(౧౨) సుఖుమచ్ఛవిలక్ఖణం

౨౧౬. ‘‘యమ్పి, భిక్ఖవే, తథాగతో పురిమం జాతిం పురిమం భవం పురిమం నికేతం పుబ్బే మనుస్సభూతో సమానో సమణం వా బ్రాహ్మణం వా ఉపసఙ్కమిత్వా పరిపుచ్ఛితా అహోసి – ‘‘కిం, భన్తే, కుసలం, కిం అకుసలం, కిం సావజ్జం, కిం అనవజ్జం, కిం సేవితబ్బం, కిం న సేవితబ్బం, కిం మే కరీయమానం దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ అస్స, కిం వా పన మే కరీయమానం దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ అస్సా’’తి. సో తస్స కమ్మస్స కటత్తా…పే… సో తతో చుతో ఇత్థత్తం ఆగతో సమానో ఇమం మహాపురిసలక్ఖణం పటిలభతి. సుఖుమచ్ఛవి హోతి, సుఖుమత్తా ఛవియా రజోజల్లం కాయే న ఉపలిమ్పతి.

‘‘సో తేన లక్ఖణేన సమన్నాగతో సచే అగారం అజ్ఝావసతి, రాజా హోతి చక్కవత్తీ…పే… రాజా సమానో కిం లభతి? మహాపఞ్ఞో హోతి, నాస్స హోతి కోచి పఞ్ఞాయ సదిసో వా సేట్ఠో వా కామభోగీనం. రాజా సమానో ఇదం లభతి… బుద్ధో సమానో కిం లభతి? మహాపఞ్ఞో హోతి పుథుపఞ్ఞో హాసపఞ్ఞో [హాసుపఞ్ఞో (సీ. పీ.)] జవనపఞ్ఞో తిక్ఖపఞ్ఞో నిబ్బేధికపఞ్ఞో, నాస్స హోతి కోచి పఞ్ఞాయ సదిసో వా సేట్ఠో వా సబ్బసత్తానం. బుద్ధో సమానో ఇదం లభతి’’. ఏతమత్థం భగవా అవోచ.

౨౧౭. తత్థేతం వుచ్చతి –

‘‘పురే పురత్థా పురిమాసు జాతిసు,

అఞ్ఞాతుకామో పరిపుచ్ఛితా అహు;

సుస్సూసితా పబ్బజితం ఉపాసితా,

అత్థన్తరో అత్థకథం నిసామయి.

‘‘పఞ్ఞాపటిలాభగతేన [పఞ్ఞాపటిలాభకతేన (సీ. పీ.) టీకా ఓలోకేతబ్బా] కమ్మునా,

మనుస్సభూతో సుఖుమచ్ఛవీ అహు;

బ్యాకంసు ఉప్పాదనిమిత్తకోవిదా,

సుఖుమాని అత్థాని అవేచ్చ దక్ఖితి.

‘‘సచే న పబ్బజ్జముపేతి తాదిసో,

వత్తేతి చక్కం పథవిం పసాసతి;

అత్థానుసిట్ఠీసు పరిగ్గహేసు చ,

న తేన సేయ్యో సదిసో చ విజ్జతి.

‘‘సచే చ పబ్బజ్జముపేతి తాదిసో,

నేక్ఖమ్మఛన్దాభిరతో విచక్ఖణో;

పఞ్ఞావిసిట్ఠం లభతే అనుత్తరం,

పప్పోతి బోధిం వరభూరిమేధసో’’తి.