నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

వినయపిటకే

పరివార-అట్ఠకథా

సోళసమహావారో

పఞ్ఞత్తివారవణ్ణనా

విసుద్ధపరివారస్స, పరివారోతి సాసనే;

ధమ్మక్ఖన్ధసరీరస్స, ఖన్ధకానం అనన్తరా.

సఙ్గహం యో సమారుళ్హో, తస్స పుబ్బాగతం నయం;

హిత్వా దాని కరిస్సామి, అనుత్తానత్థవణ్ణనం.

౧. తత్థ యం తేన భగవతా…పే… పఞ్ఞత్తన్తి ఆదినయప్పవత్తాయ తావ పుచ్ఛాయ అయం సఙ్ఖేపత్థో – యో సో భగవా సాసనస్స చిరట్ఠితికత్థం ధమ్మసేనాపతినా సద్ధమ్మగారవబహుమానవేగసముస్సితం అఞ్జలిం సిరస్మిం పతిట్ఠాపేత్వా యాచితో దస అత్థవసే పటిచ్చ వినయపఞ్ఞత్తిం పఞ్ఞపేసి, తేన భగవతా తస్స తస్స సిక్ఖాపదస్స పఞ్ఞత్తికాలం జానతా, తస్సా తస్సా సిక్ఖాపదపఞ్ఞత్తియా దస అత్థవసే పస్సతా; అపిచ పుబ్బేనివాసాదీహి జానతా, దిబ్బేన చక్ఖునా పస్సతా, తీహి విజ్జాహి ఛహి వా పన అభిఞ్ఞాహి జానతా, సబ్బత్థ అప్పటిహతేన సమన్తచక్ఖునా పస్సతా, సబ్బధమ్మజాననసమత్థాయ పఞ్ఞాయ జానతా, సబ్బసత్తానం చక్ఖువిసయాతీతాని తిరోకుట్టాదిగతాని చాపి రూపాని అతివిసుద్ధేన మంసచక్ఖునా చ పస్సతా, అత్తహితసాధికాయ సమాధిపదట్ఠానాయ పటివేధపఞ్ఞాయ జానతా, పరహితసాధికాయ కరుణాపదట్ఠానాయ దేసనాపఞ్ఞాయ పస్సతా, అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన ‘‘యం పఠమం పారాజికం పఞ్ఞత్తం, తం కత్థ పఞ్ఞత్తం, కం ఆరబ్భ పఞ్ఞత్తం, కిస్మిం వత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి…పే… కేనాభత’’న్తి.

౨. పుచ్ఛావిస్సజ్జనే పన ‘‘యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పఠమం పారాజిక’’న్తి ఇదం కేవలం పుచ్ఛాయ ఆగతస్స ఆదిపదస్స పచ్చుద్ధరణమత్తమేవ, ‘‘కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి వేసాలియా పఞ్ఞత్తం; కం ఆరబ్భాతి సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఆరబ్భా’’తి ఏవమాదినా పన నయేన పునపి ఏత్థ ఏకేకం పదం పుచ్ఛిత్వావ విస్సజ్జితం. ఏకా పఞ్ఞత్తీతి ‘‘యో పన భిక్ఖు మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్య పారాజికో హోతి అసంవాసో’’తి అయం ఏకా పఞ్ఞత్తి. ద్వే అనుపఞ్ఞత్తియోతి ‘‘అన్తమసో తిరచ్ఛానగతాయపీ’’తి చ, ‘‘సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయా’’తి చ మక్కటివజ్జిపుత్తకవత్థూనం వసేన వుత్తా – ఇమా ద్వే అనుపఞ్ఞత్తియో. ఏత్తావతా ‘‘అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి అనుపఞ్ఞత్తి అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తీ’’తి ఇమిస్సా పుచ్ఛాయ ద్వే కోట్ఠాసా విస్సజ్జితా హోన్తి. తతియం విస్సజ్జేతుం పన ‘‘అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి తస్మిం నత్థీ’’తి వుత్తం. అయఞ్హి అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి నామ అనుప్పన్నే దోసే పఞ్ఞత్తా; సా అట్ఠగరుధమ్మవసేన భిక్ఖునీనంయేవ ఆగతా, అఞ్ఞత్ర నత్థి. తస్మా వుత్తం ‘‘అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి తస్మిం నత్థీ’’తి. సబ్బత్థపఞ్ఞత్తీతి మజ్ఝిమదేసే చేవ పచ్చన్తిమజనపదేసు చ సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి. వినయధరపఞ్చమేన గణేన ‘‘ఉపసమ్పదా, గుణఙ్గుణూపాహనా, ధువనహానం, చమ్మత్థరణ’’న్తి ఇమాని హి చత్తారి సిక్ఖాపదాని మజ్ఝిమదేసేయేవ పఞ్ఞత్తి. ఏత్థేవ ఏతేహి ఆపత్తి హోతి, న పచ్చన్తిమజనపదేసు. సేసాని సబ్బానేవ సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి నామ.

సాధారణపఞ్ఞత్తీతి భిక్ఖూనఞ్చేవ భిక్ఖునీనఞ్చ సాధారణపఞ్ఞత్తి; సుద్ధభిక్ఖూనమేవ హి సుద్ధభిక్ఖునీనం వా పఞ్ఞత్తం సిక్ఖాపదం అసాధారణపఞ్ఞత్తి నామ హోతి. ఇదం పన భిక్ఖుం ఆరబ్భ ఉప్పన్నే వత్థుస్మిం ‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఛన్దసో మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్య, అన్తమసో తిరచ్ఛానగతేనపి పారాజికా హోతి అసంవాసా’’తి భిక్ఖునీనమ్పి పఞ్ఞత్తం, వినీతకథామత్తమేవ హి తాసం నత్థి, సిక్ఖాపదం పన అత్థి, తేన వుత్తం ‘‘సాధారణపఞ్ఞత్తీ’’తి. ఉభతోపఞ్ఞత్తియమ్పి ఏసేవ నయో. బ్యఞ్జనమత్తమేవ హి ఏత్థ నానం, భిక్ఖూనం భిక్ఖునీనమ్పి సాధారణత్తా సాధారణపఞ్ఞత్తి, ఉభిన్నమ్పి పఞ్ఞత్తత్తా ఉభతోపఞ్ఞత్తీతి. అత్థే పన భేదో నత్థి.

నిదానోగధన్తి ‘‘యస్స సియా ఆపత్తి సో ఆవికరేయ్యా’’తి ఏత్థ సబ్బాపత్తీనం అనుపవిట్ఠత్తా నిదానోగధం; నిదానే అనుపవిట్ఠన్తి అత్థో. దుతియేన ఉద్దేసేనాతి నిదానోగధం నిదానపరియాపన్నమ్పి సమానం ‘‘తత్రిమే చత్తారో పారాజికా ధమ్మా’’తిఆదినా దుతియేనేవ ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి. చతున్నం విపత్తీనన్తి సీలవిపత్తిఆదీనం. పఠమా హి ద్వే ఆపత్తిక్ఖన్ధా సీలవిపత్తి నామ, అవసేసా పఞ్చ ఆచారవిపత్తి నామ. మిచ్ఛాదిట్ఠి చ అన్తగ్గాహికదిట్ఠి చ దిట్ఠివిపత్తి నామ, ఆజీవహేతు పఞ్ఞత్తాని ఛ సిక్ఖాపదాని ఆజీవవిపత్తి నామ. ఇతి ఇమాసం చతున్నం విపత్తీనం ఇదం పారాజికం సీలవిపత్తి నామ హోతి.

