిఘచ్ఛాయ వా పిపాసాయ వా సప్పదట్ఠేన వా విసమాసితేన వా అగ్గినా వా ఉదకేన వా సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, గగనే మహతిమహావలాహకో ఉట్ఠహిత్వా నిన్నఞ్చ థలఞ్చ పరిపూరయన్తో అభివస్సతి, సో వుచ్చతి ‘మేఘో అనీతికో అనుపద్దవో వస్సతీ’తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి చిరం జీవిత్వా జరాజిణ్ణో ఆయుక్ఖయా అనీతికో అనుపద్దవో మరతి, సో వుచ్చతి ‘సమయే మరణముపగతో’తి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, గగనే మహతిమహావలాహకో ఉట్ఠహిత్వా అన్తరాయేవ మహతా వాతేన అబ్భత్థం గచ్ఛేయ్య, అపి ను ఖో సో, మహారాజ, మహావలాహకో సమయే విగతో నామ హోతీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన సో, మహారాజ, పచ్ఛిమో వలాహకో పురిమేన వలాహకేన సమసమగతికో నాహోసీ’’తి? ‘‘ఆగన్తుకేన, భన్తే, వాతేన పటిపీళితో సో వలాహకో అసమయప్పత్తో యేవ విగతో’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా…పే… సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, బలవా ఆసీవిసో కుపితో కిఞ్చిదేవ పురిసం డంసేయ్య, తస్స తం విసం అనీతికం అనుపద్దవం మరణం పాపేయ్య, తం విసం వుచ్చతి ‘అనీతికమనుపద్దవం కోటిగత’న్తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి చిరం జీవిత్వా జరాజిణ్ణో ఆయుక్ఖయా అనీతికో అనుపద్దవో మరతి, సో వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో జీవితకోటిగతో సామయికం మరణముపగతో’తి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, బలవతా ఆసీవిసేన దట్ఠస్స అన్తరాయేవ ఆహితుణ్డికో అగదం దత్వా అవిసం కరేయ్య, అపి ను ఖో తం, మహారాజ, విసం సమయే విగతం నామ హోతీ’’తి? ‘‘న హి భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన తం, మహారాజ, పచ్ఛిమం విసం పురిమకేన విసేన సమసమగతికం నాహోసీ’’తి? ‘‘ఆగన్తుకేన, భన్తే, అగదేన పటిపీళితం విసం అకోటిగతం యేవ విగత’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా…పే… సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, ఇస్సాసో సరం పాతేయ్య, సచే సో సరో యథాగతిగమనపథమత్థకం గచ్ఛతి, సో సరో వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో యథాగతిగమనపథమత్థకం గతో నామా’తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి చిరం జీవిత్వా జరాజిణ్ణో ఆయుక్ఖయా అనీతికో అనుపద్దవో మరతి, సో వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో సమయే మరణముపగతో’తి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, ఇస్సాసో సరం పాతేయ్య, తస్స తం సరం తస్మిం యేవ ఖణే కోచి గణ్హేయ్య, అపి ను ఖో సో, మహారాజ, సరో యథాగతిగమనపథమత్థకం గతో నామ హోతీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన సో, మహారాజ, పచ్ఛిమో సరో పురిమకేన సరేన సమసమగతికో నాహోసీ’’తి? ‘‘ఆగన్తుకేన, భన్తే, గహణేన తస్స సరస్స గమనం ఉపచ్ఛిన్న’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా…పే… సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, యో కోచి లోహమయం భాజనం ఆకోటేయ్య, తస్స ఆకోటనేన సద్దో నిబ్బత్తిత్వా యథాగతిగమనపథమత్థకం గచ్ఛతి, సో సద్దో వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో యథాగతిగమనపథమత్థకం గతో నామా’తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి బహూని దివససహస్సాని జీవిత్వా జరాజిణ్ణో ఆయుక్ఖయా అనీతికో అనుపద్దవో మరతి, సో వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో సమయే మరణముపాగతో’తి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, యో కోచి లోహమయం భాజనం ఆకోటేయ్య, తస్స ఆకోటనేన సద్దో నిబ్బత్తేయ్య, నిబ్బత్తే సద్దే అదూరగతే కోచి ఆమసేయ్య, సహ ఆమసనేన సద్దో నిరుజ్ఝేయ్య, అపి ను ఖో సో, మహారాజ, సద్దో యథాగతిగమనపథమత్థకం గతో నామ హోతీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన, మహారాజ, పచ్ఛిమో సద్దో పురిమకేన సద్దేన సమసమగతికో నాహోసీ’’తి? ‘‘ఆగన్తుకేన, భన్తే, ఆమసనేన సో సద్దో ఉపరతో’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా…పే… సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. ఇదమేత్థ మహారాజ కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీతి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, ఖేత్తే సువిరూళ్హం ధఞ్ఞబీజం సమ్మా పవత్తమానేన వస్సేన ఓతతవితతఆకిణ్ణబహుఫలం హుత్వా [ఉట్ఠితఆకిణ్ణబహుఫలం భవిత్వా (స్యా.)] సస్సుట్ఠానసమయం పాపుణాతి, తం ధఞ్ఞం వుచ్చతి ‘అనీతికమనుపద్దవం సమయసమ్పత్తం నామ హోతీ’తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి బహూని దివససహస్సాని జీవిత్వా జరాజిణ్ణో ఆయుక్ఖయా అనీతికో అనుపద్దవో మరతి, సో వుచ్చతి ‘అనీతికో అనుపద్దవో సమయే మరణముపగతో’తి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, ఖేత్తే సువిరూళ్హం ధఞ్ఞబీజం ఉదకేన వికలం మరేయ్య, అపి ను ఖో తం, మహారాజ, ధఞ్ఞం అసమయసమ్పత్తం నామ హోతీ’’తి? ‘‘న హి, భన్తే’’తి. ‘‘కిస్స పన తం, మహారాజ, పచ్ఛిమం ధఞ్ఞం పురిమకేన ధఞ్ఞేన సమసమగతికం నాహోసీ’’తి? ‘‘ఆగన్తుకేన, భన్తే, ఉణ్హేన పటిపీళితం తం ధఞ్ఞం మత’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా…పే… సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీతి.

