౧. బుద్ధవగ్గో

౧. బుద్ధఅపదానం

౧. తథాగతం జేతవనే వసన్తం, అపుచ్ఛి వేదేహమునీ నతఙ్గో;

‘‘సబ్బఞ్ఞుబుద్ధా కిర నామ హోన్తి, భవన్తి తే హేతుభి కేహి వీర’’.

౨. తదాహ సబ్బఞ్ఞువరో మహేసీ, ఆనన్దభద్దం మధురస్సరేన;

‘‘యే పుబ్బబుద్ధేసు [సబ్బబుద్ధేసు (స్యా.)] కతాధికారా, అలద్ధమోక్ఖా జినసాసనేసు.

౩. ‘‘తేనేవ సమ్బోధిముఖేన ధీరా, అజ్ఝాసయేనాపి మహాబలేన;

పఞ్ఞాయ తేజేన సుతిక్ఖపఞ్ఞా, సబ్బఞ్ఞుభావం అనుపాపుణన్తి.

౪. ‘‘అహమ్పి పుబ్బబుద్ధేసు, బుద్ధత్తమభిపత్థయిం,

మనసాయేవ హుత్వాన, ధమ్మరాజా అసఙ్ఖియా.

౫. ‘‘అథ బుద్ధాపదానాని, సుణాథ సుద్ధమానసా;

తింసపారమిసమ్పుణ్ణా, ధమ్మరాజా అసఙ్ఖియా.

౬. ‘‘సమ్బోధిం బుద్ధసేట్ఠానం, ససఙ్ఘే లోకనాయకే;

దసఙ్గులీ నమస్సిత్వా, సిరసా అభివాదయిం [అభివాదయే (స్యా.)].

౭. ‘‘యావతా బుద్ధఖేత్తేసు, రతనా విజ్జన్తిసఙ్ఖియా;

ఆకాసట్ఠా చ భూమట్ఠా [భుమ్మట్ఠా (సీ. స్యా.)], మనసా సబ్బమాహరిం.

౮. ‘‘తత్థ రూపియభూమియం, పాసాదం మాపయిం అహం;

నేకభుమ్మం రతనమయం, ఉబ్బిద్ధం నభముగ్గతం.

౯. ‘‘విచిత్తథమ్భం సుకతం, సువిభత్తం మహారహం;

కనకమయసఙ్ఘాటం, కోన్తచ్ఛత్తేహి మణ్డితం.

౧౦. ‘‘పఠమా వేళురియా భూమి, విమలబ్భసమా సుభా;

నళినజలజాకిణ్ణా, వరకఞ్చనభూమియా.

౧౧. ‘‘పవాళంసా పవాళవణ్ణా, కాచి లోహితకా సుభా;

ఇన్దగోపకవణ్ణాభా, భూమి ఓభాసతీ దిసా.

౧౨. ‘‘సువిభత్తా ఘరముఖా, నియ్యూహా సీహపఞ్జరా;

చతురో వేదికా జాలా, గన్ధావేళా మనోరమా.

౧౩. ‘‘నీలా పీతా లోహితకా, ఓదాతా సుద్ధకాళకా;

కూటాగారవరూపేతా, సత్తరతనభూసితా.

౧౪. ‘‘ఓలోకమయా పదుమా, వాళవిహఙ్గసోభితా;

నక్ఖత్తతారకాకిణ్ణా, చన్దసూరేహి [చన్దసురియేహి (సీ. స్యా.)] మణ్డితా.

౧౫. ‘‘హేమజాలేన సఞ్ఛన్నా, సోణ్ణకిఙ్కిణికాయుతా;

వాతవేగేన కూజన్తి, సోణ్ణమాలా మనోరమా.

౧౬. ‘‘మఞ్జేట్ఠకం లోహితకం, పీతకం హరిపిఞ్జరం;

నానారఙ్గేహి సమ్పీతం [సంచిత్తం (స్యా.)], ఉస్సితద్ధజమాలినీ [మాలినిం (సీ.)].