ఏకేన సముట్ఠానేనాతి ద్వఙ్గికేన ఏకేన సముట్ఠానేన. ఏత్థ హి చిత్తం అఙ్గం హోతి, కాయేన పన ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. తేన వుత్తం ‘‘కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతీ’’తి. ద్వీహి సమథేహి సమ్మతీతి ‘‘ఆపన్నోసీ’’తి సమ్ముఖా పుచ్ఛియమానో ‘‘ఆమ ఆపన్నోమ్హీ’’తి పటిజానాతి, తావదేవ భణ్డనకలహవిగ్గహా వూపసన్తా హోన్తి, సక్కా చ హోతి తం పుగ్గలం అపనేత్వా ఉపోసథో వా పవారణా వా కాతుం. ఇతి సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చాతి ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి, న చ తప్పచ్చయా కోచి ఉపద్దవో హోతి. యం పన ఉపరి పఞ్ఞత్తివగ్గే ‘‘న కతమేన సమథేన సమ్మతీ’’తి వుత్తం, తం సమథం ఓతారేత్వా అనాపత్తి కాతుం న సక్కాతి ఇమమత్థం సన్ధాయ వుత్తం.

పఞ్ఞత్తి వినయోతి ‘‘యో పన భిక్ఖూ’’తిఆదినా నయేన వుత్తమాతికా పఞ్ఞత్తి వినయోతి అత్థో. విభత్తీతి పదభాజనం వుచ్చతి; విభత్తీతి హి విభఙ్గస్సేవేతం నామం. అసంవరోతి వీతిక్కమో. సంవరోతి అవీతిక్కమో. యేసం వత్తతీతి యేసం వినయపిటకఞ్చ అట్ఠకథా చ సబ్బా పగుణాతి అత్థో. తే ధారేన్తీతి తే ఏతం పఠమపారాజికం పాళితో చ అత్థతో చ ధారేన్తి; న హి సక్కా సబ్బం వినయపిటకం అజానన్తేన ఏతస్స అత్థో జానితున్తి. కేనాభతన్తి ఇదం పఠమపారాజికం పాళివసేన చ అత్థవసేన చ యావ అజ్జతనకాలం కేన ఆనీతన్తి. పరమ్పరాభతన్తి పరమ్పరాయ ఆనీతం.

౩. ఇదాని యాయ పరమ్పరాయ ఆనీతం, తం దస్సేతుం ‘‘ఉపాలి దాసకో చేవా’’తిఆదినా నయేన పోరాణకేహి మహాథేరేహి గాథాయో ఠపితా. తత్థ యం వత్తబ్బం, తం నిదానవణ్ణనాయమేవ వుత్తం. ఇమినా నయేన దుతియపారాజికాదిపుచ్ఛావిస్సజ్జనేసుపి వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి.

మహావిభఙ్గే పఞ్ఞత్తివారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

కతాపత్తివారాదివణ్ణనా

౧౫౭. ఇతో పరం ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తో కతి ఆపత్తియో ఆపజ్జతీ’’తి ఆదిప్పభేదో కతాపత్తివారో, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తియో చతున్నం విపత్తీనం కతి విపత్తియో భజన్తీ’’తి ఆదిప్పభేదో విపత్తివారో, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తియో సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతిహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి సఙ్గహితా’’తి ఆదిప్పభేదో సఙ్గహవారో, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తియో ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠహన్తీ’’తి ఆదిప్పభేదో సముట్ఠానవారో, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తియో చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణ’’న్తి ఆదిప్పభేదో అధికరణవారో, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తియో సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మన్తీ’’తి ఆదిప్పభేదో సమథవారో, తదనన్తరో సముచ్చయవారో చాతి ఇమే సత్త వారా ఉత్తానత్థా ఏవ.

౧౮౮. తతో పరం ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవనపచ్చయా పారాజికం కత్థ పఞ్ఞత్త’’న్తిఆదినా నయేన పున పచ్చయవసేన ఏకో పఞ్ఞత్తివారో, తస్స వసేన పురిమసదిసా ఏవ కతాపత్తివారాదయో సత్త వారాతి ఏవం అపరేపి అట్ఠ వారా వుత్తా, తేపి ఉత్తానత్థా ఏవ. ఇతి ఇమే అట్ఠ, పురిమా అట్ఠాతి మహావిభఙ్గే సోళస వారా దస్సితా. తతో పరం తేనేవ నయేన భిక్ఖునివిభఙ్గేపి సోళస వారా ఆగతాతి ఏవమిమే ఉభతోవిభఙ్గే ద్వత్తింస వారా పాళినయేనేవ వేదితబ్బా. న హేత్థ కిఞ్చి పుబ్బే అవినిచ్ఛితం నామ అత్థి.

మహావిభఙ్గే చ భిక్ఖునివిభఙ్గే చ

సోళసమహావారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సముట్ఠానసీసవణ్ణనా

౨౫౭. తదనన్తరాయ పన సముట్ఠానకథాయ అనత్తా ఇతి నిచ్ఛయాతి అనత్తా ఇతి నిచ్ఛితా. సభాగధమ్మానన్తి అనిచ్చాకారాదీహి సభాగానం సఙ్ఖతధమ్మానం. నామమత్తం న నాయతీతి నామమత్తమ్పి న పఞ్ఞాయతి. దుక్ఖహానిన్తి దుక్ఖఘాతనం. ఖన్ధకా యా చ మాతికాతి ఖన్ధకా యా చ మాతికాతి అత్థో. అయమేవ వా పాఠో. సముట్ఠానం నియతో కతన్తి సముట్ఠానం నియతోకతం నియతకతం; నియతసముట్ఠానన్తి అత్థో. ఏతేన భూతారోచనచోరివుట్ఠాపనఅననుఞ్ఞాతసిక్ఖాపదత్తయస్స సఙ్గహో పచ్చేతబ్బో. ఏతానేవ హి తీణి సిక్ఖాపదాని నియతసముట్ఠానాని, అఞ్ఞేహి సద్ధిం అసమ్భిన్నసముట్ఠానాని.

సమ్భేదం నిదానఞ్చఞ్ఞన్తి అఞ్ఞమ్పి సమ్భేదఞ్చ నిదానఞ్చ. తత్థ సమ్భేదవచనేన సముట్ఠానసమ్భేదస్స గహణం పచ్చేతబ్బం, తాని హి తీణి సిక్ఖాపదాని ఠపేత్వా సేసాని సమ్భిన్నసముట్ఠానాని. నిదానవచనేన సిక్ఖాపదానం పఞ్ఞత్తిదేససఙ్ఖాతం నిదానం పచ్చేతబ్బం. సుత్తే దిస్సన్తి ఉపరీతి సిక్ఖాపదానం సముట్ఠాననియమో సమ్భేదో నిదానన్తి ఇమాని తీణి సుత్తమ్హి ఏవ దిస్సన్తి; పఞ్ఞాయన్తీతి అత్థో. తత్థ ‘‘ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి, కాయతో చ చిత్తతో చా’’తిఆదిమ్హి తావ పురిమనయే సముట్ఠాననియమో చ సమ్భేదో చ దిస్సన్తి. ఇతరం పన నిదానం నామ –

‘‘వేసాలియా రాజగహే, సావత్థియా చ ఆళవీ;

కోసమ్బియా చ సక్కేసు, భగ్గేసు చేవ పఞ్ఞత్తా’’తి.

ఏవం ఉపరి దిస్సతి, పరతో ఆగతే సుత్తే దిస్సతీతి వేదితబ్బం.

‘‘విభఙ్గే ద్వీసూ’’తి గాథాయ అయమత్థో – యం సిక్ఖాపదం ద్వీసు విభఙ్గేసు పఞ్ఞత్తం ఉపోసథదివసే భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ ఉద్దిసన్తి, తస్స యథాఞాయం సముట్ఠానం పవక్ఖామి, తం మే సుణాథాతి.

