౨. పచ్చేకబుద్ధఅపదానం

అథ పచ్చేకబుద్ధాపదానం సుణాథ –

౮౩. ‘‘తథాగతం జేతవనే వసన్తం, అపుచ్ఛి వేదేహమునీ నతఙ్గో;

‘పచ్చేకబుద్ధా కిర నామ హోన్తి, భవన్తి తే హేతుభి కేహి వీర’ [ధీర (సీ.) ధీరా (స్యా.)].

౮౪. ‘‘తదాహ సబ్బఞ్ఞువరో మహేసీ, ఆనన్దభద్దం మధురస్సరేన;

‘యే పుబ్బబుద్ధేసు [సబ్బబుద్ధేసు (స్యా. క.)] కతాధికారా, అలద్ధమోక్ఖా జినసాసనేసు.

౮౫. ‘‘‘తేనేవ సంవేగముఖేన ధీరా, వినాపి బుద్ధేహి సుతిక్ఖపఞ్ఞా;

ఆరమ్మణేనాపి పరిత్తకేన, పచ్చేకబోధిం అనుపాపుణన్తి.

౮౬. ‘‘‘సబ్బమ్హి లోకమ్హి మమం ఠపేత్వా, పచ్చేకబుద్ధేహి సమోవ నత్థి;

తేసం ఇమం వణ్ణపదేసమత్తం, వక్ఖామహం సాధు మహామునీనం.

౮౭. ‘‘‘సయమేవ బుద్ధానం మహాఇసీనం, సాధూని వాక్యాని మధూవ [మధుంవ (సీ.)] ఖుద్దం;

అనుత్తరం భేసజం పత్థయన్తా, సుణాథ సబ్బేసు పసన్నచిత్తా.

౮౮. ‘‘‘పచ్చేకబుద్ధానం సమాగతానం, పరమ్పరం బ్యాకరణాని యాని;

ఆదీనవో యఞ్చ విరాగవత్థుం, యథా చ బోధిం అనుపాపుణింసు.

౮౯. ‘‘‘సరాగవత్థూసు విరాగసఞ్ఞీ, రత్తమ్హి లోకమ్హి విరత్తచిత్తా;

హిత్వా పపఞ్చే జితఫన్దితాని [విదియ ఫన్దితాని (సీ.) జితబన్ధితాని (క.)], తథేవ బోధిం అనుపాపుణింసు.

౯౦. ‘‘‘సబ్బేసు భూతేసు నిధాయ దణ్డం, అవిహేఠయం అఞ్ఞతరమ్పి తేసం;

మేత్తేన చిత్తేన హితానుకమ్పీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౧. ‘‘‘సబ్బేసు భూతేసు నిధాయ దణ్డం, అవిహేఠయం అఞ్ఞతరమ్పి తేసం;

న పుత్తమిచ్ఛేయ్య కుతో సహాయం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౨. ‘‘‘సంసగ్గజాతస్స భవన్తి స్నేహా, స్నేహన్వయం దుక్ఖమిదం పహోతి;

ఆదీనవం స్నేహజం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౩. ‘‘‘మిత్తే సుహజ్జే అనుకమ్పమానో, హాపేతి అత్థం పటిబద్ధచిత్తో;

ఏతం భయం సన్థవే పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౪. ‘‘‘వంసో విసాలోవ యథా విసత్తో, పుత్తేసు దారేసు చ యా అపేక్ఖా;

వంసే కళీరోవ అసజ్జమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౫. ‘‘‘మిగో అరఞ్ఞమ్హి యథా అబద్ధో, యేనిచ్ఛకం గచ్ఛతి గోచరాయ;

విఞ్ఞూ నరో సేరితం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౬. ‘‘‘ఆమన్తనా హోతి సహాయమజ్ఝే, వాసే చ [వాసే (సీ. స్యా.) సుత్తనిపాతేపి ‘‘చ‘‘కారో నత్థి] ఠానే గమనే చారికాయ;

అనభిజ్ఝితం సేరితం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౭. ‘‘‘ఖిడ్డా రతీ హోతి సహాయమజ్ఝే, పుత్తేసు పేమం విపులఞ్చ హోతి;

పియవిప్పయోగం విజిగుచ్ఛమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౮. ‘‘‘చాతుద్దిసో అప్పటిఘో చ హోతి, సన్తుస్సమానో ఇతరీతరేన;

పరిస్సయానం సహితా అఛమ్భీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౯౯. ‘‘‘దుస్సఙ్గహా పబ్బజితాపి ఏకే, అథో గహట్ఠా ఘరమావసన్తా;

అప్పోస్సుక్కో పరపుత్తేసు హుత్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౦. ‘‘‘ఓరోపయిత్వా గిహిబ్యఞ్జనాని, సఞ్ఛిన్నపత్తో యథా కోవిళారో;

ఛేత్వాన వీరో గిహిబన్ధనాని, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౧. ‘‘‘సచే లభేథ నిపకం సహాయం, సద్ధిం చరం సాధువిహారిధీరం;

అభిభుయ్య సబ్బాని పరిస్సయాని, చరేయ్య తేనత్తమనో సతీమా.

