౫౨౨. సరభఙ్గజాతకం (౨)

౫౦. ‘‘అలఙ్కతా కుణ్డలినో సువత్థా, వేళురియముత్తాథరుఖగ్గబన్ధా [బద్ధా (పీ.)];

రథేసభా తిట్ఠథ కే ను తుమ్హే, కథం వో జానన్తి మనుస్సలోకే’’.

౫౧. ‘‘అహమట్ఠకో భీమరథో పనాయం, కాలిఙ్గరాజా పన ఉగ్గతోయం [ఉగ్గతో అయం (పీ.), ఉగ్గతాయం (క.)];

సుసఞ్ఞతానం ఇసీనం [సుసఞ్ఞతానిసినం (పీ.)] దస్సనాయ, ఇధాగతా పుచ్ఛితాయేమ్హ పఞ్హే’’.

౫౨. ‘‘వేహాయసం తిట్ఠసి [తిట్ఠతి (పీ.)] అన్తలిక్ఖే, పథద్ధునో పన్నరసేవ చన్దో;

పుచ్ఛామి తం యక్ఖ మహానుభావ, కథం తం జానన్తి మనుస్సలోకే’’.

౫౩. ‘‘యమాహు దేవేసు సుజమ్పతీతి, మఘవాతి తం ఆహు మనుస్సలోకే;

స దేవరాజా ఇదమజ్జ పత్తో, సుసఞ్ఞతానం ఇసీనం దస్సనాయ’’.

౫౪. ‘‘దూరే సుతా నో ఇసయో సమాగతా, మహిద్ధికా ఇద్ధిగుణూపపన్నా;

వన్దామి తే అయిరే పసన్నచిత్తో, యే జీవలోకేత్థ మనుస్ససేట్ఠా’’.

౫౫. గన్ధో ఇసీనం చిరదిక్ఖితానం [దక్ఖితానం (స్యా. పీ.)], కాయా చుతో గచ్ఛతి మాలుతేన;

ఇతో పటిక్కమ్మ సహస్సనేత్త, గన్ధో ఇసీనం అసుచి దేవరాజ’’.

౫౬. ‘‘గన్ధో ఇసీనం చిరదిక్ఖితానం, కాయా చుతో గచ్ఛతు మాలుతేన;

విచిత్రపుప్ఫం సురభింవ మాలం, గన్ధఞ్చ ఏతం పాటికఙ్ఖామ భన్తే;

న హేత్థ దేవా పటిక్కూలసఞ్ఞినో’’.

౫౭. ‘‘పురిన్దదో భూతపతీ యసస్సీ, దేవానమిన్దో సక్కో [ఇదం పదం నత్థి (సీ. స్యా. పీ. పోత్థకేసు)] మఘవా సుజమ్పతి;

స దేవరాజా అసురగణప్పమద్దనో, ఓకాసమాకఙ్ఖతి పఞ్హ పుచ్ఛితుం.

౫౮. ‘‘కో నేవిమేసం ఇధ పణ్డితానం, పఞ్హే పుట్ఠో నిపుణే బ్యాకరిస్సతి;

తిణ్ణఞ్చ రఞ్ఞం మనుజాధిపానం, దేవానమిన్దస్స చ వాసవస్స’’.

౫౯. ‘‘అయం ఇసి [ఇసీ (సీ. పీ.)] సరభఙ్గో తపస్సీ [యసస్సీ (సీ.)], యతో జాతో విరతో మేథునస్మా;

ఆచేరపుత్తో [ఆచరియపుత్తో (పీ. క.)] సువినీతరూపో, సో నేసం పఞ్హాని వియాకరిస్సతి’’.

౬౦. ‘‘కోణ్డఞ్ఞ పఞ్హాని వియాకరోహి, యాచన్తి తం ఇసయో సాధురూపా;

కోణ్డఞ్ఞ ఏసో మనుజేసు ధమ్మో, యం వుద్ధ [వద్ధ (పీ.), బుద్ధ (క.)] మాగచ్ఛతి ఏస భారో’’.