౧౭. ‘‘న నం [నానా (సీ. స్యా.)] బహూనేకసతా, ఫలికా రజతామయా;

మణిమయా లోహితఙ్గా, మసారగల్లమయా తథా;

నానాసయనవిచిత్తా, సణ్హకాసికసన్థతా.

౧౮. ‘‘కమ్పలా దుకూలా చీనా, పట్టుణ్ణా పణ్డుపావురా;

వివిధత్థరణం సబ్బం, మనసా పఞ్ఞపేసహం.

౧౯. ‘‘తాసు తాస్వేవ భూమీసు, రతనకూటలఙ్కతం;

మణివేరోచనా ఉక్కా, ధారయన్తా సుతిట్ఠరే.

౨౦. ‘‘సోభన్తి ఏసికా థమ్భా, సుభా కఞ్చనతోరణా;

జమ్బోనదా సారమయా, అథో రజతమయాపి చ.

౨౧. ‘‘నేకా సన్ధీ సువిభత్తా, కవాటగ్గళచిత్తితా;

ఉభతో పుణ్ణఘటానేకా, పదుముప్పలసంయుతా.

౨౨. ‘‘అతీతే సబ్బబుద్ధే చ, ససఙ్ఘే లోకనాయకే;

పకతివణ్ణరూపేన, నిమ్మినిత్వా ససావకే.

౨౩. ‘‘తేన ద్వారేన పవిసిత్వా, సబ్బే బుద్ధా ససావకా;

సబ్బసోణ్ణమయే పీఠే, నిసిన్నా అరియమణ్డలా.

౨౪. ‘‘యే చ ఏతరహి అత్థి, బుద్ధా లోకే అనుత్తరా;

అతీతే వత్తమానా చ, భవనం సబ్బే సమాహరిం.

౨౫. ‘‘పచ్చేకబుద్ధేనేకసతే, సయమ్భూ అపరాజితే;

అతీతే వత్తమానే చ, భవనం సబ్బే సమాహరిం.

౨౬. ‘‘కప్పరుక్ఖా బహూ అత్థి, యే దిబ్బా యే చ మానుసా;

సబ్బం దుస్సం సమాహన్తా, అచ్ఛాదేమి తిచీవరం.

౨౭. ‘‘ఖజ్జం భోజ్జం సాయనీయం, సమ్పన్నం పానభోజనం;

మణిమయే సుభే పత్తే, సంపూరేత్వా అదాసహం.

౨౮. ‘‘దిబ్బవత్థసమా హుత్వా, మట్ఠా [మట్టా (సీ.)] చీవరసంయుతా;

మధురా సక్ఖరా చేవ, తేలా చ మధుఫాణితా.

౨౯. ‘‘తప్పితా పరమన్నేన, సబ్బే తే అరియమణ్డలా;

రతనగబ్భం పవిసిత్వా, కేసరీవ గుహాసయా.

౩౦. ‘‘మహారహమ్హి సయనే, సీహసేయ్యమకప్పయుం;

సమ్పజానా సముట్ఠాయ, సయనే [సేయ్యే (స్యా.)] పల్లఙ్కమాభుజుం.

౩౧. ‘‘గోచరం సబ్బబుద్ధానం, ఝానరతిసమప్పితా;

అఞ్ఞే ధమ్మాని దేసేన్తి, అఞ్ఞే కీళన్తి ఇద్ధియా.

౩౨. ‘‘అఞ్ఞే అభిఞ్ఞా అప్పేన్తి, అభిఞ్ఞా వసిభావితా;

వికుబ్బనా వికుబ్బన్తి, అఞ్ఞేనేకసహస్సియో.

౩౩. ‘‘బుద్ధాపి బుద్ధే పుచ్ఛన్తి, విసయం సబ్బఞ్ఞుమాలయం;

గమ్భీరం నిపుణం ఠానం, పఞ్ఞాయ వినిబుజ్ఝరే.

౩౪. ‘‘సావకా బుద్ధే పుచ్ఛన్తి, బుద్ధా పుచ్ఛన్తి సావకే;

అఞ్ఞమఞ్ఞఞ్చ పుచ్ఛిత్వా [పుచ్ఛన్తి (సీ. స్యా.)], అఞ్ఞోఞ్ఞం బ్యాకరోన్తి తే.