౧౦౨. ‘‘‘నో చే లభేథ నిపకం సహాయం, సద్ధిం చరం సాధువిహారిధీరం;

రాజావ రట్ఠం విజితం పహాయ, ఏకో చరే మాతఙ్గరఞ్ఞేవ నాగో.

౧౦౩. ‘‘‘అద్ధా పసంసామ సహాయసమ్పదం, సేట్ఠా సమా సేవితబ్బా సహాయా;

ఏతే అలద్ధా అనవజ్జభోజీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౪. ‘‘‘దిస్వా సువణ్ణస్స పభస్సరాని, కమ్మారపుత్తేన సునిట్ఠితాని;

సఙ్ఘట్టమానాని దువే భుజస్మిం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౫. ‘‘‘ఏవం దుతీయేన సహా మమస్స, వాచాభిలాపో అభిసజ్జనా వా;

ఏతం భయం ఆయతిం పేక్ఖమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౬. ‘‘‘కామా హి చిత్రా మధురా మనోరమా, విరూపరూపేన మథేన్తి చిత్తం;

ఆదీనవం కామగుణేసు దిస్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౭. ‘‘‘ఈతీ చ గణ్డో చ ఉపద్దవో చ, రోగో చ సల్లఞ్చ భయఞ్చ మేతం;

ఏతం భయం కామగుణేసు దిస్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౮. ‘‘‘సీతఞ్చ ఉణ్హఞ్చ ఖుదం పిపాసం, వాతాతపే డంససరీసపే [డంససిరింసపే (సీ. స్యా.)] చ;

సబ్బానిపేతాని అభిబ్భవిత్వా [అభిసంభవిత్వా (సుత్తనిపాతే)], ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౦౯. ‘‘‘నాగోవ యూథాని వివజ్జయిత్వా, సఞ్జాతఖన్ధో పదుమీ ఉళారో;

యథాభిరన్తం విహరం అరఞ్ఞే, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౦. ‘‘‘అట్ఠానతం సఙ్గణికారతస్స, యం ఫస్సయే [ఫుస్సయే (స్యా.)] సామయికం విముత్తిం;

ఆదిచ్చబన్ధుస్స వచో నిసమ్మ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౧. ‘‘‘దిట్ఠీవిసూకాని ఉపాతివత్తో, పత్తో నియామం పటిలద్ధమగ్గో;

ఉప్పన్నఞాణోమ్హి అనఞ్ఞనేయ్యో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౨. ‘‘‘నిల్లోలుపో నిక్కుహో నిప్పిపాసో, నిమ్మక్ఖ [నిమ్మక్ఖో (స్యా.)] నిద్ధన్తకసావమోహో;

నిరాసయో [నిరాసాసో (క.)] సబ్బలోకే భవిత్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౩. ‘‘‘పాపం సహాయం పరివజ్జయేథ, అనత్థదస్సిం విసమే నివిట్ఠం;

సయం న సేవే పసుతం పమత్తం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౪. ‘‘‘బహుస్సుతం ధమ్మధరం భజేథ, మిత్తం ఉళారం పటిభానవన్తం;

అఞ్ఞాయ అత్థాని వినేయ్య కఙ్ఖం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౫. ‘‘‘ఖిడ్డం రతిం కామసుఖఞ్చ లోకే, అనలఙ్కరిత్వా అనపేక్ఖమానో;

విభూసట్ఠానా విరతో సచ్చవాదీ, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౬. ‘‘‘పుత్తఞ్చ దారం పితరఞ్చ మాతరం, ధనాని ధఞ్ఞాని చ బన్ధవాని;

హిత్వాన కామాని యథోధికాని, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౭. ‘‘‘సఙ్గో ఏసో పరిత్తమేత్థ సోఖ్యం, అప్పస్సాదో దుక్ఖమేవేత్థ భియ్యో;

గళో [గాహో (సీ.) కణ్డో (స్యా.) గాళ్హో (క.)] ఏసో ఇతి ఞత్వా మతిమా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౮. ‘‘‘సన్దాలయిత్వాన సంయోజనాని, జాలంవ భేత్వా సలిలమ్బుచారీ;

అగ్గీవ దడ్ఢం అనివత్తమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౧౯. ‘‘‘ఓక్ఖిత్తచక్ఖూ న చ పాదలోలో, గుత్తిన్ద్రియో రక్ఖితమానసానో;

అనవస్సుతో అపరిడయ్హమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౦. ‘‘‘ఓహారయిత్వా గిహిబ్యఞ్జనాని, సఞ్ఛన్నపత్తో యథా పారిఛత్తో;

కాసాయవత్థో అభినిక్ఖమిత్వా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౧. ‘‘‘రసేసు గేధం అకరం అలోలో, అనఞ్ఞపోసీ సపదానచారీ;

కులే కులే అప్పటిబద్ధచిత్తో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౨. ‘‘‘పహాయ పఞ్చావరణాని చేతసో, ఉపక్కిలేసే బ్యపనుజ్జ సబ్బే;

