౧. నిప్పపఞ్చపఞ్హో

౧. ‘‘భన్తే నాగసేన, భాసితమ్పేతం భగవతా ‘నిప్పపఞ్చారామా, భిక్ఖవే, విహరథ నిప్పపఞ్చరతినో’తి, కతమం తం నిప్పపఞ్చ’’న్తి? ‘‘సోతాపత్తిఫలం, మహారాజ, నిప్పపఞ్చం, సకదాగామిఫలం నిప్పపఞ్చం, అనాగామిఫలం నిప్పపఞ్చం, అరహత్తఫలం నిప్పపఞ్చ’’న్తి.

‘‘యది, భన్తే నాగసేన, సోతాపత్తిఫలం నిప్పపఞ్చం, సకదాగామిఅనాగామిఅరహత్తఫలం నిప్పపఞ్చం, కిస్స పన ఇమే భిక్ఖూ ఉద్దిసన్తి పరిపుచ్ఛన్తి సుత్తం గేయ్యం వేయ్యాకరణం గాథం ఉదానం ఇతివుత్తకం జాతకం అబ్భుతధమ్మం వేదల్లం, నవకమ్మేన పలిబుజ్ఝన్తి దానేన చ పూజాయ చ, నను తే జినప్పటిక్ఖిత్తం కమ్మం కరోతీ’’తి?

‘‘యే తే, మహారాజ, భిక్ఖూ ఉద్దిసన్తి పరిపుచ్ఛన్తి సుత్తం గేయ్యం వేయ్యాకరణం గాథం ఉదానం ఇతివుత్తకం జాతకం అబ్భుతధమ్మం వేదల్లం, నవకమ్మేన పలిబుజ్ఝన్తి దానేన చ పూజాయ చ, సబ్బే తే నిప్పపఞ్చస్స పత్తియా కరోన్తి. యే తే, మహారాజ, సభావపరిసుద్ధా పుబ్బే వాసితవాసనా, తే ఏకచిత్తక్ఖణేన నిప్పపచ హోన్తి. యే పన తే భిక్ఖూ మహారజక్ఖా, తే ఇమేహి పయోగేహి నిప్పపఞ్చా హోన్తి.

‘‘యథా, మహారాజ, ఏకో పురిసో ఖేత్తే బీజం రోపేత్వా అత్తనో యథాబలవీరియేన వినా పాకారవతియా ధఞ్ఞం ఉద్ధరేయ్య, ఏకో పురిసో ఖేత్తే బీజం రోపేత్వా వనం పవిసిత్వా కట్ఠఞ్చ సాఖఞ్చ ఛిన్దిత్వా వతిపాకారం కత్వా ధఞ్ఞం ఉద్ధరేయ్య. యా తత్థ తస్స వతిపాకారపరియేసనా, సా ధఞ్ఞత్థాయ. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యే తే సభావపరిసుద్ధా పుబ్బే వాసితవాసనా, తే ఏకచిత్తక్ఖణేన నిప్పపఞ్చా హోన్తి, వినా వతిపాకారం పురిసో వియ ధఞ్ఞుద్ధారో. యే పన తే భిక్ఖూ మహారజక్ఖా, తే ఇమేహి పయోగేహి నిప్పపఞ్చా హోన్తి, వతిపాకారం కత్వా పురిసో వియ ధఞ్ఞుద్ధారో.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, పురిసో మహతిమహన్తే అమ్బరుక్ఖమత్థకే ఫలపిణ్డి భవేయ్య, అథ తత్థ యో కోచి ఇద్ధిమా ఆగన్త్వా తస్స ఫలం హరేయ్య, యో పన తత్థ అనిద్ధిమా, సో కట్ఠఞ్చ వల్లిఞ్చ ఛిన్దిత్వా నిస్సేణిం బన్ధిత్వా తాయ తం రుక్ఖం అభిరుహిత్వా ఫలం హరేయ్య. యా తత్థ తస్స నిస్సేణిపరియేసనా, సా ఫలత్థాయ. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యే తే సభావపరిసుద్ధా పుబ్బే వాసితవాసనా, తే ఏకచిత్తక్ఖణేన నిప్పపఞ్చా హోన్తి, ఇద్ధిమా వియ రుక్ఖఫలం హరన్తో. యే పన తే భిక్ఖూ మహారజక్ఖా, తే ఇమినా పయోగేన సచ్చాని అభిసమేన్తి, నిస్సేణియా వియ పురిసో రుక్ఖఫలం హరన్తో.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, ఏకో పురిసో అత్థకరణికో ఏకకో యేవ సామికం ఉపగన్త్వా అత్థం సాధేతి. ఏకో ధనవా ధనవసేన పరిసం వడ్ఢేత్వా పరిసాయ అత్థం సాధేతి. యా తత్థ తస్స పరిసపరియేసనా, సా అత్థత్థాయ. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, యే తే సభావపరిసుద్ధా పుబ్బే వాసితవాసనా, తే ఏకచిత్తక్ఖణేన ఛసు అభిఞ్ఞాసు వసిభావం పాపుణన్తి, పురిసో వియ ఏకకో అత్థసిద్ధిం కరోన్తో. యే పన తే భిక్ఖూ మహారజక్ఖా, తే ఇమేహి పయోగేహి సామఞ్ఞత్థమభిసాధేన్తి, పరిసాయ వియ పురిసో అత్థసిద్ధిం కరోన్తో.

‘‘ఉద్దేసోపి, మహారాజ, బహుకారో, పరిపుచ్ఛాపి బహుకారా, నవకమ్మమ్పి బహుకారం, దానమ్పి బహుకారం, పూజాపి బహుకారా తేసు తేసు కరణీయేసు. యథా, మహారాజ, పురిసో రాజూపసేవీ కతావీ అమచ్చభటబలదోవారికఅనీకట్ఠపారిసజ్జజనేహి, తే తస్స కరణీయే అనుప్పత్తే సబ్బేపి ఉపకారా హోన్తి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ఉద్దేసోపి బహుకారో, పరిపుచ్ఛాపి బహుకారా, నవకమ్మమ్పి బహుకారం, దానమ్పి బహుకారం, పూజాపి బహుకారా తేసు తేసు కరణీయేసు. యది, మహారాజ, సబ్బేపి అభిజాతిపరిసుద్ధా భవేయ్యుం, అనుసాసనేన [అనుసాసకేన (సీ. పీ.)] కరణీయం న భవేయ్య. యస్మా చ ఖో, మహారాజ, సవనేన కరణీయం హోతి, థేరో, మహారాజ, సారిపుత్తో అపరిమితమసఙ్ఖేయ్యకప్పం ఉపాదాయ ఉపచితకుసలమూలో పఞ్ఞాయ కోటిం గతో, సోపి వినా సవనేన నాసక్ఖి ఆసవక్ఖయం పాపుణితుం. తస్మా, మహారాజ, బహుకారం సవనం, తథా ఉద్దేసోపి పరిపుచ్ఛాపి. తస్మా ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాపి నిప్పపఞ్చా సఙ్ఖతా’’తి. ‘‘సునిజ్ఝాపితో, భన్తే నాగసేన, పఞ్హో, ఏవమేతం తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

నిప్పపఞ్చపఞ్హో పఠమో.