సఞ్చరిత్తానుభాసనఞ్చాతి సఞ్చరిత్తఞ్చ సమనుభాసనఞ్చ. అతిరేకఞ్చ చీవరన్తి అతిరేకచీవరం; కథినన్తి అత్థో. లోమాని పదసోధమ్మోతి ఏళకలోమాని చ పదసోధమ్మో చ. భూతం సంవిధానేన చాతి భూతారోచనఞ్చ సంవిదహిత్వా అద్ధానప్పటిపజ్జనఞ్చ. థేయ్యదేసనా చోరిం చాతి థేయ్యసత్థో చ ఛత్తపాణిస్స అగిలానస్స ధమ్మదేసనా చ చోరివుట్ఠాపనఞ్చ. అననుఞ్ఞాతాయ తేరసాతి మాతాపితుసామికేహి అననుఞ్ఞాతాయ సద్ధిం ఇమాని తేరస సముట్ఠానాని హోన్తి. సదిసా ఇధ దిస్సరేతి ఇధ ఉభతోవిభఙ్గే ఏతేసు తేరససు సముట్ఠానసీసేసు ఏకేకస్మిం అఞ్ఞానిపి సదిసాని సముట్ఠానాని దిస్సన్తి.

పఠమపారాజికసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౫౮. ఇదాని తాని దస్సేతుం ‘‘మేథునం సుక్కసంసగ్గో’’తిఆది వుత్తం. తత్థ మేథునన్తి ఇదం తావ పఠమపారాజికం నామ ఏకం సముట్ఠానసీసం, సేసాని తేన సదిసాని. తత్థ సుక్కసంసగ్గోతి సుక్కవిస్సట్ఠి చేవ కాయసంసగ్గో చ. అనియతా పఠమికాతి పఠమం అనియతసిక్ఖాపదం. పుబ్బూపపరిపాచితాతి ‘‘జానం పుబ్బూపగతం భిక్ఖు’’న్తి సిక్ఖాపదఞ్చ భిక్ఖునిపరిపాచితపిణ్డపాతసిక్ఖాపదఞ్చ. రహో భిక్ఖునియా సహాతి భిక్ఖునియా సద్ధిం రహో నిసజ్జసిక్ఖాపదఞ్చ.

సభోజనే రహో ద్వే చాతి సభోజనే కులే అనుపఖజ్జనిసజ్జసిక్ఖాపదఞ్చ ద్వే రహోనిసజ్జసిక్ఖాపదాని చ. అఙ్గులి ఉదకే హసన్తి అఙ్గులిపతోదకఞ్చ ఉదకే హసధమ్మసిక్ఖాపదఞ్చ. పహారే ఉగ్గిరే చేవాతి పహారదానసిక్ఖాపదఞ్చ తలసత్తికఉగ్గిరణసిక్ఖాపదఞ్చ. తేపఞ్ఞాసా చ సేఖియాతి పరిమణ్డలనివాసనాదీని ఖుద్దకవణ్ణనావసానే వుత్తాని తేపఞ్ఞాస సేఖియసిక్ఖాపదాని చ.

అధక్ఖగామావస్సుతాతి భిక్ఖునీనం అధక్ఖకసిక్ఖాపదఞ్చ గామన్తరగమనం అవస్సుతా అవస్సుతస్స హత్థతో ఖాదనీయభోజనీయగ్గహణసిక్ఖాపదఞ్చ. తలమట్ఠఞ్చ సుద్ధికాతి తలఘాతకం జతుమట్ఠం ఉదకసుద్ధికాదియనఞ్చ. వస్సంవుట్ఠా చ ఓవాదన్తి వస్సంవుట్ఠా ఛప్పఞ్చయోజనాని సిక్ఖాపదఞ్చ ఓవాదాయ అగమనసిక్ఖాపదఞ్చ. నానుబన్ధే పవత్తినిన్తి యా పన భిక్ఖునీ వుట్ఠాపితం పవత్తినిం ద్వే వస్సాని నానుబన్ధేయ్యాతి వుత్తసిక్ఖాపదం.

ఇమే సిక్ఖాతి ఇమా సిక్ఖాయో; లిఙ్గవిపరియాయో కతో. కాయమానసికా కతాతి కాయచిత్తసముట్ఠానా కతా.

దుతియపారాజికసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౫౯. అదిన్నన్తి ఇదం తావ అదిన్నాదానన్తి వా దుతియపారాజికన్తి వా ఏకం సముట్ఠానసీసం, సేసాని తేన సదిసాని. తత్థ విగ్గహుత్తరీతి మనుస్సవిగ్గహఉత్తరిమనుస్సధమ్మసిక్ఖాపదాని. దుట్ఠుల్లా అత్తకామినన్తి దుట్ఠుల్లవాచాఅత్తకామపారిచరియసిక్ఖాపదాని. అమూలా అఞ్ఞభాగియాతి ద్వే దుట్ఠదోససిక్ఖాపదాని. అనియతా దుతియికాతి దుతియం అనియతసిక్ఖాపదం.

అచ్ఛిన్దే పరిణామనేతి సామం చీవరం దత్వా అచ్ఛిన్దనఞ్చ సఙ్ఘికలాభస్స అత్తనో పరిణామనఞ్చ. ముసా ఓమసపేసుణాతి ముసావాదో చ ఓమసవాదో చ భిక్ఖుపేసుఞ్ఞఞ్చ. దుట్ఠుల్లా పథవీఖణేతి దుట్ఠుల్లాపత్తిఆరోచనఞ్చ పథవీఖణఞ్చ. భూతం అఞ్ఞాయ ఉజ్ఝాపేతి భూతగామఅఞ్ఞవాదకఉజ్ఝాపనకసిక్ఖాపదాని.

నిక్కడ్ఢనం సిఞ్చనఞ్చాతి విహారతో నిక్కడ్ఢనఞ్చ ఉదకేన తిణాదిసిఞ్చనఞ్చ. ఆమిసహేతు భుత్తావీతి ‘‘ఆమిసహేతు భిక్ఖునియో ఓవదన్తీ’’తి సిక్ఖాపదఞ్చ, భుత్తావిం అనతిరిత్తేన ఖాదనీయాదినా పవారణాసిక్ఖాపదఞ్చ. ఏహి అనాదరి భింసాతి ‘‘ఏహావుసో గామం వా’’తి సిక్ఖాపదఞ్చ, అనాదరియఞ్చ భిక్ఖుభింసాపనకఞ్చ. అపనిధే చ జీవితన్తి పత్తాదీనం అపనిధానసిక్ఖాపదఞ్చ, సఞ్చిచ్చ పాణం జీవితావోరోపనఞ్చ.

జానం సప్పాణకం కమ్మన్తి జానం సప్పాణకఉదకసిక్ఖాపదఞ్చ పునకమ్మాయ ఉక్కోటనఞ్చ. ఊనసంవాసనాసనాతి ఊనవీసతివస్ససిక్ఖాపదఞ్చ ఉక్ఖిత్తకేన సద్ధిం సంవాససిక్ఖాపదఞ్చ నాసితకసామణేరసమ్భోగసిక్ఖాపదఞ్చ. సహధమ్మికం విలేఖాతి సహధమ్మికం వుచ్చమానసిక్ఖాపదఞ్చ, విలేఖాయ సంవత్తన్తీతి ఆగతసిక్ఖాపదఞ్చ. మోహో అమూలకేన చాతి మోహనకే పాచిత్తియసిక్ఖాపదఞ్చ, అమూలకేన సఙ్ఘాదిసేసేన అనుద్ధంసనసిక్ఖాపదఞ్చ.