అనిస్సితో ఛేజ్జ సినేహదోసం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౩. ‘‘‘విపిట్ఠికత్వాన సుఖఞ్చ దుక్ఖం, పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సం;

లద్ధానుపేక్ఖం సమథం విసుద్ధం, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౪. ‘‘‘ఆరద్ధవీరియో పరమత్థపత్తియా, అలీనచిత్తో అకుసీతవుత్తి;

దళ్హనిక్కమో థామబలూపపన్నో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౫. ‘‘‘పటిసల్లానం ఝానమరిఞ్చమానో, ధమ్మేసు నిచ్చం అనుధమ్మచారీ;

ఆదీనవం సమ్మసితా భవేసు, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౬. ‘‘‘తణ్హక్ఖయం పత్థయమప్పమత్తో, అనేళమూగో సుతవా సతీమా;

సఙ్ఖాతధమ్మో నియతో పధానవా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౭. ‘‘‘సీహోవ సద్దేసు అసన్తసన్తో, వాతోవ జాలమ్హి అసజ్జమానో;

పదుమంవ తోయేన అలిమ్పమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౮. ‘‘‘సీహో యథా దాఠబలీ పసయ్హ, రాజా మిగానం అభిభుయ్య చారీ;

సేవేథ పన్తాని సేనాసనాని, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౨౯. ‘‘‘మేత్తం ఉపేక్ఖం కరుణం విముత్తిం, ఆసేవమానో ముదితఞ్చ కాలే;

సబ్బేన లోకేన అవిరుజ్ఝమానో, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౩౦. ‘‘‘రాగఞ్చ దోసఞ్చ పహాయ మోహం, సన్దాలయిత్వాన సంయోజనాని;

అసన్తసం జీవితసఙ్ఖయమ్హి, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౩౧. ‘‘‘భజన్తి సేవన్తి చ కారణత్థా, నిక్కారణా దుల్లభా అజ్జ మిత్తా;

అత్తత్థపఞ్ఞా అసుచీమనుస్సా, ఏకో చరే ఖగ్గవిసాణకప్పో.

౧౩౨. ‘‘‘విసుద్ధసీలా సువిసుద్ధపఞ్ఞా, సమాహితా జాగరియానుయుత్తా;

విపస్సకా ధమ్మవిసేసదస్సీ, మగ్గఙ్గబోజ్ఝఙ్గగతే విజఞ్ఞా.

౧౩౩. ‘‘‘సుఞ్ఞప్పణిధిఞ్చ తథానిమిత్తం [సుఞ్ఞతప్పణీహితఞ్చానిమిత్తం (సీ.)], ఆసేవయిత్వా జినసాసనమ్హి;

యే సావకత్తం న వజన్తి ధీరా, భవన్తి పచ్చేకజినా సయమ్భూ.

౧౩౪. ‘‘‘మహన్తధమ్మా బహుధమ్మకాయా, చిత్తిస్సరా సబ్బదుక్ఖోఘతిణ్ణా;

ఉదగ్గచిత్తా పరమత్థదస్సీ, సీహోపమా ఖగ్గవిసాణకప్పా.

౧౩౫. ‘‘‘సన్తిన్ద్రియా సన్తమనా సమాధీ, పచ్చన్తసత్తేసు పతిప్పచారా [పచ్చత్తగమ్భీరమతప్పచారా (సీ.)];

దీపా పరత్థ ఇధ విజ్జలన్తా, పచ్చేకబుద్ధా సతతం హితామే.

౧౩౬. ‘‘‘పహీనసబ్బావరణా జనిన్దా, లోకప్పదీపా ఘనకఞ్చనాభా;

నిస్సంసయం లోకసుదక్ఖిణేయ్యా, పచ్చేకబుద్ధా సతతప్పితామే.

౧౩౭. ‘‘‘పచ్చేకబుద్ధానం సుభాసితాని, చరన్తి లోకమ్హి సదేవకమ్హి;

సుత్వా తథా యే న కరోన్తి బాలా, చరన్తి దుక్ఖేసు పునప్పునం తే.

౧౩౮. ‘‘‘పచ్చేకబుద్ధానం సుభాసితాని, మధుం యథా ఖుద్దమవస్సవన్తం;

సుత్వా తథా యే పటిపత్తియుత్తా, భవన్తి తే సచ్చదసా సపఞ్ఞా’.

౧౩౯. ‘‘పచ్చేకబుద్ధేహి జినేహి భాసితా, కథా [గాథా (సీ. స్యా.)] ఉళారా అభినిక్ఖమిత్వా;

తా సక్యసీహేన నరుత్తమేన, పకాసితా ధమ్మవిజాననత్థం.

౧౪౦. ‘‘లోకానుకమ్పాయ ఇమాని తేసం, పచ్చేకబుద్ధాన వికుబ్బితాని;

సంవేగసఙ్గమతివడ్ఢనత్థం, సయమ్భుసీహేన పకాసితానీ’’తి.

పచ్చేకబుద్ధాపదానం సమత్తం.