౧౯. సట్ఠినిపాతో
౫౨౯. సోణకజాతకం (౧)
౧. ‘‘తస్స సుత్వా సతం దమ్మి, సహస్సం దిట్ఠ [దట్ఠు (సీ. పీ.)] సోణకం;
కో మే సోణకమక్ఖాతి, సహాయం పంసుకీళితం’’.
౨. ‘‘అథబ్రవీ మాణవకో, దహరో పఞ్చచూళకో;
మయ్హం సుత్వా సతం దేహి, సహస్సం దిట్ఠ [దట్ఠు (సీ. పీ.)] సోణకం;
అహం తే సోణకక్ఖిస్సం [అహం సోణకమక్ఖిస్సం (సీ. పీ.), అహం తే సోణకమక్ఖిస్సం (స్యా.)], సహాయం పంసుకీళితం’’.
౩. ‘‘కతమస్మిం [కతరస్మిం (సీ. స్యా. పీ.)] సో జనపదే, రట్ఠేసు నిగమేసు చ;
కత్థ సోణకమద్దక్ఖి [కత్థ తే సోణకో దిట్ఠో (సీ. పీ.)], తం మే అక్ఖాహి పుచ్ఛితో’’.
౪. ‘‘తవేవ దేవ విజితే, తవేవుయ్యానభూమియా;
ఉజువంసా మహాసాలా, నీలోభాసా మనోరమా.
౫. ‘‘తిట్ఠన్తి మేఘసమానా, రమ్మా అఞ్ఞోఞ్ఞనిస్సితా;
తేసం మూలమ్హి [మూలస్మిం (సీ. పీ.), మూలస్మి (స్యా.)] సోణకో, ఝాయతీ అనుపాదనో [అనుపాదినో (స్యా.), అనుపాదానో (పీ.)];
ఉపాదానేసు లోకేసు, డయ్హమానేసు నిబ్బుతో.
౬. ‘‘తతో చ రాజా పాయాసి, సేనాయ చతురఙ్గియా;
కారాపేత్వా సమం మగ్గం, అగమా యేన సోణకో.
౭. ‘‘ఉయ్యానభూమిం గన్త్వాన, విచరన్తో బ్రహావనే;
ఆసీనం సోణకం దక్ఖి, డయ్హమానేసు నిబ్బుతం’’.
౮. ‘‘కపణో వతయం భిక్ఖు, ముణ్డో సఙ్ఘాటిపారుతో;
అమాతికో అపితికో, రుక్ఖమూలస్మి ఝాయతి’’.
౯. ‘‘ఇమం వాక్యం నిసామేత్వా, సోణకో ఏతదబ్రవి;
‘న రాజ కపణో హోతి, ధమ్మం కాయేన ఫస్సయం [ఫుసయం (క.)].
౧౦. ‘యో చ [యోధ (సీ. స్యా.)] ధమ్మం నిరంకత్వా [నిరాకత్వా (?)], అధమ్మమనువత్తతి;
స రాజ కపణో హోతి, పాపో పాపపరాయనో’’’.
౧౧. ‘‘‘అరిన్దమోతి మే నామం, కాసిరాజాతి మం విదూ;
కచ్చి భోతో సుఖస్సేయ్యా [సుఖా సేయ్యా (పీ.), సుఖసేయ్యో (క.)], ఇధ పత్తస్స సోణక’’’.
౧౨. ‘‘సదాపి భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
న తేసం కోట్ఠే ఓపేన్తి, న కుమ్భిం న ఖళోపియం [న కుమ్భే న కళోపియా (స్యా. పీ.)];
పరనిట్ఠితమేసానా, తేన యాపేన్తి సుబ్బతా.
౧౩. ‘‘దుతియమ్పి భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
అనవజ్జపిణ్డో [అనవజ్జో పిణ్డా (పీ.)] భోత్తబ్బో, న చ కోచూపరోధతి.
౧౪. ‘‘తతియమ్పి భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
నిబ్బుతో పిణ్డో భోత్తబ్బో, న చ కోచూపరోధతి.
౧౫. ‘‘చతుత్థమ్పి [చతుత్థం (పీ.)] భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
ముత్తస్స రట్ఠే చరతో, సఙ్గో యస్స న విజ్జతి.