‘‘సుతపుబ్బం పన తయా, మహారాజ, ‘సమ్పన్నతరుణసస్సం కిమయో ఉట్ఠహిత్వా సమూలం నాసేన్తీ’’’తి? ‘‘సుతపుబ్బఞ్చేవ తం, భన్తే, అమ్హేహి దిట్ఠపుబ్బఞ్చా’’తి. ‘‘కిం ను ఖో తం, మహారాజ, సస్సం కాలే నట్ఠం, ఉదాహు అకాలే నట్ఠ’’న్తి? ‘‘అకాలే, భన్తే, యది ఖో తం, భన్తే, సస్సం కిమయో న ఖాదేయ్యుం, సస్సుద్ధరణసమయం పాపుణేయ్యా’’తి. ‘‘కిం పన, మహారాజ, ఆగన్తుకేన ఉపఘాతేన సస్సం వినస్సతి, నిరుపఘాతం సస్సం సస్సుద్ధరణసమయం పాపుణాతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా…పే… సత్తివేగప్పటిపీళితో వా మరతి. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీతి.

‘‘సుతపుబ్బం పన తయా, మహారాజ, ‘సమ్పన్నే సస్సే ఫలభారనమితే మఞ్చరితపత్తే కరకవస్సం నామ వస్సజాతి నిపతిత్వా వినాసేతి అఫలం కరోతీ’తి? ‘‘సుతపుబ్బఞ్చేవ తం, భన్తే, అమ్హేహి దిట్ఠపుబ్బఞ్చా’’తి. ‘‘అపి ను ఖో తం, మహారాజ, సస్సం కాలే నట్ఠం, ఉదాహు అకాలే నట్ఠ’’న్తి? ‘‘అకాలే, భన్తే, యది ఖో తం, భన్తే, సస్సం కరకవస్సం న వస్సేయ్య సస్సుద్ధరణసమయం పాపుణేయ్యా’’తి. ‘‘కిం పన, మహారాజ, ఆగన్తుకేన ఉపఘాతేన సస్సం వినస్సతి, నిరుపఘాతం సస్సం సస్సుద్ధరణసమయం పాపుణాతీ’’తి? ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యో కోచి అకాలే మరతి, సో ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో వాతసముట్ఠానేన వా పిత్తసముట్ఠానేన వా సేమ్హసముట్ఠానేన వా సన్నిపాతికేన వా ఉతుపరిణామజేన వా విసమపరిహారజేన వా ఓపక్కమికేన వా జిఘచ్ఛాయ వా పిపాసాయ వా సప్పదట్ఠేన వా విసమాసితేన వా అగ్గినా వా ఉదకేన వా సత్తివేగప్పటిపీళితో వా అకాలే మరతి. యది పన ఆగన్తుకేన రోగేన పటిపీళితో న భవేయ్య, సమయేవ మరణం పాపుణేయ్య. ఇదమేత్థ, మహారాజ, కారణం, యేన కారణేన అకాలే మరణం అత్థీ’’తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే నాగసేన, అబ్భుతం భన్తే నాగసేన, సుదస్సితం కారణం, సుదస్సితం ఓపమ్మం అకాలే మరణస్స పరిదీపనాయ, ‘అత్థి అకాలే మరణ’న్తి ఉత్తానీకతం పాకటం కతం విభూతం కతం, అచిత్తవిక్ఖిత్తకోపి, భన్తే నాగసేన, మనుజో ఏకమేకేనపి తావ ఓపమ్మేన నిట్ఠం గచ్ఛేయ్య ‘అత్థి అకాలే మరణ’న్తి, కిం పన మనుజో సచేతనో? పఠమోపమ్మేనేవాహం, భన్తే, సఞ్ఞత్తో ‘అత్థి అకాలే మరణ’న్తి, అపి చ అపరాపరం నిబ్బాహనం సోతుకామో న సమ్పటిచ్ఛి’’న్తి.

అకాలమరణపఞ్హో ఛట్ఠో.