దుతియగాథాసఙ్గణికం

చోదనాదిపుచ్ఛావిస్సజ్జనావణ్ణనా

౩౫౯. దుతియగాథాసఙ్గణియం చోదనాతి వత్థుఞ్చ ఆపత్తిఞ్చ దస్సేత్వా చోదనా. సారణాతి దోససారణా. సఙ్ఘో కిమత్థాయాతి సఙ్ఘసన్నిపాతో కిమత్థాయ. మతికమ్మం పన కిస్స కారణాతి మతికమ్మం వుచ్చతి మన్తగ్గహణం; తం కిస్స కారణాతి అత్థో.

చోదనా సారణత్థాయాతి వుత్తప్పకారా చోదనా, తేన చుదితకపుగ్గలేన చోదకదోససారణత్థాయ. నిగ్గహత్థాయ సారణాతి దోససారణా పన తస్స పుగ్గలస్స నిగ్గహత్థాయ. సఙ్ఘో పరిగ్గహత్థాయాతి తత్థ సన్నిపతితో సఙ్ఘో వినిచ్ఛయపరిగ్గహణత్థాయ; ధమ్మాధమ్మం తులనత్థాయ సువినిచ్ఛితదుబ్బినిచ్ఛితం జాననత్థాయాతి అత్థో. మతికమ్మం పన పాటియేక్కన్తి సుత్తన్తికత్థేరానఞ్చ వినయధరత్థేరానఞ్చ మన్తగ్గహణం పాటేక్కం పాటేక్కం వినిచ్ఛయసన్నిట్ఠాపనత్థం.

మా ఖో పటిఘన్తి చుదితకే వా చోదకే వా కోపం మా జనయి. సచే అనువిజ్జకో తువన్తి సచే త్వం సఙ్ఘమజ్ఝే ఓతిణ్ణం అధికరణం వినిచ్ఛితుం నిసిన్నో వినయధరో.

విగ్గాహికన్తి ‘‘న త్వం ఇమం ధమ్మవినయం ఆజానాసీ’’తిఆదినయప్పవత్తం. అనత్థసంహితన్తి యా అనత్థం జనయతి, పరిసం ఖోభేత్వా ఉట్ఠాపేతి, ఏవరూపిం కథం మా అభణి. సుత్తే వినయే వాతిఆదీసు సుత్తం నామ ఉభతోవిభఙ్గో. వినయో నామ ఖన్ధకో. అనులోమో నామ పరివారో. పఞ్ఞత్తం నామ సకలం వినయపిటకం. అనులోమికం నామ చత్తారో మహాపదేసా.

అనుయోగవత్తం నిసామయాతి అనుయుఞ్జనవత్తం నిసామేహి. కుసలేన బుద్ధిమతా కతన్తి ఛేకేన పణ్డితేన ఞాణపారమిప్పత్తేన భగవతా నీహరిత్వా ఠపితం. సువుత్తన్తి సుపఞ్ఞాపితం. సిక్ఖాపదానులోమికన్తి సిక్ఖాపదానం అనులోమం. అయం తావ పదత్థో, అయం పనేత్థ సాధిప్పాయసఙ్ఖేపవణ్ణనా – ‘‘సచే త్వం అనువిజ్జకో, మా సహసా భణి, మా అనత్థసంహితం విగ్గాహికకథం భణి. యం పన కుసలేన బుద్ధిమతా లోకనాథేన ఏతేసు సుత్తాదీసు అనుయోగవత్తం కథం సుపఞ్ఞత్తం సబ్బసిక్ఖాపదానం అనులోమం, తం నిసామయ తం ఉపధారేహీ’’తి. గతిం న నాసేన్తో సమ్పరాయికన్తి అత్తనో సమ్పరాయే సుగతినిబ్బత్తిం అనాసేన్తో అనుయోగవత్తం నిసామయ. యో హి తం అనిసామేత్వా అనుయుఞ్జతి, సో సమ్పరాయికం అత్తనో గతిం నాసేతి, తస్మా త్వం అనాసేన్తో నిసామయాతి అత్థో. ఇదాని తం అనుయోగవత్తం దస్సేతుం హితేసీతిఆదిమాహ. తత్థ హితేసీతి హితం ఏసన్తో గవేసన్తో; మేత్తఞ్చ మేత్తాపుబ్బభాగఞ్చ ఉపట్ఠపేత్వాతి అత్థో. కాలేనాతి యుత్తపత్తకాలేన; అజ్ఝేసితకాలేయేవ తవ భారే కతే అనుయుఞ్జాతి అత్థో.

సహసా వోహారం మా పధారేసీతి యో ఏతేసం సహసా వోహారో హోతి, సహసా భాసితం, తం మా పధారేసి, మా గణ్హిత్థ.

పటిఞ్ఞానుసన్ధితేన కారయేతి ఏత్థ అనుసన్ధితన్తి కథానుసన్ధి వుచ్చతి, తస్మా పటిఞ్ఞానుసన్ధినా కారయే; కథానుసన్ధిం సల్లక్ఖేత్వా పటిఞ్ఞాయ కారయేతి అత్థో. అథ వా పటిఞ్ఞాయ చ అనుసన్ధితేన చ కారయే, లజ్జిం పటిఞ్ఞాయ కారయే; అలజ్జిం వత్తానుసన్ధినాతి అత్థో. తస్మా ఏవ పటిఞ్ఞా లజ్జీసూతి గాథమాహ. తత్థ వత్తానుసన్ధితేన కారయేతి వత్తానుసన్ధినా కారయే, యా అస్స వత్తేన సద్ధిం పటిఞ్ఞా సన్ధియతి, తాయ పటిఞ్ఞాయ కారయేతి అత్థో.

సఞ్చిచ్చాతి జానన్తో ఆపజ్జతి. పరిగూహతీతి నిగూహతి న దేసేతి న వుట్ఠాతి.

సా అహమ్పి జానామీతి యం తుమ్హేహి వుత్తం, తం సచ్చం, అహమ్పి నం ఏవమేవ జానామి. అఞ్ఞఞ్చ తాహన్తి అఞ్ఞఞ్చ తం అహం పుచ్ఛామి.

పుబ్బాపరం న జానాతీతి పురేకథితఞ్చ పచ్ఛాకథితఞ్చ న జానాతి. అకోవిదోతి తస్మిం పుబ్బాపరే అకుసలో. అనుసన్ధివచనపథం న జానాతీతి కథానుసన్ధివచనం వినిచ్ఛయానుసన్ధివచనఞ్చ న జానాతి.

సీలవిపత్తియా చోదేతీతి ద్వీహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి చోదేతి. ఆచారదిట్ఠియాతి ఆచారవిపత్తియా చేవ దిట్ఠివిపత్తియా చ. ఆచారవిపత్తియా చోదేన్తో పఞ్చహాపత్తిక్ఖన్ధేహి చోదేతి, దిట్ఠివిపత్తియా చోదేన్తో మిచ్ఛాదిట్ఠియా చేవ అన్తగ్గాహికదిట్ఠియా చ చోదేతి. ఆజీవేనపి చోదేతీతి ఆజీవహేతుపఞ్ఞత్తేహి ఛహి సిక్ఖాపదేహి చోదేతి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

దుతియగాథాసఙ్గణికవణ్ణనా నిట్ఠితా.