౧౬. ‘‘పఞ్చమమ్పి [పఞ్చమం (పీ.)] భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
నగరమ్హి డయ్హమానమ్హి, నాస్స కిఞ్చి అడయ్హథ.
౧౭. ‘‘ఛట్ఠమ్పి [ఛట్ఠం (పీ.)] భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
రట్ఠే విలుమ్పమానమ్హి [విలుప్పమానమ్హి (క.)], నాస్స కిఞ్చి అహీరథ [అహారథ (సీ. స్యా.)].
౧౮. ‘‘సత్తమమ్పి [సత్తమం (పీ.)] భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
చోరేహి రక్ఖితం మగ్గం, యే చఞ్ఞే పరిపన్థికా;
పత్తచీవరమాదాయ, సోత్థిం గచ్ఛతి సుబ్బతో.
౧౯. ‘‘అట్ఠమమ్పి [అట్ఠమం (పీ.)] భద్రమధనస్స, అనాగారస్స భిక్ఖునో;
యం యం దిసం పక్కమతి, అనపేక్ఖోవ గచ్ఛతి’’.
౨౦. ‘‘బహూపి భద్రా [బహూని సమణభద్రాని (సీ.), బహూపి భద్రకా ఏతే (పీ.)] ఏతేసం, యో త్వం భిక్ఖు పసంససి;
అహఞ్చ గిద్ధో కామేసు, కథం కాహామి సోణక.
౨౧. ‘‘పియా మే మానుసా కామా, అథో దిబ్యాపి మే పియా;
అథ కేన ను వణ్ణేన, ఉభో లోకే లభామసే’’.
౨౨. ‘‘కామే గిద్ధా [కామేసు గిద్ధా (సీ. పీ.)] కామరతా, కామేసు అధిముచ్ఛితా;
నరా పాపాని కత్వాన, ఉపపజ్జన్తి దుగ్గతిం.
౨౩. ‘‘యే చ కామే పహన్త్వాన [పహత్వాన (సీ. పీ.)], నిక్ఖన్తా అకుతోభయా;
ఏకోదిభావాధిగతా, న తే గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం.
౨౪. ‘‘ఉపమం తే కరిస్సామి, తం సుణోహి అరిన్దమ;
ఉపమాయ మిధేకచ్చే [పిధేకచ్చే (సీ. పీ.)], అత్థం జానన్తి పణ్డితా.
౨౫. ‘‘గఙ్గాయ కుణపం దిస్వా, వుయ్హమానం మహణ్ణవే;
వాయసో సమచిన్తేసి, అప్పపఞ్ఞో అచేతసో.
౨౬. ‘‘‘యానఞ్చ వతిదం లద్ధం, భక్ఖో చాయం అనప్పకో’;
తత్థ రత్తిం తత్థ దివా, తత్థేవ నిరతో మనో.
౨౭. ‘‘ఖాదం నాగస్స మంసాని, పివం భాగీరథోదకం [భాగిరసోదకం (సీ. స్యా. పీ. క.)];
సమ్పస్సం వనచేత్యాని, న పలేత్థ [పలేత్వా (క.)] విహఙ్గమో.
౨౮. ‘‘తఞ్చ [తంవ (పీ.)] ఓతరణీ గఙ్గా, పమత్తం కుణపే రతం;
సముద్దం అజ్ఝగాహాసి [అజ్ఝగాహయి (పీ.)], అగతీ యత్థ పక్ఖినం.
౨౯. ‘‘సో చ భక్ఖపరిక్ఖీణో, ఉదపత్వా [ఉప్పతిత్వా (సీ. స్యా.), ఉదాపత్వా (పీ.)] విహఙ్గమో.
న పచ్ఛతో న పురతో, నుత్తరం నోపి దక్ఖిణం.
౩౦. ‘‘దీపం సో నజ్ఝగాగఞ్ఛి [న అజ్ఝగఞ్ఛి (సీ.), న అజ్ఝగచ్ఛి (పీ.)], అగతీ యత్థ పక్ఖినం;
సో చ తత్థేవ పాపత్థ, యథా దుబ్బలకో తథా.
౩౧. ‘‘తఞ్చ సాముద్దికా మచ్ఛా, కుమ్భీలా మకరా సుసూ;
పసయ్హకారా ఖాదింసు, ఫన్దమానం విపక్ఖకం [విపక్ఖినం (సీ. పీ.), విపక్ఖికం (స్యా.)].
