౫. బుద్ధఅవిహేఠకపఞ్హో

౫. ‘‘భన్తే నాగసేన, భాసితమ్పేతం భగవతా ‘పుబ్బే వాహం మనుస్సభూతో సమానో సత్తానం అవిహేఠకజాతికో అహోసి’న్తి. పున చ భణితం ‘లోమసకస్సపో నామ ఇసి సమానో అనేకసతే పాణే ఘాతయిత్వా వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజీ’తి. యది, భన్తే నాగసేన, భగవతా భణితం ‘పుబ్బే వాహం మనుస్సభూతో సమానో సత్తానం అవిహేఠకజాతికో అహోసి’న్తి, తేన హి ‘లోమసకస్సపేన ఇసినా అనేకసతే పాణే ఘాతయిత్వా వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజిత’న్తి యం వచనం, తం మిచ్ఛా. యది ‘లోమసకస్సపేన ఇసినా అనేకసతే పాణే ఘాతయిత్వా వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజితం’, తేన హి ‘పుబ్బే వాహం మనుస్సభూతో సమానో సత్తానం అవిహేఠకజాతికో అహోసి’న్తి తమ్పి వచనం మిచ్ఛా. అయమ్పి ఉభతో కోటికో పఞ్హో తవానుప్పత్తో, సో తయా నిబ్బాహితబ్బో’’తి.

‘‘భాసితమ్పేతం, మహారాజ, భగవతా ‘పుబ్బే వాహం మనుస్సభూతో సమానో సత్తానం అవిహేఠకజాతికో అహోసి’న్తి, ‘లోమసకస్సపేన ఇసినా అనేకసతే పాణే ఘాతయిత్వా వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజితం’, తఞ్చ పన రాగవసేన విసఞ్ఞినా, నో సచేతనేనా’’తి.

‘‘అట్ఠిమే, భన్తే నాగసేన, పుగ్గలా పాణం హనన్తి. కతమే అట్ఠ? రత్తో రాగవసేన పాణం హనతి, దుట్ఠో దోసవసేన పాణం హనతి, మూళ్హో మోహవసేన పాణం హనతి, మానీ మానవసేన పాణం హనతి, లుద్ధో లోభవసేన పాణం హనతి, అకిఞ్చనో జీవికత్థాయ పాణం హనతి, బాలో హస్సవసేన [అఞ్ఞాణవసేన (క. సీ.)] పాణం హనతి, రాజా వినయనవసేన పాణం హనతి. ఇమే ఖో, భన్తే నాగసేన, అట్ఠ పుగ్గలా పాణం హనన్తి. పాకతికం యేవ, భన్తే నాగసేన, బోధిసత్తేన కత’’న్తి. ‘‘న, మహారాజ, పాకతికం బోధిసత్తేన కతం, యది, మహారాజ, బోధిసత్తో పకతిభావేన ఓనమేయ్య మహాయఞ్ఞం యజితుం, న యిమం గాథం భణేయ్య –

‘‘‘ససముద్దపరియాయం, మహిం సాగరకుణ్డలం;

న ఇచ్ఛే సహ నిన్దాయ, ఏవం సేయ్హ [సయ్హ (సీ. పీ.)] విజానహీ’తి.

‘‘ఏవంవాదీ, మహారాజ, బోధిసత్తో సహ దస్సనేన చన్దవతియా రాజకఞ్ఞాయ విసఞ్ఞీ అహోసి ఖిత్తచిత్తో రత్తో విసఞ్ఞిభూతో ఆకులాకులో తురితతురితో తేన విక్ఖిత్తభన్తలుళితచిత్తేన మహతిమహాపసుఘాతగలరుహిరసఞ్చయం వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజి.

‘‘యథా, మహారాజ, ఉమ్మత్తకో ఖిత్తచిత్తో జలితమ్పి జాతవేదం అక్కమతి, కుపితమ్పి ఆసీవిసం గణ్హాతి, మత్తమ్పి హత్థిం ఉపేతి, సముద్దమ్పి అతీరదస్సిం పక్ఖన్దతి, చన్దనికమ్పి ఓళిగల్లమ్పి ఓమద్దతి, కణ్టకాధానమ్పి అభిరుహతి, పపాతేపి పతతి, అసుచిమ్పి భక్ఖేతి, నగ్గోపి రథియా చరతి, అఞ్ఞమ్పి బహువిధం అకిరియం కరోతి. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, బోధిసత్తో సహ దస్సనేన చన్దవతియా రాజకఞ్ఞాయ విసఞ్ఞీ అహోసి ఖిత్తచిత్తో రత్తో విసఞ్ఞిభూతో ఆకులాకులో తురితతురితో, తేన విక్ఖిత్తభన్తలుళితచిత్తేన మహతిమహాపసుఘాతగలరుహిరసఞ్చయం వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజి.

‘‘ఖిత్తచిత్తేన, మహారాజ, కతం పాపం దిట్ఠధమ్మేపి న మహాసావజ్జం హోతి, సమ్పరాయే విపాకేనపి నో తథా. ఇధ, మహారాజ, కోచి ఉమ్మత్తకో వజ్ఝమాపజ్జేయ్య, తస్స తుమ్హే కిం దణ్డం ధారేథా’’తి? ‘‘కో, భన్తే, ఉమ్మత్తకస్స దణ్డో భవిస్సతి, తం మయం పోథాపేత్వా నీహరాపేమ, ఏసోవ తస్స దణ్డో’’తి. ‘‘ఇతి ఖో, మహారాజ, ఉమ్మత్తకస్స అపరాధే దణ్డోపి న భవతి, తస్మా ఉమ్మత్తకస్స కతేపి న దోసో భవతి సతేకిచ్ఛో. ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, లోమసకస్సపో ఇసి సహ దస్సనేన చన్దవతియా రాజకఞ్ఞాయ విసఞ్ఞీ అహోసి ఖిత్తచిత్తో రత్తో విసఞ్ఞిభూతో విసటపయాతో ఆకులాకులో తురితతురితో, తేన విక్ఖిత్తభన్తలుళితచిత్తేన మహతిమహాపసుఘాతగలరుహిరసఞ్చయం వాజపేయ్యం మహాయఞ్ఞం యజి. యదా చ పన పకతిచిత్తో అహోసి పటిలద్ధస్సతి, తదా పునదేవ పబ్బజిత్వా పఞ్చాభిఞ్ఞాయో నిబ్బత్తేత్వా బ్రహ్మలోకూపగో అహోసీ’’తి. ‘‘సాధు, భన్తే నాగసేన, ఏవమేతం తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

బుద్ధఅవిహేఠకపఞ్హో పఞ్చమో.