౩౫. ‘‘బుద్ధా పచ్చేకబుద్ధా చ, సావకా పరిచారకా;

ఏవం సకాయ రతియా, పాసాదేభిరమన్తి తే.

౩౬. ‘‘ఛత్తా తిట్ఠన్తు రతనా, కఞ్చనావేళపన్తికా;

ముత్తాజాలపరిక్ఖిత్తా, సబ్బే ధారేన్తు [ధారేన్తి (క.)] మత్థకే.

౩౭. ‘‘భవన్తు చేళవితానా, సోణ్ణతారకచిత్తితా;

విచిత్తమల్యవితతా, సబ్బే ధారేన్తు మత్థకే.

౩౮. ‘‘వితతా మల్యదామేహి, గన్ధదామేహి సోభితా;

దుస్సదామపరికిణ్ణా, రతనదామభూసితా.

౩౯. ‘‘పుప్ఫాభికిణ్ణా సుచిత్తా, సురభిగన్ధభూసితా;

గన్ధపఞ్చఙ్గులికతా [గన్ధపఞ్చఙ్గులం కతా (అట్ఠ.)], హేమచ్ఛదనఛాదితా.

౪౦. ‘‘చతుద్దిసా పోక్ఖరఞ్ఞో, పదుముప్పలసన్థతా;

సోవణ్ణరూపా ఖాయన్తు, పద్మంరేణురజుగ్గతా.

౪౧. ‘‘పుప్ఫన్తు పాదపా సబ్బే, పాసాదస్స సమన్తతో;

సయఞ్చ పుప్ఫా ముఞ్చిత్వా, గన్త్వా భవనమోకిరుం.

౪౨. ‘‘సిఖినో తత్థ నచ్చన్తు, దిబ్బహంసా పకూజరే;

కరవీకా చ గాయన్తు, దిజసఙ్ఘా సమన్తతో.

౪౩. ‘‘భేరియో సబ్బా వజ్జన్తు, వీణా సబ్బా రసన్తు [రవన్తు (సీ. స్యా.)] తా;

సబ్బా సఙ్గీతి వత్తన్తు, పాసాదస్స సమన్తతో.

౪౪. ‘‘యావతా బుద్ధఖేత్తమ్హి, చక్కవాళే తతో పరే;

మహన్తా జోతిసమ్పన్నా, అచ్ఛిన్నా రతనామయా.

౪౫. ‘‘తిట్ఠన్తు సోణ్ణపల్లఙ్కా, దీపరుక్ఖా జలన్తు తే;

భవన్తు ఏకపజ్జోతా, దససహస్సిపరమ్పరా.

౪౬. ‘‘గణికా లాసికా చేవ, నచ్చన్తు అచ్ఛరాగణా;

నానారఙ్గా పదిస్సన్తు, పాసాదస్స సమన్తతో.

౪౭. ‘‘దుమగ్గే పబ్బతగ్గే వా, సినేరుగిరిముద్ధని;

ఉస్సాపేమి ధజం సబ్బం, విచిత్తం పఞ్చవణ్ణికం.

౪౮. ‘‘నరా నాగా చ గన్ధబ్బా, సబ్బే దేవా ఉపేన్తు తే;

నమస్సన్తా పఞ్జలికా, పాసాదం పరివారయుం.

౪౯. ‘‘యం కిఞ్చి కుసలం కమ్మం, కత్తబ్బం కిరియం మమ;

కాయేన వాచా మనసా, తిదసే సుకతం కతం.

౫౦. ‘‘యే సత్తా సఞ్ఞినో అత్థి, యే చ సత్తా అసఞ్ఞినో;

కతం పుఞ్ఞఫలం మయ్హం, సబ్బే భాగీ భవన్తు తే.

౫౧. ‘‘యేసం కతం సువిదితం, దిన్నం పుఞ్ఞఫలం మయా;

యే చ తత్థ [తస్మిం (సీ. క.)] న జానన్తి, దేవా గన్త్వా నివేదయుం.