౩౨. ‘‘ఏవమేవ తువం రాజ, యే చఞ్ఞే కామభోగినో;
గిద్ధా చే న వమిస్సన్తి, కాకపఞ్ఞావ [కాకపఞ్ఞాయ (సీ. స్యా. పీ.)] తే విదూ.
౩౩. ‘‘ఏసా తే ఉపమా రాజ, అత్థసన్దస్సనీ కతా;
త్వఞ్చ పఞ్ఞాయసే తేన, యది కాహసి వా న వా.
౩౪. ‘‘ఏకవాచమ్పి ద్వివాచం, భణేయ్య అనుకమ్పకో;
తతుత్తరిం న భాసేయ్య, దాసోవయ్యస్స [దాసో అయ్యస్స (సీ.), దాసో అయిరస్స (పీ.)] సన్తికే’’.
౩౫. ‘‘ఇదం వత్వాన పక్కామి, సోణకో అమితబుద్ధిమా [సోణకో’మితబుద్ధిమా (?)];
వేహాసే అన్తలిక్ఖస్మిం, అనుసాసిత్వాన ఖత్తియం’’.
౩౬. ‘‘కో నుమే రాజకత్తారో, సుద్దా వేయ్యత్తమాగతా [సూతా వేయ్యత్తిమాగతా (సీ. స్యా. పీ.)];
రజ్జం నియ్యాదయిస్సామి, నాహం రజ్జేన మత్థికో.
౩౭. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం’’ [వసమన్నగా (పీ.)].
౩౮. ‘‘అత్థి తే దహరో పుత్తో, దీఘావు రట్ఠవడ్ఢనో;
తం రజ్జే అభిసిఞ్చస్సు, సో నో రాజా భవిస్సతి’’.
౩౯. ‘‘ఖిప్పం కుమారమానేథ, దీఘావుం రట్ఠవడ్ఢనం;
తం రజ్జే అభిసిఞ్చిస్సం, సో వో రాజా భవిస్సతి’’.
౪౦. ‘‘తతో కుమారమానేసుం, దీఘావుం రట్ఠవడ్ఢనం;
తం దిస్వా ఆలపీ రాజా, ఏకపుత్తం మనోరమం.
౪౧. ‘‘సట్ఠి గామసహస్సాని, పరిపుణ్ణాని సబ్బసో;
తే పుత్త పటిపజ్జస్సు, రజ్జం నియ్యాదయామి తే.
౪౨. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం [వసమన్నగా (పీ.)].
౪౩. ‘‘సట్ఠి నాగసహస్సాని, సబ్బాలఙ్కారభూసితా;
సువణ్ణకచ్ఛా మాతఙ్గా, హేమకప్పనవాససా.
౪౪. ‘‘ఆరూళ్హా గామణీయేహి, తోమరఙ్కుసపాణిభి;
తే పుత్త పటిపజ్జస్సు, రజ్జం నియ్యాదయామి తే.
౪౫. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం.
౪౬. ‘‘సట్ఠి అస్ససహస్సాని, సబ్బాలఙ్కారభూసితా;
ఆజానీయావ జాతియా, సిన్ధవా సీఘవాహినో.
౪౭. ‘‘ఆరూళ్హా గామణీయేహి, ఇల్లియాచాపధారిభి [ఇన్దియాచాపధారిభి (క.)];
తే పుత్త పటిపజ్జస్సు, రజ్జం నియ్యాదయామి తే.
౪౮. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం.
౪౯. ‘‘సట్ఠి రథసహస్సాని, సన్నద్ధా ఉస్సితద్ధజా;
దీపా అథోపి వేయ్యగ్ఘా, సబ్బాలఙ్కారభూసితా.
౫౦. ‘‘ఆరూళ్హా గామణీయేహి, చాపహత్థేహి వమ్మిభి;
తే పుత్త పటిపజ్జస్సు, రజ్జం నియ్యాదయామి తే.
౫౧. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం.
౫౨. ‘‘సట్ఠి ధేనుసహస్సాని, రోహఞ్ఞా పుఙ్గవూసభా;
తా పుత్త పటిపజ్జస్సు, రజ్జం నియ్యాదయామి తే.
౫౩. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం.
