(౧౭-౧౯) సీహపుబ్బద్ధకాయాదితిలక్ఖణం

౨౨౪. ‘‘యమ్పి, భిక్ఖవే, తథాగతో పురిమం జాతిం పురిమం భవం పురిమం నికేతం పుబ్బే మనుస్సభూతో సమానో బహుజనస్స అత్థకామో అహోసి హితకామో ఫాసుకామో యోగక్ఖేమకామో – ‘కిన్తిమే సద్ధాయ వడ్ఢేయ్యుం, సీలేన వడ్ఢేయ్యుం, సుతేన వడ్ఢేయ్యుం [సుతేన వడ్ఢేయ్యుం, బుద్ధియా వడ్ఢేయ్యుం (స్యా.)], చాగేన వడ్ఢేయ్యుం, ధమ్మేన వడ్ఢేయ్యుం, పఞ్ఞాయ వడ్ఢేయ్యుం, ధనధఞ్ఞేన వడ్ఢేయ్యుం, ఖేత్తవత్థునా వడ్ఢేయ్యుం, ద్విపదచతుప్పదేహి వడ్ఢేయ్యుం, పుత్తదారేహి వడ్ఢేయ్యుం, దాసకమ్మకరపోరిసేహి వడ్ఢేయ్యుం, ఞాతీహి వడ్ఢేయ్యుం, మిత్తేహి వడ్ఢేయ్యుం, బన్ధవేహి వడ్ఢేయ్యు’న్తి. సో తస్స కమ్మస్స కటత్తా…పే… సో తతో చుతో ఇత్థత్తం ఆగతో సమానో ఇమాని తీణి మహాపురిసలక్ఖణాని పటిలభతి. సీహపుబ్బద్ధకాయో చ హోతి చితన్తరంసో చ సమవట్టక్ఖన్ధో చ.

‘‘సో తేహి లక్ఖణేహి సమన్నాగతో సచే అగారం అజ్ఝావసతి, రాజా హోతి చక్కవత్తీ…పే… రాజా సమానో కిం లభతి? అపరిహానధమ్మో హోతి, న పరిహాయతి ధనధఞ్ఞేన ఖేత్తవత్థునా ద్విపదచతుప్పదేహి పుత్తదారేహి దాసకమ్మకరపోరిసేహి ఞాతీహి మిత్తేహి బన్ధవేహి, న పరిహాయతి సబ్బసమ్పత్తియా. రాజా సమానో ఇదం లభతి… బుద్ధో సమానో కిం లభతి? అపరిహానధమ్మో హోతి, న పరిహాయతి సద్ధాయ సీలేన సుతేన చాగేన పఞ్ఞాయ, న పరిహాయతి సబ్బసమ్పత్తియా. బుద్ధో సమానో ఇదం లభతి’’. ఏతమత్థం భగవా అవోచ.

౨౨౫. తత్థేతం వుచ్చతి –

‘‘సద్ధాయ సీలేన సుతేన బుద్ధియా,

చాగేన ధమ్మేన బహూహి సాధుహి;

ధనేన ధఞ్ఞేన చ ఖేత్తవత్థునా,

పుత్తేహి దారేహి చతుప్పదేహి చ.

‘‘ఞాతీహి మిత్తేహి చ బన్ధవేహి చ,

బలేన వణ్ణేన సుఖేన చూభయం;

కథం న హాయేయ్యుం పరేతి ఇచ్ఛతి,

అత్థస్స మిద్ధీ చ [ఇదం సమిద్ధఞ్చ (క.), అద్ధం సమిద్ధఞ్చ (స్యా.)] పనాభికఙ్ఖతి.

‘‘స సీహపుబ్బద్ధసుసణ్ఠితో అహు,

సమవట్టక్ఖన్ధో చ చితన్తరంసో;

పుబ్బే సుచిణ్ణేన కతేన కమ్మునా,

అహానియం పుబ్బనిమిత్తమస్స తం.

‘‘గిహీపి ధఞ్ఞేన ధనేన వడ్ఢతి,

పుత్తేహి దారేహి చతుప్పదేహి చ;

అకిఞ్చనో పబ్బజితో అనుత్తరం,

పప్పోతి బోధిం అసహానధమ్మత’’న్తి [సమ్బోధిమహానధమ్మతన్తి (స్యా. క.) టీకా ఓలోకేతబ్బా].