౬౧. ‘‘కతావకాసా పుచ్ఛన్తు భోన్తో, యం కిఞ్చి పఞ్హం మనసాభిపత్థితం;

అహఞ్హి తం తం వో వియాకరిస్సం, ఞత్వా సయం లోకమిమం పరఞ్చ’’.

౬౨. ‘‘తతో చ మఘవా సక్కో, అత్థదస్సీ పురిన్దదో;

అపుచ్ఛి పఠమం పఞ్హం, యఞ్చాసి అభిపత్థితం’’.

౬౩. ‘‘కిం సూ వధిత్వా న కదాచి సోచతి, కిస్సప్పహానం ఇసయో వణ్ణయన్తి;

కస్సీధ వుత్తం ఫరుసం ఖమేథ, అక్ఖాహి మే కోణ్డఞ్ఞ ఏతమత్థం’’.

౬౪. ‘‘కోధం వధిత్వా న కదాచి సోచతి, మక్ఖప్పహానం ఇసయో వణ్ణయన్తి;

సబ్బేసం వుత్తం ఫరుసం ఖమేథ, ఏతం ఖన్తిం ఉత్తమమాహు సన్తో’’.

౬౫. ‘‘సక్కా ఉభిన్నం [హి ద్విన్నం (పీ.)] వచనం తితిక్ఖితుం, సదిసస్స వా సేట్ఠతరస్స [సేట్ఠనరస్స (పీ.)] వాపి;

కథం ను హీనస్స వచో ఖమేథ, అక్ఖాహి మే కోణ్డఞ్ఞ ఏతమత్థం’’.

౬౬. ‘‘భయా హి సేట్ఠస్స వచో ఖమేథ, సారమ్భహేతూ పన సాదిసస్స;

యో చీధ హీనస్స వచో ఖమేథ, ఏతం ఖన్తిం ఉత్తమమాహు సన్తో’’.

౬౭. ‘‘కథం విజఞ్ఞా చతుపత్థరూపం [చతుమట్ఠరూపం (స్యా. పీ.)], సేట్ఠం సరిక్ఖం అథవాపి హీనం;

విరూపరూపేన చరన్తి సన్తో, తస్మా హి సబ్బేసం వచో ఖమేథ’’.

౬౮. ‘‘న హేతమత్థం మహతీపి సేనా, సరాజికా యుజ్ఝమానా లభేథ;

యం ఖన్తిమా సప్పురిసో లభేథ, ఖన్తీ బలస్సూపసమన్తి వేరా’’.

౬౯. ‘‘సుభాసితం తే అనుమోదియాన, అఞ్ఞం తం పుచ్ఛామి తదిఙ్ఘ బ్రూహి;

యథా అహుం [అహూ (సీ. స్యా. పీ.)] దణ్డకీ నాళికేరో [నాళికీరో (సీ. స్యా. పీ.)], అథజ్జునో కలాబు చాపి రాజా;

తేసం గతిం బ్రూహి సుపాపకమ్మినం, కత్థూపపన్నా ఇసినం విహేఠకా’’.

౭౦. ‘‘కిసఞ్హి [కిసంపి (పీ.)] వచ్ఛం అవకిరియ దణ్డకీ, ఉచ్ఛిన్నమూలో సజనో సరట్ఠో;

కుక్కుళనామే నిరయమ్హి పచ్చతి, తస్స ఫులిఙ్గాని పతన్తి కాయే.

౭౧. ‘‘యో సఞ్ఞతే పబ్బజితే అహేఠయి [అవఞ్చసి (పీ.)], ధమ్మం భణన్తే సమణే అదూసకే;

తం నాళికేరం సునఖా పరత్థ, సఙ్గమ్మ ఖాదన్తి విఫన్దమానం.