౫౪. ‘‘సోళసిత్థిసహస్సాని, సబ్బాలఙ్కారభూసితా;
విచిత్రవత్థాభరణా, ఆముత్తమణికుణ్డలా;
తా పుత్త పటిపజ్జస్సు, రజ్జం నియ్యాదయామి తే.
౫౫. ‘‘అజ్జేవ పబ్బజిస్సామి, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;
మాహం కాకోవ దుమ్మేధో, కామానం వసమన్వగం’’.
౫౬. ‘‘దహరస్సేవ మే తాత, మాతా మతాతి మే సుతం;
తయా వినా అహం తాత, జీవితుమ్పి న ఉస్సహే.
౫౭. ‘‘యథా ఆరఞ్ఞకం నాగం, పోతో అన్వేతి పచ్ఛతో;
జేస్సన్తం గిరిదుగ్గేసు, సమేసు విసమేసు చ.
౫౮. ‘‘ఏవం తం అనుగచ్ఛామి, పుత్తమాదాయ [పత్తమాదాయ (పీ.)] పచ్ఛతో;
సుభరో తే భవిస్సామి, న తే హేస్సామి దుబ్భరో’’.
౫౯. ‘‘యథా సాముద్దికం నావం, వాణిజానం ధనేసినం;
వోహారో తత్థ గణ్హేయ్య, వాణిజా బ్యసనీ [బ్యసనం (క.)] సియా.
౬౦. ‘‘ఏవమేవాయం పుత్తకలి [పుత్తక (స్యా.)], అన్తరాయకరో మమ [మమం (పీ.)];
ఇమం కుమారం పాపేథ, పాసాదం రతివడ్ఢనం.
౬౧. ‘‘తత్థ కమ్బుసహత్థాయో, యథా సక్కంవ అచ్ఛరా;
తా నం తత్థ రమేస్సన్తి [రమిస్సన్తి (స్యా. క.)], తాహి చేసో [మేసో (పీ.)] రమిస్సతి.
౬౨. ‘‘తతో కుమారం పాపేసుం, పాసాదం రతివడ్ఢనం;
తం దిస్వా అవచుం కఞ్ఞా, దీఘావుం రట్ఠవడ్ఢనం.
౬౩. ‘‘దేవతా నుసి గన్ధబ్బో, అదు [ఆదు (సీ. పీ.)] సక్కో పురిన్దదో;
కో వా త్వం కస్స వా పుత్తో, కథం జానేము తం మయం’’.
౬౪. ‘‘నమ్హి దేవో న గన్ధబ్బో, నాపి [నమ్హి (క.)] సక్కో పురిన్దదో;
కాసిరఞ్ఞో అహం పుత్తో, దీఘావు రట్ఠవడ్ఢనో;
మమం [మమ (పీ.)] భరథ భద్దం వో [భద్దన్తే (క.)], అహం భత్తా భవామి వో’’.
౬౫. ‘‘తం తత్థ అవచుం కఞ్ఞా, దీఘావుం రట్ఠవడ్ఢనం;
‘కుహిం రాజా అనుప్పత్తో, ఇతో రాజా కుహిం గతో’’’.
౬౬. ‘‘పఙ్కం రాజా అతిక్కన్తో, థలే రాజా పతిట్ఠితో;
అకణ్టకం అగహనం, పటిపన్నో మహాపథం.
౬౭. ‘‘అహఞ్చ పటిపన్నోస్మి, మగ్గం దుగ్గతిగామినం;
సకణ్టకం సగహనం, యేన గచ్ఛన్తి దుగ్గతిం’’.
౬౮. ‘‘తస్స తే స్వాగతం రాజ, సీహస్సేవ గిరిబ్బజం;
అనుసాస మహారాజ, త్వం నో సబ్బాసమిస్సరో’’తి.
సోణకజాతకం పఠమం.
౫౩౦. సంకిచ్చజాతకం (౨)
౬౯. ‘‘దిస్వా నిసిన్నం రాజానం, బ్రహ్మదత్తం రథేసభం;
అథస్స పటివేదేసి, యస్సాసి అనుకమ్పకో.
౭౦. ‘‘సంకిచ్చాయం అనుప్పత్తో, ఇసీనం సాధుసమ్మతో;
తరమానరూపో నియ్యాహి, ఖిప్పం పస్స మహేసినం.