(౨౧-౨౨) అభినీలనేత్తగోపఖుమలక్ఖణాని

౨౨౮. ‘‘యమ్పి, భిక్ఖవే, తథాగతో పురిమం జాతిం పురిమం భవం పురిమం నికేతం పుబ్బే మనుస్సభూతో సమానో న చ విసటం, న చ విసాచి [న చ విసాచితం (సీ. పీ.), న చ విసావి (స్యా.)], న చ పన విచేయ్య పేక్ఖితా, ఉజుం తథా పసటముజుమనో, పియచక్ఖునా బహుజనం ఉదిక్ఖితా అహోసి. సో తస్స కమ్మస్స కటత్తా…పే… సో తతో చుతో ఇత్థత్తం ఆగతో సమానో ఇమాని ద్వే మహాపురిసలక్ఖణాని పటిలభతి. అభినీలనేత్తో చ హోతి గోపఖుమో చ.

‘‘సో తేహి లక్ఖణేహి సమన్నాగతో, సచే అగారం అజ్ఝావసతి, రాజా హోతి చక్కవత్తీ…పే… రాజా సమానో కిం లభతి? పియదస్సనో హోతి బహునో జనస్స, పియో హోతి మనాపో బ్రాహ్మణగహపతికానం నేగమజానపదానం గణకమహామత్తానం అనీకట్ఠానం దోవారికానం అమచ్చానం పారిసజ్జానం రాజూనం భోగియానం కుమారానం. రాజా సమానో ఇదం లభతి…పే… బుద్ధో సమానో కిం లభతి? పియదస్సనో హోతి బహునో జనస్స, పియో హోతి మనాపో భిక్ఖూనం భిక్ఖునీనం ఉపాసకానం ఉపాసికానం దేవానం మనుస్సానం అసురానం నాగానం గన్ధబ్బానం. బుద్ధో సమానో ఇదం లభతి’’. ఏతమత్థం భగవా అవోచ.

౨౨౯. తత్థేతం వుచ్చతి –

‘‘న చ విసటం న చ విసాచి [విసాచితం (సీ. పీ.), విసావి (స్యా.)], న చ పన విచేయ్యపేక్ఖితా;

ఉజుం తథా పసటముజుమనో, పియచక్ఖునా బహుజనం ఉదిక్ఖితా.

‘‘సుగతీసు సో ఫలవిపాకం,

అనుభవతి తత్థ మోదతి;

ఇధ చ పన భవతి గోపఖుమో,

అభినీలనేత్తనయనో సుదస్సనో.

‘‘అభియోగినో చ నిపుణా,

బహూ పన నిమిత్తకోవిదా;

సుఖుమనయనకుసలా మనుజా,

పియదస్సనోతి అభినిద్దిసన్తి నం.

‘‘పియదస్సనో గిహీపి సన్తో చ,

భవతి బహుజనపియాయితో;

యది చ న భవతి గిహీ సమణో హోతి,

పియో బహూనం సోకనాసనో’’తి.