౭౨. ‘‘అథజ్జునో నిరయే సత్తిసూలే, అవంసిరో పతితో ఉద్ధంపాదో [ఉద్ధపాదో (స్యా.), అద్ధపాదో (పీ.)];

అఙ్గీరసం గోతమం హేఠయిత్వా, ఖన్తిం తపస్సిం చిరబ్రహ్మచారిం.

౭౩. ‘‘యో ఖణ్డసో పబ్బజితం అఛేదయి, ఖన్తిం వదన్తం సమణం అదూసకం;

కలాబువీచిం ఉపపజ్జ పచ్చతి, మహాపతాపం [మహాభితాపం (పీ.)] కటుకం భయానకం.

౭౪. ‘‘ఏతాని సుత్వా నిరయాని పణ్డితో, అఞ్ఞాని పాపిట్ఠతరాని చేత్థ;

ధమ్మం చరే సమణబ్రాహ్మణేసు, ఏవఙ్కరో సగ్గముపేతి ఠానం’’.

౭౫. ‘‘సుభాసితం తే అనుమోదియాన, అఞ్ఞం తం పుచ్ఛామి తదిఙ్ఘ బ్రూహి;

కథంవిధం సీలవన్తం వదన్తి, కథంవిధం పఞ్ఞవన్తం వదన్తి;

కథంవిధం సప్పురిసం వదన్తి, కథంవిధం నో సిరి నో జహాతి’’.

౭౬. ‘‘కాయేన వాచాయ చ యో’ధ [యో చ (పీ.)] సఞ్ఞతో, మనసా చ కిఞ్చి న కరోతి పాపం;

న అత్తహేతూ అలికం భణేతి [భణాతి (సీ. స్యా. పీ.)], తథావిధం సీలవన్తం వదన్తి.

౭౭. ‘‘గమ్భీరపఞ్హం మనసాభిచిన్తయం [మనసా విచిన్తయం (సీ.)], నాచ్చాహితం కమ్మ కరోతి లుద్దం;

కాలాగతం [కాలాభతం (పీ.)] అత్థపదం న రిఞ్చతి, తథావిధం పఞ్ఞవన్తం వదన్తి.

౭౮. ‘‘యో వే కతఞ్ఞూ కతవేది ధీరో, కల్యాణమిత్తో దళ్హభత్తి చ హోతి;

దుఖితస్స సక్కచ్చ కరోతి కిచ్చం, తథావిధం సప్పురిసం వదన్తి.

౭౯. ‘‘ఏతేహి సబ్బేహి గుణేహుపేతో, సద్ధో ముదూ సంవిభాగీ వదఞ్ఞూ;

సఙ్గాహకం సఖిలం సణ్హవాచం, తథావిధం నో సిరి నో జహాతి’’.

౮౦. ‘‘సుభాసితం తే అనుమోదియాన, అఞ్ఞం తం పుచ్ఛామి తదిఙ్ఘ బ్రూహి;

సీలం సిరిఞ్చాపి సతఞ్చ ధమ్మం, పఞ్ఞఞ్చ కం సేట్ఠతరం వదన్తి’’.

౮౧. ‘‘పఞ్ఞా హి సేట్ఠా కుసలా వదన్తి, నక్ఖత్తరాజారివ తారకానం;

సీలం సీరీ చాపి సతఞ్చ ధమ్మో [ధమ్మా (పీ.)], అన్వాయికా పఞ్ఞవతో భవన్తి’’.

౮౨. ‘‘సుభాసితం తే అనుమోదియాన, అఞ్ఞం తం పుచ్ఛామి తదిఙ్ఘ బ్రూహి;

కథంకరో కిన్తికరో కిమాచరం, కిం సేవమానో లభతీధ పఞ్ఞం;

పఞ్ఞాయ దానిప్పటిపం [దాని పటిపదం (సీ. స్యా. పీ.)] వదేహి, కథంకరో పఞ్ఞవా హోతి మచ్చో’’.