కుక్కుచ్చం ధమ్మికం చీవరం దత్వాతి కుక్కుచ్చఉపదహనఞ్చ, ధమ్మికానం కమ్మానం ఛన్దం దత్వా ఖీయనఞ్చ, చీవరం దత్వా ఖీయనఞ్చ. పరిణామేయ్య పుగ్గలేతి సఙ్ఘికం లాభం పుగ్గలస్స పరిణామనసిక్ఖాపదం. కిం తే అకాలం అచ్ఛిన్దేతి ‘‘కిం తే అయ్యే ఏసో పురిసపుగ్గలో కరిస్సతీ’’తి ఆగతసిక్ఖాపదఞ్చ, ‘‘అకాలచీవరం కాలచీవర’’న్తి అధిట్ఠహిత్వా భాజనసిక్ఖాపదఞ్చ, భిక్ఖునియా సద్ధిం చీవరం పరివత్తేత్వా అచ్ఛిన్దనసిక్ఖాపదఞ్చ. దుగ్గహీ నిరయేన చాతి దుగ్గహితేన దుప్పధారితేన పరం ఉజ్ఝాపనసిక్ఖాపదఞ్చ, నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపనసిక్ఖాపదఞ్చ.

గణం విభఙ్గ దుబ్బలన్తి ‘‘గణస్స చీవరలాభం అన్తరాయం కరేయ్యా’’తి చ ‘‘ధమ్మికం చీవరవిభఙ్గం పటిబాహేయ్యా’’తి చ ‘‘దుబ్బలచీవరపచ్చాసాయ చీవరకాలసమయం అతిక్కామేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదాని. కథినా ఫాసు పస్సయన్తి ‘‘ధమ్మికం కథినుద్ధారం పటిబాహేయ్య, భిక్ఖునియా సఞ్చిచ్చ అఫాసుం కరేయ్య, భిక్ఖునియా ఉపస్సయం దత్వా కుపితా అనత్తమనా నిక్కడ్ఢేయ్య వా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదాని. అక్కోసచణ్డీ మచ్ఛరీతి ‘‘భిక్ఖుం అక్కోసేయ్య వా పరిభాసేయ్య వా, చణ్డికతా గణం పరిభాసేయ్య, కులే మచ్ఛరినీ అస్సా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదాని. గబ్భినిఞ్చ పాయన్తియాతి ‘‘గబ్భినిం వుట్ఠాపేయ్య, పాయన్తిం వుట్ఠాపేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదాని.

ద్వేవస్సం సిక్ఖా సఙ్ఘేనాతి ‘‘ద్వే వస్సాని ఛసు ధమ్మేసు అసిక్ఖితసిక్ఖం సిక్ఖమానం వుట్ఠాపేయ్య, సిక్ఖితసిక్ఖం సిక్ఖమానం సఙ్ఘేన అసమ్మతం వుట్ఠాపేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదాని. తయో చేవ గిహీగతాతి ఊనద్వాదసవస్సం గిహిగతం, పరిపుణ్ణద్వాదసవస్సం గిహిగతం ‘‘ద్వే వస్సాని ఛసు ధమ్మేసు అసిక్ఖితసిక్ఖం ద్వే వస్సాని సిక్ఖితసిక్ఖం సఙ్ఘేన అసమ్మత’’న్తి వుత్తసిక్ఖాపదాని. కుమారిభూతా తిస్సోతి ‘‘ఊనవీసతివస్సం కుమారిభూత’’న్తిఆదినా నయేన వుత్తా తిస్సో. ఊనద్వాదససమ్మతాతి ‘‘ఊనద్వాదసవస్సా వుట్ఠాపేయ్య, పరిపుణ్ణద్వాదసవస్సా సఙ్ఘేన అసమ్మతా వుట్ఠాపేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

అలం తావ సోకావాసన్తి ‘‘అలం తావ తే అయ్యే వుట్ఠాపితేనా’’తి చ, ‘‘చణ్డిం సోకావాసం సిక్ఖమానం వుట్ఠాపేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. ఛన్దా అనువస్సా చ ద్వేతి ‘‘పారివాసికఛన్దదానేన సిక్ఖమానం వుట్ఠాపేయ్య, అనువస్సం వుట్ఠాపేయ్య, ఏకం వస్సం ద్వే వుట్ఠాపేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. సముట్ఠానా తికా కతాతి తికసముట్ఠానా కతా.

సఞ్చరిత్తసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౦. సఞ్చరీ కుటి విహారోతి సఞ్చరిత్తం సఞ్ఞాచికాయ కుటికరణం మహల్లకవిహారకరణఞ్చ. ధోవనఞ్చ పటిగ్గహోతి అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా పురాణచీవరధోవాపనఞ్చ చీవరపటిగ్గహణఞ్చ. విఞ్ఞత్తుత్తరి అభిహట్ఠున్తి అఞ్ఞాతకం గహపతిం చీవరవిఞ్ఞాపనం తతుత్తరిసాదియనసిక్ఖాపదఞ్చ. ఉభిన్నం దూతకేన చాతి ‘‘చీవరచేతాపన్నం ఉపక్ఖటం హోతీ’’తి ఆగతసిక్ఖాపదద్వయఞ్చ దూతేన చీవరచేతాపన్నపహితసిక్ఖాపదఞ్చ.

కోసియా సుద్ధద్వేభాగా, ఛబ్బస్సాని నిసీదనన్తి ‘‘కోసియమిస్సకం సన్థత’’న్తిఆదీని పఞ్చ సిక్ఖాపదాని. రిఞ్చన్తి రూపికా చేవాతి విభఙ్గే ‘‘రిఞ్చన్తి ఉద్దేస’’న్తి ఆగతం ఏళకలోమధోవాపనం రూపియప్పటిగ్గహణసిక్ఖాపదఞ్చ. ఉభో నానప్పకారకాతి రూపియసంవోహారకయవిక్కయసిక్ఖాపదద్వయం.

ఊనబన్ధనవస్సికాతి ఊనపఞ్చబన్ధనపత్తసిక్ఖాపదఞ్చ వస్సికసాటికసిక్ఖాపదఞ్చ. సుత్తం వికప్పనేన చాతి సుత్తం విఞ్ఞాపేత్వా చీవరవాయాపనఞ్చ తన్తవాయే ఉపసఙ్కమిత్వా చీవరే వికప్పాపజ్జనఞ్చ. ద్వారదానసిబ్బాని చాతి యావ ద్వారకోసా అగ్గళట్ఠపనాయ, ‘‘అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం దదేయ్య, చీవరం సిబ్బేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. పూవపచ్చయజోతి చాతి పూవేహి వా మన్థేహి వా అభిహట్ఠుం పవారణాసిక్ఖాపదం చాతుమాసపచ్చయప్పవారణాజోతిసమాదహనసిక్ఖాపదాని చ.

రతనం సూచి మఞ్చో చ, తూలం నిసీదనకణ్డు చ, వస్సికా చ సుగతేనాతి రతనసిక్ఖాపదఞ్చేవ సూచిఘరసిక్ఖాపదాదీని చ సత్త సిక్ఖాపదాని. విఞ్ఞత్తి అఞ్ఞం చేతాపనా, ద్వే సఙ్ఘికా మహాజనికా, ద్వే పుగ్గలలహుకా గరూతి ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేత్వా అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేయ్యా’’తిఆదీని నవ సిక్ఖాపదాని. ద్వే విఘాసా సాటికా చాతి ‘‘ఉచ్చారం వా పస్సావం వా సఙ్కారం వా విఘాసం వా తిరోకుట్టే వా తిరోపాకారే వా ఛడ్డేయ్య వా ఛడ్డాపేయ్య వా, హరితే ఛడ్డేయ్య వా ఛడ్డాపేయ్య వా’’తి ఏవం వుత్తాని ద్వే విఘాససిక్ఖాపదాని చ ఉదకసాటికాసిక్ఖాపదఞ్చ. సమణచీవరేన చాతి ‘‘సమణచీవరం దదేయ్యా’’తి ఇదమేతం సన్ధాయ వుత్తం.

సమనుభాసనాసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౧. భేదానువత్తదుబ్బచదూసదుట్ఠుల్లదిట్ఠి చాతి సఙ్ఘభేదానువత్తకదుబ్బచకులదూసకదుట్ఠుల్లప్పటిచ్ఛాదనదిట్ఠిఅప్పటినిస్సజ్జనసిక్ఖాపదాని. ఛన్దం ఉజ్జగ్ఘికా ద్వే చాతి ఛన్దం అదత్వా గమనసిక్ఖాపదం ఉజ్జగ్ఘికాయ అన్తరఘరే గమననిసీదనసిక్ఖాపదద్వయఞ్చ. ద్వే చ సద్దాతి ‘‘అప్పసద్దో అన్తరఘరే గమిస్సామి, నిసీదిస్సామీ’’తి సిక్ఖాపదద్వయఞ్చ. న బ్యాహరేతి ‘‘న సకబళేన ముఖేన బ్యాహరిస్సామీ’’తి సిక్ఖాపదం.

ఛమా నీచాసనే ఠానం, పచ్ఛతో ఉప్పథేన చాతి ఛమాయం నిసీదిత్వా, నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా; ఠితేన నిసిన్నస్స, పచ్ఛతో గచ్ఛన్తేన పురతో గచ్ఛన్తస్స, ఉప్పథేన గచ్ఛన్తేన పథేన గచ్ఛన్తస్స ధమ్మదేసనాసిక్ఖాపదాని. వజ్జానువత్తిగహణాతి వజ్జప్పటిచ్ఛాదన, ఉక్ఖిత్తానువత్తక, హత్థగ్గహణాదిసఙ్ఖాతాని తీణి పారాజికాని. ఓసారే పచ్చాచిక్ఖనాతి ‘‘అనపలోకేత్వా కారకసఙ్ఘం అనఞ్ఞాయ గణస్స ఛన్దం ఓసారేయ్యా’’తి చ ‘‘బుద్ధం పచ్చక్ఖామీ’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

కిస్మిం సంసట్ఠా ద్వే వధీతి ‘‘కిస్మిఞ్చిదేవ అధికరణే పచ్చాకతా’’తి చ ‘‘భిక్ఖునియో పనేవ సంసట్ఠా విహరన్తీ’’తి చ ‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఏవం వదేయ్య సంసట్ఠావ అయ్యే తుమ్హే విహరథా’’తి చ ‘‘అత్తానం వధిత్వా వధిత్వా రోదేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదాని. విసిబ్బే దుక్ఖితాయ చాతి ‘‘భిక్ఖునియా చీవరం విసిబ్బేత్వా వా విసిబ్బాపేత్వా వా’’తి చ ‘‘దుక్ఖితం సహజీవిని’’న్తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. పున సంసట్ఠా న వూపసమేతి ‘‘సంసట్ఠా విహరేయ్య గహపతినా వా గహపతిపుత్తేన వా’’తి ఏవం పున వుత్తసంసట్ఠసిక్ఖాపదఞ్చ ‘‘ఏహయ్యే, ఇమం అధికరణం వూపసమేహీ’’తి వుచ్చమానా, ‘‘సాధూ’’తి పటిస్సుణిత్వా ‘‘సా పచ్ఛా అనన్తరాయికినీ నేవ వూపసమ్మేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ. ఆరామఞ్చ పవారణాతి ‘‘జానం సభిక్ఖుకం ఆరామం అనాపుచ్ఛా పవిసేయ్యా’’తి చ ‘‘ఉభతోసఙ్ఘే తీహి ఠానేహి న పవారేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

అన్వద్ధం సహజీవినిం ద్వేతి ‘‘అన్వద్ధమాసం భిక్ఖునియా భిక్ఖుసఙ్ఘతో ద్వే ధమ్మా పచ్చాసీసితబ్బా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ, ‘‘సహజీవినిం వుట్ఠాపేత్వా ద్వే వస్సాని నేవ అనుగ్గణ్హేయ్య, సహజీవినిం వుట్ఠాపేత్వా నేవ వూపకాసేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదద్వయఞ్చ. చీవరం అనుబన్ధనాతి ‘‘సచే మే త్వం, అయ్యే, చీవరం దస్ససి, ఏవాహం తం వుట్ఠాపేస్సామీ’’తి చ ‘‘సచే మం త్వం, అయ్యే, ద్వే వస్సాని అనుబన్ధిస్ససి, ఏవాహం తం వుట్ఠాపేస్సామీ’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

కథినసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౨. ఉబ్భతం కథినం తీణీతి ‘‘నిట్ఠితచీవరస్మిం భిక్ఖునా ఉబ్భతస్మిం కథినే’’తి వుత్తాని ఆదితోవ తీణి సిక్ఖాపదాని. పఠమం పత్తభేసజ్జన్తి ‘‘దసాహపరమం అతిరేకపత్తో’’తి వుత్తం పఠమపత్తసిక్ఖాపదఞ్చ ‘‘పటిసాయనీయాని భేసజ్జానీ’’తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ. అచ్చేకఞ్చాపి సాసఙ్కన్తి అచ్చేకచీవరసిక్ఖాపదఞ్చ తదనన్తరమేవ సాసఙ్కసిక్ఖాపదఞ్చ. పక్కమన్తేన వా దువేతి ‘‘తం పక్కమన్తో నేవ ఉద్ధరేయ్యా’’తి భూతగామవగ్గే వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

ఉపస్సయం పరమ్పరాతి ‘‘భిక్ఖునుపస్సయం గన్త్వా భిక్ఖునియో ఓవదేయ్యా’’తి చ ‘‘పరమ్పరభోజనే పాచిత్తియ’’న్తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. అనతిరిత్తం నిమన్తనాతి ‘‘అనతిరిత్తం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా’’తి చ ‘‘నిమన్తితో సభత్తో సమానో’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. వికప్పం రఞ్ఞో వికాలేతి ‘‘సామం చీవరం వికప్పేత్వా’’తి చ ‘‘రఞ్ఞో ఖత్తియస్సా’’తి చ ‘‘వికాలే గామం పవిసేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. వోసాసారఞ్ఞకేన చాతి ‘‘వోసాసమానరూపా ఠితా’’తి చ ‘‘తథారూపేసు ఆరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు పుబ్బే అప్పటిసంవిదిత’’న్తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

ఉస్సయా సన్నిచయఞ్చాతి ‘‘ఉస్సయవాదికా’’తి చ ‘‘పత్తసన్నిచయం కరేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. పురే పచ్ఛా వికాలే చాతి ‘‘యా పన భిక్ఖునీ పురేభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా’’తి చ, ‘‘పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా’’తి చ, ‘‘వికాలే కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. పఞ్చాహికా సఙ్కమనీతి ‘‘పఞ్చాహికా సఙ్ఘాటిచారం అతిక్కమేయ్యా’’తి చ ‘‘చీవరసఙ్కమనీయం ధారేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. ద్వేపి ఆవసథేన చాతి ‘‘ఆవసథచీవరం అనిస్సజ్జిత్వా పరిభుఞ్జేయ్య, ఆవసథం అనిస్సజ్జిత్వా చారికం పక్కమేయ్యా’’తి చ ఏవం ఆవసథేన సద్ధిం వుత్తసిక్ఖాపదాని చ ద్వే.

