౫౩౦. సంకిచ్చజాతకం (౨)

౬౯. ‘‘దిస్వా నిసిన్నం రాజానం, బ్రహ్మదత్తం రథేసభం;

అథస్స పటివేదేసి, యస్సాసి అనుకమ్పకో.

౭౦. ‘‘సంకిచ్చాయం అనుప్పత్తో, ఇసీనం సాధుసమ్మతో;

తరమానరూపో నియ్యాహి, ఖిప్పం పస్స మహేసినం.

౭౧. ‘‘తతో చ రాజా తరమానో, యుత్తమారుయ్హ సన్దనం;

మిత్తామచ్చపరిబ్యూళ్హో [పరిబ్బూళ్హో (సీ. పీ.)], అగమాసి రథేసభో.

౭౨. ‘‘నిక్ఖిప్ప పఞ్చ కకుధాని, కాసీనం రట్ఠవడ్ఢనో;

వాళబీజని [వా ళవీజనీ (సీ. పీ.)] ముణ్హీసం, ఖగ్గం ఛత్తఞ్చుపాహనం;

౭౩. ‘‘ఓరుయ్హ రాజా యానమ్హా, ఠపయిత్వా పటిచ్ఛదం;

ఆసీనం దాయపస్సస్మిం, సంకిచ్చముపసఙ్కమి.

౭౪. ‘‘ఉపసఙ్కమిత్వా సో రాజా, సమ్మోది ఇసినా సహ;

తం కథం వీతిసారేత్వా, ఏకమన్తం ఉపావిసి.

౭౫. ‘‘ఏకమన్తం నిసిన్నోవ, అథ కాలం అమఞ్ఞథ;

తతో పాపాని కమ్మాని, పుచ్ఛితుం పటిపజ్జథ.

౭౬. ‘‘ఇసిం పుచ్ఛామ [పుచ్ఛామి (సీ. పీ.)] సంకిచ్చం, ఇసీనం సాధుసమ్మతం;

ఆసీనం దాయపస్సస్మిం, ఇసిసఙ్ఘపురక్ఖతం [పురక్ఖితం (క.)].

౭౭. ‘‘కం గతిం పేచ్చ గచ్ఛన్తి, నరా ధమ్మాతిచారినో;

అతిచిణ్ణో మయా ధమ్మో, తం మే అక్ఖాహి పుచ్ఛితో.

౭౮. ‘‘ఇసీ అవచ సంకిచ్చో, కాసీనం రట్ఠవడ్ఢనం;

ఆసీనం దాయపస్సస్మిం, మహారాజ సుణోహి మే.

౭౯. ‘‘ఉప్పథేన వజన్తస్స, యో మగ్గమనుసాసతి;

తస్స చే వచనం కయిరా, నాస్స మగ్గేయ్య కణ్టకో.

౮౦. ‘‘అధమ్మం పటిపన్నస్స, యో ధమ్మమనుసాసతి;

తస్స చే వచనం కయిరా, న సో గచ్ఛేయ్య దుగ్గతిం.

౮౧. ‘‘ధమ్మో పథో మహారాజ, అధమ్మో పన ఉప్పథో;

అధమ్మో నిరయం నేతి, ధమ్మో పాపేతి సుగ్గతిం.

౮౨. ‘‘అధమ్మచారినో రాజ, నరా విసమజీవినో;

యం గతిం పేచ్చ గచ్ఛన్తి, నిరయే తే సుణోహి మే.

౮౩. ‘‘సఞ్జీవో కాళసుత్తో చ, సఙ్ఘాతో [సఙ్ఖాటో (స్యా. క.)] ద్వే చ రోరువా;

అథాపరో మహావీచి, తాపనో [తపనో (సీ. పీ.)] చ పతాపనో.

౮౪. ‘‘ఇచ్చేతే అట్ఠ నిరయా, అక్ఖాతా దురతిక్కమా;

ఆకిణ్ణా లుద్దకమ్మేహి, పచ్చేకా సోళసుస్సదా.

౮౫. ‘‘కదరియతాపనా [కదరియతపనా (సీ. పీ.)] ఘోరా, అచ్చిమన్తో [అచ్చిమన్తా (పీ.)] మహబ్భయా;

లోమహంసనరూపా చ, భేస్మా పటిభయా దుఖా.

౮౬. ‘‘చతుక్కణ్ణా చతుద్వారా, విభత్తా భాగసో మితా;

అయోపాకారపరియన్తా, అయసా పటికుజ్జితా.