౮౩. ‘‘సేవేథ వుద్ధే నిపుణే బహుస్సుతే, ఉగ్గాహకో చ పరిపుచ్ఛకో సియా;

సుణేయ్య సక్కచ్చ సుభాసితాని, ఏవంకరో పఞ్ఞవా హోతి మచ్చో.

౮౪. ‘‘ పఞ్ఞవా కామగుణే అవేక్ఖతి, అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో చ;

ఏవం విపస్సీ పజహాతి ఛన్దం, దుక్ఖేసు కామేసు మహబ్భయేసు.

౮౫. ‘‘స వీతరాగో పవినేయ్య దోసం, మేత్తం [మేత్త (స్యా. క.)] చిత్తం భావయే [భావేయ్య (సీ. స్యా. క.)] అప్పమాణం;

సబ్బేసు భూతేసు నిధాయ దణ్డం, అనిన్దితో బ్రహ్మముపేతి ఠానం’’.

౮౬. ‘‘మహత్థియం [మహిద్ధియం (సీ. స్యా. పీ.)] ఆగమనం అహోసి, తవమట్ఠకా [మట్ఠక (సీ. స్యా. క.)] భీమరథస్స చాపి;

కాలిఙ్గరాజస్స చ ఉగ్గతస్స, సబ్బేస వో కామరాగో పహీనో’’.

౮౭. ‘‘ఏవమేతం పరచిత్తవేది, సబ్బేస నో కామరాగో పహీనో;

కరోహి ఓకాసమనుగ్గహాయ, యథా గతిం తే అభిసమ్భవేమ’’.

౮౮. ‘‘కరోమి ఓకాసమనుగ్గహాయ, తథా హి వో కామరాగో పహీనో;

ఫరాథ కాయం విపులాయ పీతియా, యథా గతిం మే అభిసమ్భవేథ’’.

౮౯. ‘‘సబ్బం కరిస్సామ తవానుసాసనిం, యం యం తువం వక్ఖసి భూరిపఞ్ఞ;

ఫరామ కాయం విపులాయ పీతియా, యథా గతిం తే అభిసమ్భవేమ’’.

౯౦. ‘‘కతాయ [కతాయం (సీ. పీ.)] వచ్ఛస్స కిసస్స పూజా, గచ్ఛన్తు భోన్తో ఇసయో సాధురూపా;

ఝానే రతా హోథ సదా సమాహితా, ఏసా రతీ పబ్బజితస్స సేట్ఠా’’.

౯౧. ‘‘సుత్వాన గాథా పరమత్థసంహితా, సుభాసితా ఇసినా పణ్డితేన;

తే వేదజాతా అనుమోదమానా, పక్కాము [పక్కము (క.)] దేవా దేవపురం యసస్సినో.

౯౨. ‘‘గాథా ఇమా అత్థవతీ సుబ్యఞ్జనా, సుభాసితా ఇసినా పణ్డితేన;

యో కోచిమా అట్ఠికత్వా [అట్ఠిం కత్వా (క.)] సుణేయ్య, లభేథ పుబ్బాపరియం విసేసం;

లద్ధాన పుబ్బాపరియం విసేసం, అదస్సనం మచ్చురాజస్స గచ్ఛే’’.

౯౩. ‘‘సాలిస్సరో సారిపుత్తో, మేణ్డిస్సరో చ కస్సపో;

పబ్బతో అనురుద్ధో చ, కచ్చాయనో చ దేవలో [దేవిలో (స్యా. క.)].

౯౪. ‘‘అనుసిస్సో చ ఆనన్దో, కిసవచ్ఛో చ కోలితో;

నారదో ఉదాయీ థేరో [నారదో పుణ్ణో మన్తానీపుత్తో (సీ.)], పరిసా బుద్ధపరిసా;

సరభఙ్గో లోకనాథో, ఏవం ధారేథ జాతక’’న్తి.

సరభఙ్గజాతకం దుతియం.