౫. బుద్ధలాభన్తరాయపఞ్హో

౫. ‘‘భన్తే నాగసేన, తుమ్హే భణథ ‘లాభీ తథాగతో చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారాన’న్తి. పున చ తథాగతో పఞ్చసాలం బ్రాహ్మణగామం పిణ్డాయ పవిసిత్వా కిఞ్చిదేవ అలభిత్వా యథాధోతేన పత్తేన నిక్ఖన్తోతి. యది, భన్తే నాగసేన, తథాగతో లాభీ చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానం, తేన హి పఞ్చసాలం బ్రాహ్మణగామం పిణ్డాయ పవిసిత్వా కిఞ్చిదేవ అలభిత్వా యథాధోతేన పత్తేన నిక్ఖన్తోతి యం వచనం, తం మిచ్ఛా. యది పఞ్చసాలం బ్రాహ్మణగామం పిణ్డాయ పవిసిత్వా కిఞ్చిదేవ అలభిత్వా యథాధోతేన పత్తేన నిక్ఖన్తో, తేన హి లాభీ తథాగతో చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానన్తి తమ్పి వచనం మిచ్ఛా. అయమ్పి ఉభతో కోటికో పఞ్హో సుమహన్తో దున్నిబ్బేఠో తవానుప్పత్తో, సో తయా నిబ్బాహితబ్బో’’తి.

‘‘లాభీ, మహారాజ, తథాగతో చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానం, పఞ్చసాలఞ్చ బ్రాహ్మణగామం పిణ్డాయ పవిసిత్వా కిఞ్చిదేవ అలభిత్వా యథాధోతేన పత్తేన నిక్ఖన్తో, తఞ్చ పన మారస్స పాపిమతో కారణా’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే నాగసేన, భగవతో గణనపథం వీతివత్తకప్పే [గణనపథవీతివత్తే కప్పే (సీ.)] అభిసఙ్ఖతం కుసలం కిన్తి నిట్ఠితం, అధునుట్ఠితేన మారేన పాపిమతా తస్స కుసలస్స బలవేగం [తం కుసలబలవేగవిప్ఫారం (సీ.)] కిన్తి పిహితం, తేన హి, భన్తే నాగసేన, తస్మిం వత్థుస్మిం ద్వీసు ఠానేసు ఉపవాదో ఆగచ్ఛతి, కుసలతోపి అకుసలం బలవతరం హోతి, బుద్ధబలతోపి మారబలం బలవతరం హోతీతి, తేన హి రుక్ఖస్స మూలతోపి అగ్గం భారతరం హోతి, గుణసమ్పరికిణ్ణతోపి పాపియం బలవతరం హోతీ’’తి. ‘‘న, మహారాజ, తావతకేన కుసలతోపి అకుసలం బలవతరం నామ హోతి, న బుద్ధబలతోపి మారబలం బలవతరం నామ హోతి. అపి చేత్థ కారణం ఇచ్ఛితబ్బం.

‘‘యథా, మహారాజ, పురిసో రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స మధుం వా మధుపిణ్డికం వా అఞ్ఞం వా ఉపాయనం అభిహరేయ్య, తమేనం రఞ్ఞో ద్వారపాలో ఏవం వదేయ్య ‘అకాలో, భో, అయం రఞ్ఞో దస్సనాయ, తేన హి, భో, తవ ఉపాయనం గహేత్వా సీఘసీఘం పటినివత్త, పురే తవ రాజా దణ్డం ధారేస్సతీ’తి [మా తే రాజా దణ్డం పాపేయ్యాతి (సీ.)]. తతో సో పురిసో దణ్డభయా తసితో ఉబ్బిగ్గో తం ఉపాయనం ఆదాయ సీఘసీఘం పటినివత్తేయ్య, అపి ను ఖో సో, మహారాజ, రాజా చక్కవత్తీ తావతకేన ఉపాయనవికలమత్తకేన ద్వారపాలతో దుబ్బలతరో నామ హోతి, అఞ్ఞం వా పన కిఞ్చి ఉపాయనం న లభేయ్యా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, ఇస్సాపకతో సో, భన్తే, ద్వారపాలో ఉపాయనం నివారేసి, అఞ్ఞేన పన ద్వారేన సతసహస్సగుణమ్పి రఞ్ఞో ఉపాయనం ఉపేతీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, ఇస్సాపకతో మారో పాపిమా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి, అఞ్ఞాని పన అనేకాని దేవతాసతసహస్సాని అమతం దిబ్బం ఓజం గహేత్వా ఉపగతాని ‘భగవతో కాయే ఓజం ఓదహిస్సామా’తి భగవన్తం నమస్సమానాని పఞ్జలికాని ఠితానీ’’తి.