౮౭. ‘‘తేసం అయోమయా భూమి, జలితా తేజసా యుతా;

సమన్తా యోజనసతం, ఫుటా [ఫరిత్వా (అ. ని. ౩.౩౬; పే. వ. ౭౧)] తిట్ఠన్తి సబ్బదా.

౮౮. ‘‘ఏతే పతన్తి నిరయే, ఉద్ధంపాదా అవంసిరా;

ఇసీనం అతివత్తారో, సఞ్ఞతానం తపస్సినం.

౮౯. ‘‘తే భూనహునో పచ్చన్తి, మచ్ఛా బిలకతా యథా;

సంవచ్ఛరే అసఙ్ఖేయ్యే, నరా కిబ్బిసకారినో.

౯౦. ‘‘డయ్హమానేన గత్తేన, నిచ్చం సన్తరబాహిరం;

నిరయా నాధిగచ్ఛన్తి, ద్వారం నిక్ఖమనేసినో.

౯౧. ‘‘పురత్థిమేన ధావన్తి, తతో ధావన్తి పచ్ఛతో;

ఉత్తరేనపి ధావన్తి, తతో ధావన్తి దక్ఖిణం;

యం యఞ్హి ద్వారం గచ్ఛన్తి, తం తదేవ పిధీయరే [పిథియ్యతి (సీ.), పిథియ్యరే (స్యా.), పిథీయరే (పీ.)].

౯౨. ‘‘బహూని వస్ససహస్సాని, జనా నిరయగామినో;

బాహా పగ్గయ్హ కన్దన్తి, పత్వా దుక్ఖం అనప్పకం.

౯౩. ‘‘ఆసీవిసంవ కుపితం, తేజస్సిం దురతిక్కమం;

న సాధురూపే ఆసీదే, సఞ్ఞతానం తపస్సినం.

౯౪. ‘‘అతికాయో మహిస్సాసో, అజ్జునో కేకకాధిపో;

సహస్సబాహు ఉచ్ఛిన్నో, ఇసిమాసజ్జ గోతమం.

౯౫. ‘‘అరజం రజసా వచ్ఛం, కిసం అవకిరియ దణ్డకీ;

తాలోవ మూలతో [సమూలో (క.)] ఛిన్నో, స రాజా విభవఙ్గతో.

౯౬. ‘‘ఉపహచ్చ మనం మజ్ఝో [మేజ్ఝో (క.)], మాతఙ్గస్మిం యసస్సినే;

సపారిసజ్జో ఉచ్ఛిన్నో, మజ్ఝారఞ్ఞం తదా అహు.

౯౭. ‘‘కణ్హదీపాయనాసజ్జ, ఇసిం అన్ధకవేణ్డయో [వేణ్హుయో (సీ. పీ.), పిణ్హయో (?)];

అఞ్ఞోఞ్ఞం [అఞ్ఞమఞ్ఞం (సీ. పీ.)] ముసలా [ముసలే (సీ. స్యా. పీ.)] హన్త్వా, సమ్పత్తా యమసాధనం [యమసాదనం (పీ.)].

౯౮. ‘‘అథాయం ఇసినా సత్తో, అన్తలిక్ఖచరో పురే;

పావేక్ఖి పథవిం [పఠవిం (సీ. స్యా. పీ.)] చేచ్చో, హీనత్తో పత్తపరియాయం.

౯౯. ‘‘తస్మా హి ఛన్దాగమనం, నప్పసంసన్తి పణ్డితా;

అదుట్ఠచిత్తో భాసేయ్య, గిరం సచ్చూపసంహితం.

౧౦౦. ‘‘మనసా చే పదుట్ఠేన, యో నరో పేక్ఖతే మునిం;

విజ్జాచరణసమ్పన్నం, గన్తా సో నిరయం అధో.

౧౦౧. ‘‘యే వుడ్ఢే [వద్ధే (క.)] పరిభాసన్తి, ఫరుసూపక్కమా జనా;

అనపచ్చా అదాయాదా, తాలవత్థు [తాలవత్థూ (స్యా.), తాలావత్థు (పీ.)] భవన్తి తే.

౧౦౨. ‘‘యో చ పబ్బజితం హన్తి, కతకిచ్చం మహేసినం;

స కాళసుత్తే నిరయే, చిరరత్తాయ పచ్చతి.

౧౦౩. ‘‘యో చ రాజా అధమ్మట్ఠో, రట్ఠవిద్ధంసనో మగో [చుతో (సీ.)];

తాపయిత్వా జనపదం, తాపనే పేచ్చ పచ్చతి.

