౫౧౬. మహాకపిజాతకం (౬)
౧౭౮. బారాణస్యం [బారాణస్సం (సీ. పీ.)] అహూ రాజా, కాసీనం రట్ఠవడ్ఢనో;
మిత్తామచ్చపరిబ్యూళ్హో, అగమాసి మిగాజినం [మిగాజిరం (సీ.), మిగాచిరం (పీ.)].
౧౭౯. తత్థ బ్రాహ్మణమద్దక్ఖి, సేతం చిత్రం కిలాసినం;
విద్ధస్తం కోవిళారంవ, కిసం ధమనిసన్థతం.
౧౮౦. పరమకారుఞ్ఞతం పత్తం, దిస్వా కిచ్ఛగతం నరం;
అవచ బ్యమ్హితో రాజా, ‘‘యక్ఖానం కతమో నుసి.
౧౮౧. ‘‘హత్థపాదా చ తే సేతా, తతో సేతతరం [సేతతరో (పీ.)] సిరో;
గత్తం కమ్మాసవణ్ణం తే, కిలాసబహులో చసి.
౧౮౨. ‘‘వట్టనావళి [వట్ఠనావలి (పీ.)] సఙ్కాసా, పిట్ఠి తే నిన్నతున్నతా;
కాళపబ్బావ [కాళపబ్బా చ (స్యా.), కాళా పబ్బా చ (పీ.)] తే అఙ్గా, నాఞ్ఞం పస్సామి ఏదిసం.
౧౮౩. ‘‘ఉగ్ఘట్టపాదో తసితో, కిసో ధమనిసన్థతో;
ఛాతో ఆతత్తరూపోసి [ఆదిత్తరూపోసి (క.), అతిత్తరూపోసి (స్యా. క. అట్ఠ.)], కుతోసి కత్థ గచ్ఛసి.
౧౮౪. ‘‘దుద్దసీ అప్పకారోసి, దుబ్బణ్ణో భీమదస్సనో;
జనేత్తి యాపి తే మాతా, న తం ఇచ్ఛేయ్య పస్సితుం.
౧౮౫. ‘‘కిం కమ్మమకరం [కమ్మమకరా (సీ. స్యా. పీ.)] పుబ్బే, కం అవజ్ఝం అఘాతయి;
కిబ్బిసం యం కరిత్వాన, ఇదం దుక్ఖం ఉపాగమి’’.
౧౮౬. తగ్ఘ తే అహమక్ఖిస్సం, యథాపి కుసలో తథా;
సచ్చవాదిఞ్హి లోకస్మిం, పసంసన్తీధ పణ్డితా.
౧౮౭. ఏకో చరం గోగవేసో, మూళ్హో అచ్చసరిం వనే;
అరఞ్ఞే ఇరీణే [ఈరిణే (సీ. స్యా. పీ.)] వివనే, నానాకుఞ్జరసేవితే.
౧౮౮. వాళమిగానుచరితే, విప్పనట్ఠోస్మి కాననే;
అచరిం తత్థ సత్తాహం, ఖుప్పిపాస [ఖుప్పిపాసా (సీ. పీ.)] సమప్పితో.
౧౮౯. తత్థ తిన్దుకమద్దక్ఖిం, విసమట్ఠం బుభుక్ఖితో;
పపాతమభిలమ్బన్తం, సమ్పన్నఫలధారినం.
౧౯౦. వాతస్సితాని భక్ఖేసిం, తాని రుచ్చింసు మే భుసం;
అతిత్తో రుక్ఖమారూహిం [మారుయ్హ (సీ. స్యా.)], తత్థ హేస్సామి ఆసితో.
౧౯౧. ఏకం మే భక్ఖితం ఆసి, దుతియం అభిపత్థితం;
తతో సా భఞ్జథ సాఖా, ఛిన్నా ఫరసునా వియ.
౧౯౨. సోహం సహావ సాఖాహి, ఉద్ధంపాదో అవంసిరో;
అప్పతిట్ఠే అనాలమ్బే, గిరిదుగ్గస్మి పాపతం.