‘‘హోతు, భన్తే నాగసేన, సులభా భగవతో చత్తారో పచ్చయా లోకే ఉత్తమపురిసస్స, యాచితోవ భగవా దేవమనుస్సోహి చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జతి, అపి చ ఖో పన మారస్స యో అధిప్పాయో, సో తావతకేన సిద్ధో, యం సో భగవతో భోజనస్స అన్తరాయమకాసి. ఏత్థ మే, భన్తే, కఙ్ఖా న ఛిజ్జతి, విమతిజాతోహం తత్థ సంసయపక్ఖన్దో. న మే తత్థ మానసం పక్ఖన్దతి, యం తథాగతస్స అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సదేవకే లోకే అగ్గపుగ్గలవరస్స కుసలవరపుఞ్ఞసమ్భవస్స అసమసమస్స అనుపమస్స అప్పటిసమస్స ఛవకం లామకం పరిత్తం పాపం అనరియం విపన్నం మారో లాభన్తరాయమకాసీ’’తి.

‘‘చత్తారో ఖో, మహారాజ, అన్తరాయా అదిట్ఠన్తరాయో ఉద్దిస్స కతన్తరాయో ఉపక్ఖటన్తరాయో పరిభోగన్తరాయోతి. తత్థ కతమో అదిట్ఠన్తరాయో? అనోదిస్స అదస్సనేన అనభిసఙ్ఖతం కోచి అన్తరాయం కరోతి ‘కిం పరస్స దిన్నేనా’తి, అయం అదిట్ఠన్తరాయో నామ.

‘‘కతమో ఉద్దిస్స కతన్తరాయో? ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఉపదిసిత్వా ఉద్దిస్స భోజనం పటియత్తం హోతి, తం కోచి అన్తరాయం కరోతి, అయం ఉద్దిస్స కతన్తరాయో నామ.

‘‘కతమో ఉపక్ఖటన్తరాయో? ఇధ యం కిఞ్చి ఉపక్ఖటం హోతి అప్పటిగ్గహితం, తత్థ కోచి అన్తరాయం కరోతి, అయం ఉపక్ఖటన్తరాయో నామ.

‘‘కతమో పరిభోగన్తరాయో? ఇధ యం కిఞ్చి పరిభోగం, తత్థ కోచి అన్తరాయం కరోతి, అయం పరిభోగన్తరాయో నామ. ఇమే ఖో, మహారాజ, చత్తారో అన్తరాయా.

‘‘యం పన మారో పాపిమా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి, తం నేవ భగవతో పరిభోగం న ఉపక్ఖటం న ఉద్దిస్సకతం, అనాగతం అసమ్పత్తం అదస్సనేన అన్తరాయం కతం, తం పన నేకస్స భగవతో యేవ, అథ ఖో యే తే తేన సమయేన నిక్ఖన్తా అబ్భాగతా, సబ్బేపి తే తం దివసం భోజనం న లభింసు, నాహం తం, మహారాజ, పస్సామి సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ, యో తస్స భగవతో ఉద్దిస్స కతం ఉపక్ఖటం పరిభోగం అన్తరాయం కరేయ్య. సచే కోచి ఇస్సాయ ఉద్దిస్స కతం ఉపక్ఖటం పరిభోగం అన్తరాయం కరేయ్య, ఫలేయ్య తస్స ముద్ధా సతధా వా సహస్సధా వా.

