చోదనాకణ్డం

అనువిజ్జకకిచ్చవణ్ణనా

౩౬౦-౩౬౧. ఇదాని ఏవం ఉప్పన్నాయ చోదనాయ వినయధరేన కత్తబ్బకిచ్చం దస్సేతుం అనువిజ్జకేనాతిఆది ఆరద్ధం. తత్థ దిట్ఠం దిట్ఠేనాతి గాథాయ అయమత్థో – ఏకేనేకో మాతుగామేన సద్ధిం ఏకట్ఠానతో నిక్ఖమన్తో వా పవిసన్తో వా దిట్ఠో, సో తం పారాజికేన చోదేతి, ఇతరో తస్స దస్సనం అనుజానాతి. తం పన దస్సనం పటిచ్చ పారాజికం న ఉపేతి, న పటిజానాతి. ఏవమేత్థ యం తేన దిట్ఠం, తం తస్స ‘‘దిట్ఠో మయా’’తి ఇమినా దిట్ఠవచనేన సమేతి. యస్మా పన ఇతరో తం దస్సనం పటిచ్చ దోసం న పటిజానాతి, తస్మా అసుద్ధపరిసఙ్కితో హోతి; అమూలకపరిసఙ్కితోతి అత్థో. తస్స పుగ్గలస్స ‘‘సుద్ధో అహ’’న్తి పటిఞ్ఞాయ తేన సద్ధిం ఉపోసథో కాతబ్బో. సేసగాథాద్వయేపి ఏసేవ నయో. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

అనువిజ్జకకిచ్చవణ్ణనా నిట్ఠితా.

చోదకపుచ్ఛావిస్సజ్జనావణ్ణనా

౩౬౨-౩౬౩. చోదనాయ కో ఆదీతిఆదిపుచ్ఛానం విస్సజ్జనే సచ్చే చ అకుప్పే చాతి సచ్చే పతిట్ఠాతబ్బం అకుప్పే చ. యం కతం వా న కతం వా, తదేవ వత్తబ్బం, న చ చోదకే వా అనువిజ్జకే వా సఙ్ఘే వా కోపో ఉప్పాదేతబ్బో. ఓతిణ్ణానోతిణ్ణం జానితబ్బన్తి ఓతిణ్ణఞ్చ అనోతిణ్ణఞ్చ వచనం జానితబ్బం. తత్రాయం జాననవిధి – ఏత్తకా చోదకస్స పుబ్బకథా, ఏత్తకా పచ్ఛిమకథా, ఏత్తకా చుదితకస్స పుబ్బకథా, ఏత్తకా పచ్ఛిమకథాతి జానితబ్బా. చోదకస్స పమాణం గణ్హితబ్బం, చుదితకస్స పమాణం గణ్హితబ్బం, అనువిజ్జకస్స పమాణం గణ్హితబ్బం, అనువిజ్జకో అప్పమత్తకమ్పి అహాపేన్తో ‘‘ఆవుసో సమన్నాహరిత్వా ఉజుం కత్వా ఆహరా’’తి వత్తబ్బో, సఙ్ఘేన ఏవం పటిపజ్జితబ్బం. యేన ధమ్మేన యేన వినయేన యేన సత్థుసాసనేన తం అధికరణం వూపసమ్మతీతి ఏత్థ ధమ్మోతి భూతం వత్థు. వినయోతి చోదనా చేవ సారణా చ. సత్థుసాసనన్తి ఞత్తిసమ్పదా చేవ అనుస్సావనసమ్పదా చ. ఏతేన హి ధమ్మేన చ వినయేన చ సత్థుసాసనేన చ అధికరణం వూపసమతి, తస్మా అనువిజ్జకేన భూతేన వత్థునా చోదేత్వా ఆపత్తిం సారేత్వా ఞత్తిసమ్పదాయ చేవ అనుస్సావనసమ్పదాయ చ తం అధికరణం వూపసమేతబ్బం, అనువిజ్జకేన ఏవం పటిపజ్జితబ్బం. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

౩౬౪. ఉపోసథో కిమత్థాయాతిఆదిపుచ్ఛావిస్సజ్జనమ్పి ఉత్తానమేవ. అవసానగాథాసు థేరే చ పరిభాసతీతి అవమఞ్ఞం కరోన్తో ‘‘కిం ఇమే జానన్తీ’’తి పరిభాసతి. ఖతో ఉపహతిన్ద్రియోతి తాయ ఛన్దాదిగామితాయ తేన చ పరిభాసనేన అత్తనా అత్తనో ఖతత్తా ఖతో. సద్ధాదీనఞ్చ ఇన్ద్రియానం ఉపహతత్తా ఉపహతిన్ద్రియో. నిరయం గచ్ఛతి దుమ్మేధో, న చ సిక్ఖాయ గారవోతి సో ఖతో ఉపహతిన్ద్రియో పఞ్ఞాయ అభావతో దుమ్మేధో తీసు సిక్ఖాసు అసిక్ఖనతో న చ సిక్ఖాయ గారవో కాయస్స భేదా నిరయమేవ ఉపగచ్ఛతి, తస్మా న చ ఆమిసం నిస్సాయ…పే… యథా ధమ్మో తథా కరేతి. తస్సత్థో న చ ఆమిసం నిస్సాయ కరే, చుదితకచోదకేసు హి అఞ్ఞతరేన దిన్నం చీవరాదిఆమిసం గణ్హన్తో ఆమిసం నిస్సాయ కరోతి, ఏవం న కరేయ్య. న చ నిస్సాయ పుగ్గలన్తి ‘‘అయం మే ఉపజ్ఝాయో వా ఆచరియో వా’’తిఆదినా నయేన ఛన్దాదీహి గచ్ఛన్తో పుగ్గలం నిస్సాయ కరోతి, ఏవం న కరేయ్య. అథ ఖో ఉభోపేతే వివజ్జేత్వా యథా ధమ్మో ఠితో, తథేవ కరేయ్యాతి.

ఉపకణ్ణకం జప్పతీతి ‘‘ఏవం కథేహి, మా ఏవం కథయిత్థా’’తి కణ్ణమూలే మన్తేతి. జిమ్హం పేక్ఖతీతి దోసమేవ గవేసతి. వీతిహరతీతి వినిచ్ఛయం హాపేతి. కుమ్మగ్గం పటిసేవతీతి ఆపత్తిం దీపేతి.

అకాలేన చ చోదేతీతి అనోకాసే అనజ్ఝిట్ఠోవ చోదేతి. పుబ్బాపరం న జానాతీతి పురిమకథఞ్చ పచ్ఛిమకథఞ్చ న జానాతి.

అనుసన్ధివచనపథం న జానాతీతి కథానుసన్ధివినిచ్ఛయానుసన్ధివసేన వచనం న జానాతి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

చోదనాకణ్డవణ్ణనా నిట్ఠితా.