౧౦౪. ‘‘సో చ వస్ససహస్సాని [వస్ససహస్సానం (సీ. స్యా.)], సతం దిబ్బాని పచ్చతి;

అచ్చిసఙ్ఘపరేతో సో, దుక్ఖం వేదేతి వేదనం.

౧౦౫. ‘‘తస్స అగ్గిసిఖా కాయా, నిచ్ఛరన్తి పభస్సరా;

తేజోభక్ఖస్స గత్తాని, లోమేహి చ [లోమగ్గేహి చ (సీ. స్యా. పీ.)] నఖేహి చ.

౧౦౬. ‘‘డయ్హమానేన గత్తేన, నిచ్చం సన్తరబాహిరం;

దుక్ఖాభితున్నో నదతి, నాగో తుత్తట్టితో [తుత్తద్దితో (సీ.)] యథా.

౧౦౭. ‘‘యో లోభా పితరం హన్తి, దోసా వా పురిసాధమో;

స కాళసుత్తే నిరయే, చిరరత్తాయ పచ్చతి.

౧౦౮. ‘‘స తాదిసో పచ్చతి లోహకుమ్భియం, పక్కఞ్చ సత్తీహి హనన్తి నిత్తచం;

అన్ధం కరిత్వా ముత్తకరీసభక్ఖం, ఖారే నిముజ్జన్తి తథావిధం నరం.

౧౦౯. ‘‘తత్తం పక్కుథితమయోగుళఞ్చ [పక్కుధితమయోగుళఞ్చ (క.)], దీఘే చ ఫాలే చిరరత్తతాపితే;

విక్ఖమ్భమాదాయ విబన్ధ [విబద్ధ (సీ.), విభజ్జ (స్యా. పీ.)] రజ్జుభి, వివటే ముఖే సమ్పవిసన్తి [సంచవన్తి (సీ. స్యా. పీ.)] రక్ఖసా.

౧౧౦. ‘‘సామా చ సోణా సబలా చ గిజ్ఝా, కాకోళసఙ్ఘా చ దిజా అయోముఖా;

సఙ్గమ్మ ఖాదన్తి విప్ఫన్దమానం, జివ్హం విభజ్జ విఘాసం సలోహితం.

౧౧౧. ‘‘తం దడ్ఢతాలం పరిభిన్నగత్తం, నిప్పోథయన్తా అనువిచరన్తి రక్ఖసా;

రతీ హి నేసం దుఖినో పనీతరే, ఏతాదిసస్మిం నిరయే వసన్తి;

యే కేచి లోకే ఇధ పేత్తిఘాతినో.

౧౧౨. ‘‘పుత్తో చ మాతరం హన్త్వా, ఇతో గన్త్వా యమక్ఖయం;

భుసమాపజ్జతే దుక్ఖం, అత్తకమ్మఫలూపగో.

౧౧౩. ‘‘అమనుస్సా అతిబలా, హన్తారం జనయన్తియా;

అయోమయేహి వాళేహి [ఫాలేహి (పీ.)], పీళయన్తి పునప్పునం.

౧౧౪. ‘‘తమస్సవం [తం పస్సవం (సీ. స్యా.), తం పస్సుతం (పీ.)] సకా గత్తా, రుహిరం [రుధిరం (సీ. స్యా.)] అత్తసమ్భవం;

తమ్బలోహవిలీనంవ, తత్తం పాయేన్తి మత్తిఘం [మత్తియం (సీ.)].

౧౧౫. ‘‘జిగుచ్ఛం కుణపం పూతిం, దుగ్గన్ధం గూథకద్దమం;

పుబ్బలోహితసఙ్కాసం, రహదమోగయ్హ [రహదోగ్గయ్హ (క.)] తిట్ఠతి.

౧౧౬. ‘‘తమేనం కిమయో తత్థ, అతికాయా అయోముఖా;

ఛవిం భేత్వాన [ఛేత్వాన (సీ. పీ.)] ఖాదన్తి, సంగిద్ధా [పగిద్ధా (సీ. స్యా. పీ.)] మంసలోహితే.

౧౧౭. ‘‘సో చ తం నిరయం పత్తో, నిముగ్గో సతపోరిసం;

పూతికం కుణపం వాతి, సమన్తా సతయోజనం.

౧౧౮. ‘‘చక్ఖుమాపి హి చక్ఖూహి, తేన గన్ధేన జీయతి;

ఏతాదిసం బ్రహ్మదత్త, మాతుఘో లభతే దుఖం.

౧౧౯. ‘‘ఖురధారమనుక్కమ్మ, తిక్ఖం దురభిసమ్భవం;

పతన్తి గబ్భపాతియో [గబ్భపాతినియో (సీ. స్యా. పీ.)], దుగ్గం వేతరణిం [వేత్తరణిం (స్యా. క.)] నదిం.