౧౯౩. యస్మా చ వారి గమ్భీరం, తస్మా న సమపజ్జిసం [సమపజ్జసిం (సీ.), సమభజ్జిసం (పీ.)];
తత్థ సేసిం నిరానన్దో, అనూనా [అనాథో (సీ.)] దస రత్తియో.
౧౯౪. అథేత్థ కపి మాగఞ్ఛి [మాగచ్ఛి (స్యా. క.)], గోనఙ్గులో దరీచరో;
సాఖాహి సాఖం విచరన్తో, ఖాదమానో దుమప్ఫలం.
౧౯౫. సో మం దిస్వా కిసం పణ్డుం, కారుఞ్ఞమకరం మయి;
అమ్భో కో నామ సో ఏత్థ, ఏవం దుక్ఖేన అట్టితో.
౧౯౬. మనుస్సో అమనుస్సో వా, అత్తానం మే పవేదయ;
తస్సఞ్జలిం పణామేత్వా, ఇదం వచనమబ్రవిం.
౧౯౭. మనుస్సోహం బ్యసమ్పత్తో [వసమ్పత్తో (స్యా. క.)], సా మే నత్థి ఇతో గతి;
తం వో వదామి భద్దం వో, త్వఞ్చ మే సరణం భవ.
౧౯౮. గరుం [గరు (సీ. పీ.)] సిలం గహేత్వాన, విచరీ [విచరి (పీ.)] పబ్బతే కపి;
సిలాయ యోగ్గం కత్వాన, నిసభో ఏతదబ్రవి.
౧౯౯. ఏహి మే పిట్ఠిమారుయ్హ, గీవం గణ్హాహి బాహుభి;
అహం తం ఉద్ధరిస్సామి, గిరిదుగ్గత వేగసా.
౨౦౦. తస్స తం వచనం సుత్వా, వానరిన్దస్స సిరీమతో;
పిట్ఠిమారుయ్హ ధీరస్స, గీవం బాహాహి అగ్గహిం.
౨౦౧. సో మం తతో సముట్ఠాసి, తేజస్సీ [తేజసీ (స్యా. పీ. క.)] బలవా కపి;
విహఞ్ఞమానో కిచ్ఛేన, గిరిదుగ్గత వేగసా.
౨౦౨. ఉద్ధరిత్వాన మం సన్తో, నిసభో ఏతదబ్రవి;
ఇఙ్ఘ మం సమ్మ రక్ఖస్సు, పస్సుపిస్సం ముహుత్తకం.
౨౦౩. సీహా బ్యగ్ఘా చ దీపీ చ, అచ్ఛకోకతరచ్ఛయో;
తే మం పమత్తం హింసేయ్యుం, తే త్వం దిస్వా నివారయ [దిస్వాన వారయ (పీ.)].
౨౦౪. ఏవం మే పరిత్తాతూన [పరిత్తాతున (క.)], పస్సుపి సో ముహుత్తకం;
తదాహం పాపికం దిట్ఠిం, పటిలచ్ఛిం అయోనిసో.
౨౦౫. భక్ఖో అయం మనుస్సానం, యథా చఞ్ఞే వనే మిగా;
యం నూనిమం వధిత్వాన, ఛాతో ఖాదేయ్య వానరం.
౨౦౬. అసితో [ఆసికో (పీ.)] చ గమిస్సామి, మంసమాదాయ సమ్బలం;
కన్తారం నిత్థరిస్సామి, పాథేయ్యం మే భవిస్సతి.
౨౦౭. తతో సిలం గహేత్వాన, మత్థకం సన్నితాళయిం;
మమ గత్త [భత్త (సీ. స్యా.), హత్థ (పీ.)] కిలన్తస్స, పహారో దుబ్బలో అహు.
౨౦౮. సో చ వేగేనుదప్పత్తో, కపి రుహిర [రుధిర (సీ.)] మక్ఖితో;
అస్సుపుణ్ణేహి నేత్తేహి, రోదన్తో మం ఉదిక్ఖతి.