పసాఖే ఆసనే చేవాతి ‘‘పసాఖే జాతం గణ్డం వా’’తి చ ‘‘భిక్ఖుస్స పురతో అనాపుచ్ఛా ఆసనే నిసీదేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

ఏళకలోమసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౩. ఏళకలోమా ద్వే సేయ్యాతి ఏళకలోమసిక్ఖాపదఞ్చేవ ద్వే చ సహసేయ్యసిక్ఖాపదాని. ఆహచ్చ పిణ్డభోజనన్తి ఆహచ్చపాదకసిక్ఖాపదఞ్చ ఆవసథపిణ్డభోజనసిక్ఖాపదఞ్చ. గణవికాలసన్నిధీతి గణభోజనవికాలభోజనసన్నిధికారకసిక్ఖాపదత్తయం. దన్తపోనేన చేలకాతి దన్తపోనసిక్ఖాపదఞ్చ అచేలకసిక్ఖాపదఞ్చ. ఉయ్యుత్తం సేనం ఉయ్యోధీతి ‘‘ఉయ్యుత్తం సేనం దస్సనాయ గచ్ఛేయ్య, సేనాయ వసేయ్య, ఉయ్యోధికం వా…పే… అనీకదస్సనం వా గచ్ఛేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. సురా ఓరేన న్హాయనాతి సురాపానసిక్ఖాపదఞ్చ ఓరేనద్ధమాసనహానసిక్ఖాపదఞ్చ. దుబ్బణ్ణే ద్వే దేసనికాతి ‘‘తిణ్ణం దుబ్బణ్ణకరణాన’’న్తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ వుత్తావసేసపాటిదేసనీయద్వయఞ్చ. లసుణుపతిట్ఠే నచ్చనాతి లసుణసిక్ఖాపదం, ‘‘భిక్ఖుస్స భుఞ్జన్తస్స పానీయేన వా విధూపనేన వా ఉపతిట్ఠేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదం, ‘‘నచ్చం వా గీతం వా వాదితం వా దస్సనాయ గచ్ఛేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ. ఇతో పరం పాళిం విరజ్ఝిత్వా లిఖన్తి. యథా పన అత్థం వణ్ణయిస్సామ; ఏవమేత్థ అనుక్కమో వేదితబ్బో.

న్హానమత్థరణం సేయ్యాతి ‘‘నగ్గా నహాయేయ్య, ఏకత్థరణపావురణా తువట్టేయ్యుం, ఏకమఞ్చే తువట్టేయ్యు’’న్తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. అన్తోరట్ఠే తథా బహీతి ‘‘అన్తోరట్ఠే సాసఙ్కసమ్మతే, తిరోరట్ఠే సాసఙ్కసమ్మతే’’తి వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. అన్తోవస్సం చిత్తాగారన్తి ‘‘అన్తోవస్సం చారికం పక్కమేయ్య, రాజాగారం వా చిత్తాగారం వా…పే… పోక్ఖరణిం వా దస్సనాయ గచ్ఛేయ్యా’’తి చ వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. ఆసన్దిం సుత్తకన్తనాతి ‘‘ఆసన్దిం వా పల్లఙ్కం వా పరిభుఞ్జేయ్య, సుత్తం కన్తేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం.

వేయ్యావచ్చం సహత్థా చాతి ‘‘గిహివేయ్యావచ్చం కరేయ్య, అగారికస్స వా పరిబ్బాజకస్స వా పరిబ్బాజికాయ వా సహత్థా ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా దదేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. అభిక్ఖుకావాసేన చాతి ‘‘అభిక్ఖుకే ఆవాసే వస్సం వసేయ్యా’’తి ఇదమేతం సన్ధాయ వుత్తం. ఛత్తం యానఞ్చ సఙ్ఘాణిన్తి ‘‘ఛత్తుపాహనం ధారేయ్య, యానేన యాయేయ్య, సఙ్ఘాణిం ధారేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. అలఙ్కారగన్ధవాసితన్తి ‘‘ఇత్థాలఙ్కారం ధారేయ్య, గన్ధచుణ్ణకేన నహాయేయ్య, వాసితకేన పిఞ్ఞాకేన నహాయేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. భిక్ఖునీతిఆదినా ‘‘భిక్ఖునియా ఉమ్మద్దాపేయ్యా’’తిఆదీని చత్తారి సిక్ఖాపదాని వుత్తాని. అసఙ్కచ్చికా ఆపత్తీతి ‘‘అసఙ్కచ్చికా గామం పవిసేయ్య పాచిత్తియ’’న్తి ఏవం వుత్తఆపత్తి చ. చత్తారీసా చతుత్తరీతి ఏతాని సబ్బానిపి చతుచత్తాలీస సిక్ఖాపదాని వుత్తాని.

కాయేన న వాచాచిత్తేన, కాయచిత్తేన న వాచతోతి కాయేన చేవ కాయచిత్తేన చ సముట్ఠహన్తి; న వాచాచిత్తేన న వాచతోతి అత్థో. ద్విసముట్ఠానికా సబ్బే, సమా ఏళకలోమికాతి ఇదం ఉత్తానత్థమేవ.

పదసోధమ్మసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౪. పదఞ్ఞత్ర అసమ్మతాతి ‘‘పదసో ధమ్మం, మాతుగామస్స ఉత్తరిఛప్పఞ్చవాచాహి ధమ్మం దేసేయ్య, అఞ్ఞత్ర విఞ్ఞునా పురిసవిగ్గహేన, అసమ్మతో భిక్ఖునియో ఓవదేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. తథా అత్థఙ్గతేన చాతి ‘‘అత్థఙ్గతే సూరియే ఓవదేయ్యా’’తి ఇదమేతం సన్ధాయ వుత్తం. తిరచ్ఛానవిజ్జా ద్వేతి ‘‘తిరచ్ఛానవిజ్జం పరియాపుణేయ్య, వాచేయ్యా’’తి ఏవం వుత్తసిక్ఖాపదద్వయం. అనోకాసో చ పుచ్ఛనాతి ‘‘అనోకాసకతం భిక్ఖుం పఞ్హం పుచ్ఛేయ్యా’’తి ఇదమేతం సన్ధాయ వుత్తం.

అద్ధానసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౫. అద్ధాననావం పణీతన్తి ‘‘భిక్ఖునియా సద్ధిం సంవిధాయ ఏకద్ధానమగ్గం పటిపజ్జేయ్య, ఏకం నావం అభిరుహేయ్య, పణీతభోజనాని అగిలానో అత్తనో అత్థాయ విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. మాతుగామేన సంహరేతి మాతుగామేన సద్ధిం సంవిధాయ గమనఞ్చ ‘‘సమ్బాధే లోమం సంహరాపేయ్యా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ. ధఞ్ఞం నిమన్తితా చేవాతి ‘‘ధఞ్ఞం విఞ్ఞాపేత్వా వా’’తి చ ‘‘నిమన్తితా వా పవారితా వా ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా’’తి వుత్తసిక్ఖాపదఞ్చ. అట్ఠ చాతి భిక్ఖునీనం వుత్తా అట్ఠ పాటిదేసనీయా వా.

థేయ్యసత్థసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౬. థేయ్యసత్థం ఉపస్సుతీతి థేయ్యసత్థేన సద్ధిం సంవిధాయ ఏకద్ధానమగ్గగమనఞ్చ ఉపస్సుతితిట్ఠనఞ్చ. సూపవిఞ్ఞాపనేన చాతి ఇదం సూపోదనవిఞ్ఞత్తిం సన్ధాయ వుత్తం. రత్తిఛన్నఞ్చ ఓకాసన్తి ‘‘రత్తన్ధకారే అప్పదీపే, పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే, అజ్ఝోకాసే పురిసేన సద్ధి’’న్తి ఏవం వుత్తసిక్ఖాపదత్తయం. బ్యూహేన సత్తమాతి ఇదం తదనన్తరమేవ ‘‘రథికాయ వా బ్యూహే వా సిఙ్ఘాటకే వా పురిసేన సద్ధి’’న్తి ఆగతసిక్ఖాపదం సన్ధాయ వుత్తం.

ధమ్మదేసనాసముట్ఠానవణ్ణనా

౨౬౭. ధమ్మదేసనాసముట్ఠానాని ఏకాదస ఉత్తానానేవ. ఏవం తావ సమ్భిన్నసముట్ఠానం వేదితబ్బం. నియతసముట్ఠానం పన తివిధం, తం ఏకేకస్సేవ సిక్ఖాపదస్స హోతి, తం విసుంయేవ దస్సేతుం ‘‘భూతం కాయేన జాయతీ’’తిఆది వుత్తం, తం ఉత్తానమేవ. నేత్తిధమ్మానులోమికన్తి వినయపాళిధమ్మస్స అనులోమన్తి.