౧౨౦. ‘‘అయోమయా సిమ్బలియో, సోళసఙ్గులకణ్టకా;

ఉభతో అభిలమ్బన్తి, దుగ్గం వేతరణిం [వేత్తరణిం (స్యా. క.)] నదిం.

౧౨౧. ‘‘తే అచ్చిమన్తో తిట్ఠన్తి, అగ్గిక్ఖన్ధావ ఆరకా;

ఆదిత్తా జాతవేదేన, ఉద్ధం యోజనముగ్గతా.

౧౨౨. ‘‘ఏతే వజన్తి [సజన్తి (సీ. పీ.), పజ్జన్తి (స్యా.)] నిరయే, తత్తే తిఖిణకణ్టకే;

నారియో చ అతిచారా [అతిచారినియో (సీ. స్యా. పీ.)], నరా చ పరదారగూ.

౧౨౩. ‘‘తే పతన్తి అధోక్ఖన్ధా, వివత్తా విహతా పుథూ;

సయన్తి వినివిద్ధఙ్గా, దీఘం జగ్గన్తి సబ్బదా [సంవరిం (సీ. పీ.)].

౧౨౪. ‘‘తతో రత్యా వివసానే [వివసనే (సీ. స్యా. పీ.)], మహతిం పబ్బతూపమం;

లోహకుమ్భిం పవజ్జన్తి, తత్తం అగ్గిసమూదకం.

౧౨౫. ‘‘ఏవం దివా చ రత్తో చ, దుస్సీలా మోహపారుతా;

అనుభోన్తి సకం కమ్మం, పుబ్బే దుక్కటమత్తనో.

౧౨౬. ‘‘యా చ భరియా ధనక్కీతా, సామికం అతిమఞ్ఞతి;

సస్సుం వా ససురం వాపి, జేట్ఠం వాపి ననన్దరం [ననన్దనం (స్యా. క.)].

౧౨౭. ‘‘తస్సా వఙ్కేన జివ్హగ్గం, నిబ్బహన్తి సబన్ధనం;

స బ్యామమత్తం కిమినం, జివ్హం పస్సతి అత్తని [అత్తనో (సీ. స్యా.)];

విఞ్ఞాపేతుం న సక్కోతి, తాపనే పేచ్చ పచ్చతి.

౧౨౮. ‘‘ఓరబ్భికా సూకరికా, మచ్ఛికా మిగబన్ధకా;

చోరా గోఘాతకా లుద్దా, అవణ్ణే వణ్ణకారకా.

౧౨౯. ‘‘సత్తీహి లోహకూటేహి, నేత్తింసేహి ఉసూహి చ;

హఞ్ఞమానా ఖారనదిం, పపతన్తి [సమ్పతన్తి (క.)] అవంసిరా.

౧౩౦. ‘‘సాయం పాతో కూటకారీ, అయోకూటేహి హఞ్ఞతి;

తతో వన్తం దురత్తానం, పరేసం భుఞ్జరే [భుఞ్జతే (సీ. స్యా. పీ.)] సదా.

౧౩౧. ‘‘ధఙ్కా భేరణ్డకా [భేదణ్డకా (క.)] గిజ్ఝా, కాకోళా చ అయోముఖా;

విప్ఫన్దమానం ఖాదన్తి, నరం కిబ్బిసకారకం [కిబ్బిసకారినం (పీ.)].

౧౩౨. ‘‘యే మిగేన మిగం హన్తి, పక్ఖిం వా పన పక్ఖినా;

అసన్తో రజసా ఛన్నా, గన్తా [గతా (క.)] తే నిరయుస్సదం [నిరయం అధో (పీ.)].

౧౩౩. ‘‘సన్తో చ [సన్తోవ (స్యా.)] ఉద్ధం గచ్ఛన్తి, సుచిణ్ణేనిధ కమ్మునా;

సుచిణ్ణస్స ఫలం పస్స, సఇన్దా [సహిన్దా (సీ.)] దేవా సబ్రహ్మకా.

౧౩౪. ‘‘తం తం బ్రూమి మహారాజ, ధమ్మం రట్ఠపతీ చర;

తథా [తథా తథా (సీ. స్యా. పీ.)] రాజ చరాహి ధమ్మం, యథా తం సుచిణ్ణం నానుతప్పేయ్య పచ్ఛా’’తి.

సంకిచ్చజాతకం దుతియం.

సట్ఠినిపాతం నిట్ఠితం.