౨౦౯. మాయ్యోమం కరి భద్దన్తే, త్వఞ్చ నామేదిసం కరి;
త్వఞ్చ ఖో నామ దీఘావు [దీఘాయు (పీ.)], అఞ్ఞే [అఞ్ఞం (పీ.)] వారేతుమరహసి.
౨౧౦. అహో వత రే పురిస, తావ దుక్కరకారక;
ఏదిసా విసమా దుగ్గా, పపాతా ఉద్ధతో [ఉద్ధటో (పీ.)] మయా.
౨౧౧. ఆనీతో పరలోకావ, దుబ్భేయ్యం మం అమఞ్ఞథ;
తం తేన పాపధమ్మేన, పాపం పాపేన చిన్తితం.
౨౧౨. మా హేవ త్వం అధమ్మట్ఠ, వేదనం కటుకం ఫుసి;
మా హేవ పాపకమ్మం తం, ఫలం వేళుంవ తం వధి.
౨౧౩. తయిమే నత్థి విస్సాసో, పాపధమ్మ అసఞ్ఞత [పాపధమ్మం అమఞ్ఞథ (పీ.)];
ఏహి మే పిట్ఠితో గచ్ఛ, దిస్సమానోవ సన్తికే.
౨౧౪. ముత్తోసి హత్థా వాళానం, పత్తోసి మానుసిం పదం;
ఏస మగ్గో అధమ్మట్ఠ, తేన గచ్ఛ యథాసుఖం.
౨౧౫. ఇదం వత్వా గిరిచరో, రహదే [రుహిరం (స్యా. క.)] పక్ఖల్య మత్థకం;
అస్సూని సమ్పమజ్జిత్వా, తతో పబ్బతమారుహి.
౨౧౬. సోహం తేనాభిసత్తోస్మి, పరిళాహేన అట్టితో;
డయ్హమానేన గత్తేన, వారిం పాతుం ఉపాగమిం.
౨౧౭. అగ్గినా వియ సన్తత్తో, రహదో రుహిరమక్ఖితో;
పుబ్బలోహితసఙ్కాసో, సబ్బో మే సమపజ్జథ.
౨౧౮. యావన్తో ఉదబిన్దూని, కాయస్మిం నిపతింసు మే;
తావన్తో గణ్డ [గణ్డూ (సీ. పీ.), గణ్డు (స్యా.)] జాయేథ, అద్ధబేలువసాదిసా.
౨౧౯. పభిన్నా పగ్ఘరింసు మే, కుణపా పుబ్బలోహితా;
యేన యేనేవ గచ్ఛామి, గామేసు నిగమేసు చ.
౨౨౦. దణ్డహత్థా నివారేన్తి, ఇత్థియో పురిసా చ మం;
ఓక్కితా [ఓకిణ్ణా (సీ.)] పూతిగన్ధేన, మాస్సు ఓరేన ఆగమా [మాగమా (సీ. పీ.)].
౨౨౧. ఏతాదిసం ఇదం దుక్ఖం, సత్త వస్సాని దాని మే;
అనుభోమి సకం కమ్మం, పుబ్బే దుక్కటమత్తనో.
౨౨౨. తం వో వదామి భద్దన్తే [భద్దం వో (సీ. పీ.)], యావన్తేత్థ సమాగతా;
మాస్సు మిత్తాన [మిత్తానం (సీ. పీ.)] దుబ్భిత్థో, మిత్తదుబ్భో హి పాపకో.
౨౨౩. కుట్ఠీ కిలాసీ భవతి, యో మిత్తానిధ దుబ్భతి [యో మిత్తానం ఇధద్దుభి (సీ. అట్ఠ.), యో మిత్తానం ఇధ దుబ్భతి (పీ.)];
కాయస్స భేదా మిత్తద్దు [మిత్తదుబ్భీ (స్యా. క.)], నిరయం సోపపజ్జతీతి [సో ఉపపజ్జతీతి (సీ. స్యా. పీ.)].
మహాకపిజాతకం ఛట్ఠం.