‘‘చత్తారోమే, మహారాజ, తథాగతస్స కేనచి అనావరణీయా గుణా. కతమే చత్తారో? లాభో, మహారాజ, భగవతో ఉద్దిస్స కతో ఉపక్ఖటో న సక్కా కేనచి అన్తరాయం కాతుం; సరీరానుగతా, మహారాజ, భగవతో బ్యామప్పభా న సక్కా కేనచి అన్తరాయం కాతుం; సబ్బఞ్ఞుతం, మహారాజ, భగవతో ఞాణరతనం న సక్కా కేనచి అన్తరాయం కాతుం; జీవితం, మహారాజ, భగవతో న సక్కా కేనచి అన్తరాయం కాతుం. ఇమే ఖో, మహారాజ, చత్తారో తథాగతస్స కేనచి అనావరణీయా గుణా, సబ్బేపేతే, మహారాజ, గుణా ఏకరసా అరోగా అకుప్పా అపరూపక్కమా అఫుసాని కిరియాని. అదస్సనేన, మహారాజ, మారో పాపిమా నిలీయిత్వా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి.

‘‘యథా, మహారాజ, రఞ్ఞో పచ్చన్తే దేసే విసమే అదస్సనేన నిలీయిత్వా చోరా పన్థం దూసేన్తి. యది పన రాజా తే చోరే పస్సేయ్య, అపి ను ఖో తే చోరా సోత్థిం లభేయ్యు’’న్తి? ‘‘న హి, భన్తే, ఫరసునా ఫాలాపేయ్య సతధా వా సహస్సధా వా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అదస్సనేన మారో పాపిమా నిలీయిత్వా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి.

‘‘యథా వా పన, మహారాజ, ఇత్థీ సపతికా అదస్సనేన నిలీయిత్వా పరపురిసం సేవతి, ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అదస్సనేన మారో పాపిమా నిలీయిత్వా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి. యది, మహారాజ, ఇత్థీ సామికస్స సమ్ముఖా పరపురిసం సేవతి, అపి ను ఖో సా ఇత్థీ సోత్థిం లభేయ్యా’’తి? ‘‘న హి, భన్తే, హనేయ్యాపి తం, భన్తే, సామికో వధేయ్యాపి బన్ధేయ్యాపి దాసిత్తం వా ఉపనేయ్యా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, మహారాజ, అదస్సనేన మారో పాపిమా నిలీయిత్వా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి. యది, మహారాజ, మారో పాపిమా భగవతో ఉద్దిస్స కతం ఉపక్ఖటం పరిభోగం అన్తరాయం కరేయ్య, ఫలేయ్య తస్స ముద్ధా సతధా వా సహస్సధా వా’’తి. ‘‘ఏవమేతం, భన్తే నాగసేన, చోరికాయ కతం మారేన పాపిమతా, నిలీయిత్వా మారో పాపిమా పఞ్చసాలకే బ్రాహ్మణగహపతికే అన్వావిసి. సచే సో, భన్తే, మారో పాపిమా భగవతో ఉద్దిస్స కతం ఉపక్ఖటం పరిభోగం అన్తరాయం కరేయ్య, ముద్ధా వాస్స ఫలేయ్య సతధా వా సహస్సధా వా, కాయో వాస్స భుసముట్ఠి వియ వికిరేయ్య, సాధు, భన్తే నాగసేన, ఏవమేతం తథా సమ్పటిచ్ఛామీ’’తి.

బుద్ధలాభన్తరాయపఞ్హో పఞ్చమో.