సముట్ఠానసీసవణ్ణనా నిట్ఠితా.

అన్తరపేయ్యాలం

కతిపుచ్ఛావారవణ్ణనా

౨౭౧. ఇదాని ఆపత్తిఆదికోట్ఠాసేసు కోసల్లజననత్థం ‘‘కతి ఆపత్తియో’’తిఆదినా నయేన మాతికం ఠపేత్వా నిద్దేసప్పటినిద్దేసవసేన విభఙ్గో వుత్తో.

తత్థ కతి ఆపత్తియోతి మాతికాయ చ విభఙ్గే చ ఆగతాపత్తిపుచ్ఛా. ఏస నయో దుతియపదేపి. కేవలఞ్హేత్థ ఆపత్తియో ఏవ రాసివసేన ఖన్ధాతి వుత్తా. వినీతవత్థూనీతి తాసం ఆపత్తీనం వినయపుచ్ఛా; ‘‘వినీతం వినయో వూపసమో’’తి ఇదఞ్హి అత్థతో ఏకం, వినీతానియేవ వినీతవత్థూనీతి అయమేత్థ పదత్థో. ఇదాని యేసు సతి ఆపత్తియో హోన్తి, అసతి న హోన్తి, తే దస్సేతుం ‘‘కతి అగారవా’’తి పుచ్ఛాద్వయం. వినీతవత్థూనీతి అయం పన తేసం అగారవానం వినయపుచ్ఛా. యస్మా పన తా ఆపత్తియో విపత్తిం ఆపత్తా నామ నత్థి, తస్మా ‘‘కతి విపత్తియో’’తి అయం ఆపత్తీనం విపత్తిభావపుచ్ఛా. కతి ఆపత్తిసముట్ఠానానీతి తాసంయేవ ఆపత్తీనం సముట్ఠానపుచ్ఛా. వివాదమూలాని అనువాదమూలానీతి ఇమా ‘‘వివాదాధికరణం అనువాదాధికరణ’’న్తి ఆగతానం వివాదానువాదానం మూలపుచ్ఛా. సారణీయా ధమ్మాతి వివాదానువాదమూలానం అభావకరధమ్మపుచ్ఛా. భేదకరవత్థూనీతి అయం ‘‘భేదనసంవత్తనికం వా అధికరణ’’న్తిఆదీసు వుత్తభేదకరణపుచ్ఛా. అధికరణానీతి భేదకరవత్థూసు సతి ఉప్పజ్జనధమ్మపుచ్ఛా. సమథాతి తేసంయేవ వూపసమనధమ్మపుచ్ఛా. పఞ్చ ఆపత్తియోతి మాతికాయ ఆగతవసేన వుత్తా. సత్తాతి విభఙ్గే ఆగతవసేన.

ఆరకా ఏతేహి రమతీతి ఆరతి; భుసా వా రతి ఆరతి. వినా ఏతేహి రమతీతి విరతి. పచ్చేకం పచ్చేకం విరమతీతి పటివిరతి. వేరం మణతి వినాసేతీతి వేరమణీ. న ఏతాయ ఏతే ఆపత్తిక్ఖన్ధా కరీయన్తీతి అకిరియా. యం ఏతాయ అసతి ఆపత్తిక్ఖన్ధకరణం ఉప్పజ్జేయ్య, తస్స పటిపక్ఖతో అకరణం. ఆపత్తిక్ఖన్ధఅజ్ఝాపత్తియా పటిపక్ఖతో అనజ్ఝాపత్తి. వేలనతో వేలా; చలయనతో వినాసనతోతి అత్థో. నియ్యానం సినోతి బన్ధతి నివారేతీతి సేతు. ఆపత్తిక్ఖన్ధానమేతం అధివచనం. సో సేతు ఏతాయ పఞ్ఞత్తియా హఞ్ఞతీతి సేతుఘాతో. సేసవినీతవత్థునిద్దేసేసుపి ఏసేవ నయో.

బుద్ధే అగారవాదీసు యో బుద్ధే ధరమానే ఉపట్ఠానం న గచ్ఛతి, పరినిబ్బుతే చేతియట్ఠానం బోధిట్ఠానం న గచ్ఛతి, చేతియం వా బోధిం వా న వన్దతి, చేతియఙ్గణే సఛత్తో సఉపాహనో చరతి, నత్థేతస్స బుద్ధే గారవోతి వేదితబ్బో. యో పన సక్కోన్తోయేవ ధమ్మస్సవనం న గచ్ఛతి, సరభఞ్ఞం న భణతి, ధమ్మకథం న కథేతి, ధమ్మస్సవనగ్గం భిన్దిత్వా గచ్ఛతి, విక్ఖిత్తో వా అనాదరో వా నిసీదతి, నత్థేతస్స ధమ్మే గారవో. యో థేరనవమజ్ఝిమేసు చిత్తీకారం న పచ్చుపట్ఠాపేతి, ఉపోసథాగారవితక్కమాళకాదీసు కాయప్పాగబ్భియం దస్సేతి, యథావుడ్ఢం న వన్దతి, నత్థేతస్స సఙ్ఘే గారవో. తిస్సో సిక్ఖా సమాదాయ అసిక్ఖమానోయేవ పన సిక్ఖాయ అగారవోతి వేదితబ్బో. పమాదే చ సతివిప్పవాసే తిట్ఠమానోయేవ అప్పమాదలక్ఖణం అబ్రూహయమానో అప్పమాదే అగారవోతి వేదితబ్బో. తథా ఆమిసప్పటిసన్థారం ధమ్మప్పటిసన్థారన్తి ఇమం దువిధం పటిసన్థారం అకరోన్తోయేవ పటిసన్థారే అగారవోతి వేదితబ్బో. గారవనిద్దేసే వుత్తవిపరియాయేన అత్థో వేదితబ్బో.

౨౭౨. వివాదమూలనిద్దేసే ‘‘సత్థరిపి అగారవో’’తిఆదీనం బుద్ధే అగారవాదీసు వుత్తనయేనేవ అత్థో వేదితబ్బో. అప్పతిస్సోతి అనీచవుత్తి; న సత్థారం జేట్ఠకం కత్వా విహరతి. అజ్ఝత్తం వాతి అత్తనో సన్తానే వా అత్తనో పక్ఖే వా; సకాయ పరిసాయాతి అత్థో. బహిద్ధా వాతి పరసన్తానే వా పరపక్ఖే వా. తత్ర తుమ్హేతి తస్మిం అజ్ఝత్తబహిద్ధాభేదే సపరసన్తానే వా సపరపరిసాయ వా. పహానాయ వాయమేయ్యాథాతి మేత్తాభావనాదీహి నయేహి పహానత్థం వాయమేయ్యాథ; మేత్తాభావనాదినయేన హి తం అజ్ఝత్తమ్పి బహిద్ధాపి పహీయతి. అనవస్సవాయాతి అప్పవత్తిభావాయ.

సన్దిట్ఠిపరామాసీతి సకమేవ దిట్ఠిం పరామసతి; యం అత్తనా దిట్ఠిగతం గహితం, ఇదమేవ సచ్చన్తి గణ్హాతి. ఆధానగ్గాహీతి దళ్హగ్గాహీ.