౫౨. ‘‘సబ్బలోకమ్హి [సబ్బే లోకమ్హి (స్యా. క.)] యే సత్తా, జీవన్తాహారహేతుకా;

మనుఞ్ఞం భోజనం సబ్బం [సబ్బే (స్యా.)], లభన్తు మమ చేతసా.

౫౩. ‘‘మనసా దానం మయా దిన్నం, మనసా పసాదమావహిం;

పూజితా సబ్బసమ్బుద్ధా, పచ్చేకా జినసావకా.

౫౪. ‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;

జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగచ్ఛహం.

౫౫. ‘‘దువే భవే పజానామి, దేవత్తే అథ మానుసే;

అఞ్ఞం గతిం న జానామి, మనసా పత్థనాఫలం.

౫౬. ‘‘దేవానం అధికో హోమి, భవామి మనుజాధిపో;

రూపలక్ఖణసమ్పన్నో, పఞ్ఞాయ అసమో భవే.

౫౭. ‘‘భోజనం వివిధం సేట్ఠం, రతనఞ్చ అనప్పకం;

వివిధాని చ వత్థాని, నభా [నభసా (స్యా.)] ఖిప్పం ఉపేన్తి మం.

౫౮. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, దిబ్బా భక్ఖా ఉపేన్తి మం.

౫౯. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, రతనా సబ్బే ఉపేన్తి మం.

౬౦. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, సబ్బే గన్ధా ఉపేన్తి మం.

౬౧. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం [యత్థ (స్యా.), యఞ్ఞం (క.)] హత్థం పసారేమి, సబ్బే యానా ఉపేన్తి మం.

౬౨. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, సబ్బే మాలా ఉపేన్తి మం.

౬౩. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, అలఙ్కారా ఉపేన్తి మం.

౬౪. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, సబ్బా కఞ్ఞా ఉపేన్తి మం.

౬౫. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, మధుసక్ఖరా ఉపేన్తి మం.

౬౬. ‘‘పథబ్యా పబ్బతే చేవ, ఆకాసే ఉదకే వనే;

యం యం హత్థం పసారేమి, సబ్బే ఖజ్జా ఉపేన్తి మం.

౬౭. ‘‘అధనే అద్ధిక [అద్ధికే (స్యా.)] జనే, యాచకే చ పథావినో;

దదామిహం [దదామిహ (సీ.) దదామి తం (స్యా.)] దానవరం, సమ్బోధివరపత్తియా.

౬౮. ‘‘నాదేన్తో పబ్బతం సేలం, గజ్జేన్తో బహలం గిరిం;

సదేవకం హాసయన్తో, బుద్ధో లోకే భవామహం.

౬౯. ‘‘దిసా దసవిధా లోకే, యాయతో నత్థి అన్తకం;

తస్మిఞ్చ దిసాభాగమ్హి, బుద్ధఖేత్తా అసఙ్ఖియా.

౭౦. ‘‘పభా పకిత్తితా మయ్హం, యమకా రంసివాహనా;

ఏత్థన్తరే రంసిజాలం, ఆలోకో విపులో భవే.

౭౧. ‘‘ఏత్తకే లోకధాతుమ్హి, సబ్బే పస్సన్తు మం జనా;

సబ్బే మం అనువత్తన్తు, యావ బ్రహ్మనివేసనం [సబ్బేవ సుమనా హోన్తు, సబ్బే మం అనువత్తరే (సీ. స్యా.)].

౭౨. ‘‘విసిట్ఠమధునాదేన, అమతభేరిమాహనిం;

ఏత్థన్తరే జనా సబ్బే, సుణన్తు మధురం గిరం.

౭౩. ‘‘ధమ్మమేఘేన వస్సన్తే, సబ్బే హోన్తు అనాసవా;

యేత్థ పచ్ఛిమకా సత్తా, సోతాపన్నా భవన్తు తే.

౭౪. ‘‘దత్వా దాతబ్బకం దానం, సీలం పూరేత్వా అసేసతో;