౨౭౩. అనువాదమూలనిద్దేసో కిఞ్చాపి వివాదమూలనిద్దేసేనేవ సమానో, అథ ఖో అట్ఠారస భేదకరవత్థూని నిస్సాయ వివదన్తానం కోధూపనాహాదయో వివాదమూలాని. తథా వివదన్తా పన సీలవిపత్తిఆదీసు అఞ్ఞతరవిపత్తిం ఆపజ్జిత్వా ‘‘అసుకో భిక్ఖు అసుకం నామ విపత్తిం ఆపన్నో’’తి వా, ‘‘పారాజికం ఆపన్నోసి, సఙ్ఘాదిసేసం ఆపన్నోసీ’’తి వా అనువదన్తి. ఏవం అనువదన్తానం కోధూపనాహాదయో అనువాదమూలానీతి అయమేత్థ విసేసో.

౨౭౪. సారణీయధమ్మనిద్దేసే మేత్తచిత్తేన కతం కాయకమ్మం మేత్తం కాయకమ్మం నామ. ఆవి చేవ రహో చాతి సమ్ముఖా చ పరమ్ముఖా చ. తత్థ నవకానం చీవరకమ్మాదీసు సహాయభావగమనం సమ్ముఖా మేత్తం కాయకమ్మం నామ. థేరానం పన పాదధోవనబీజనవాతదానాదిభేదమ్పి సబ్బం సామీచికమ్మం సమ్ముఖా మేత్తం కాయకమ్మం నామ. ఉభయేహిపి దున్నిక్ఖిత్తానం దారుభణ్డాదీనం తేసు అవమఞ్ఞం అకత్వా అత్తనా దున్నిక్ఖిత్తానం వియ పటిసామనం పరమ్ముఖా మేత్తం కాయకమ్మం నామ. అయమ్పి ధమ్మో సారణీయోతి అయం మేత్తాకాయకమ్మసఙ్ఖాతో ధమ్మో సరితబ్బో సతిజనకో; యో నం కరోతి, తం పుగ్గలం; యేసం కతో హోతి, తే పసన్నచిత్తా ‘‘అహో సప్పురిసో’’తి అనుస్సరన్తీతి అధిప్పాయో. పియకరణోతి తం పుగ్గలం సబ్రహ్మచారీనం పియం కరోతి. గరుకరణోతి తం పుగ్గలం సబ్రహ్మచారీనం గరుం కరోతి. సఙ్గహాయాతిఆదీసు సబ్రహ్మచారీహి సఙ్గహేతబ్బభావాయ. తేహి సద్ధిం అవివాదాయ సమగ్గభావాయ ఏకీభావాయ చ సంవత్తతి.

మేత్తం వచీకమ్మన్తిఆదీసు దేవత్థేరో తిస్సత్థేరోతి ఏవం పగ్గయ్హ వచనం సమ్ముఖా మేత్తం వచీకమ్మం నామ. విహారే అసన్తే పన తం పటిపుచ్ఛన్తస్స ‘‘కుహిం అమ్హాకం దేవత్థేరో, కుహిం అమ్హాకం తిస్సత్థేరో, కదా ను ఖో ఆగమిస్సతీ’’తి ఏవం మమాయనవచనం పరమ్ముఖా మేత్తం వచీకమ్మం నామ. మేత్తాసినేహసినిద్ధాని పన నయనాని ఉమ్మీలేత్వా పసన్నేన ముఖేన ఓలోకనం సమ్ముఖా మేత్తం మనోకమ్మం నామ. ‘‘దేవత్థేరో తిస్సత్థేరో అరోగో హోతు, అప్పాబాధో’’తి సమన్నాహరణం పరమ్ముఖా మేత్తం మనోకమ్మం నామ.

అప్పటివిభత్తభోగీతి నేవ ఆమిసం పటివిభజిత్వా భుఞ్జతి, న పుగ్గలం. యో హి ‘‘ఏత్తకం పరేసం దస్సామి, ఏత్తకం అత్తనా భుఞ్జిస్సామి, ఏత్తకం వా అసుకస్స చ అసుకస్స చ దస్సామి, ఏత్తకం అత్తనా భుఞ్జిస్సామీ’’తి విభజిత్వా భుఞ్జతి, అయం పటివిభత్తభోగీ నామ. అయం పన ఏవం అకత్వా ఆభతం పిణ్డపాతం థేరాసనతో పట్ఠాయ దత్వా గహితావసేసం భుఞ్జతి. ‘‘సీలవన్తేహీ’’తి వచనతో దుస్సీలస్స అదాతుమ్పి వట్టతి, సారణీయధమ్మపూరకేన పన సబ్బేసం దాతబ్బమేవాతి వుత్తం. గిలాన-గిలానుపట్ఠాక-ఆగన్తుక-గమికచీవరకమ్మాదిపసుతానం విచేయ్య దాతుమ్పి వట్టతి. న హి ఏతే విచినిత్వా దేన్తేన పుగ్గలవిభాగో కతో హోతి, ఈదిసానఞ్హి కిచ్ఛలాభత్తా విసేసో కాతబ్బోయేవాతి అయం కరోతి.

అఖణ్డానీతిఆదీసు యస్స సత్తసు ఆపత్తిక్ఖన్ధేసు ఆదిమ్హి వా అన్తే వా సిక్ఖాపదం భిన్నం హోతి, తస్స సీలం పరియన్తే ఛిన్నసాటకో వియ ఖణ్డం నామ. యస్స పన వేమజ్ఝే భిన్నం, తస్స మజ్ఝే ఛిద్దసాటకో వియ ఛిద్దం నామ హోతి. యస్స పటిపాటియా ద్వే తీణి భిన్నాని, తస్స పిట్ఠియం వా కుచ్ఛియం వా ఉట్ఠితేన విసభాగవణ్ణేన కాళరత్తాదీనం అఞ్ఞతరసరీరవణ్ణా గావీ వియ సబలం నామ హోతి. యస్స అన్తరన్తరా భిన్నాని, తస్స అన్తరన్తరా విసభాగవణ్ణబిన్దువిచిత్రా గావీ వియ కమ్మాసం నామ హోతి. యస్స పన సబ్బేన సబ్బం అభిన్నాని సీలాని, తస్స తాని సీలాని అఖణ్డాని అచ్ఛిద్దాని అసబలాని అకమ్మాసాని నామ హోన్తి. తాని పనేతాని భుజిస్సభావకరణతో భుజిస్సాని. విఞ్ఞూహి పసత్థత్తా విఞ్ఞుప్పసత్థాని. తణ్హాదిట్ఠీహి అపరామట్ఠత్తా అపరామట్ఠాని. ఉపచారసమాధిం అప్పనాసమాధిం వా సంవత్తయన్తీతి సమాధిసంవత్తనికానీతి వుచ్చన్తి. సీలసామఞ్ఞగతో విహరతీతి తేసు తేసు దిసాభాగేసు విహరన్తేహి కల్యాణసీలేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం సమానభావూపగతసీలో విహరతి.

యాయం దిట్ఠీతి మగ్గసమ్పయుత్తా సమ్మాదిట్ఠి. అరియాతి నిద్దోసా. నియ్యాతీతి నియ్యానికా. తక్కరస్సాతి యో తథాకారీ హోతి, తస్స. దుక్ఖక్ఖయాయాతి సబ్బదుక్ఖస్స ఖయత్థం. సేసం యావ సమథభేదపరియోసానా ఉత్తానత్థమేవ.

కతిపుచ్ఛావారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఖన్ధకపుచ్ఛావారో

పుచ్ఛావిస్సజ్జనావణ్ణనా

౩౨౦. ఉపసమ్పదం పుచ్ఛిస్సన్తి ఉపసమ్పదక్ఖన్ధకం పుచ్ఛిస్సం. సనిదానం సనిద్దేసన్తి నిదానేన చ నిద్దేసేన చ సద్ధిం పుచ్ఛిస్సామి. సముక్కట్ఠపదానం కతి ఆపత్తియోతి యాని తత్థ సముక్కట్ఠాని ఉత్తమాని పదాని వుత్తాని, తేసం సముక్కట్ఠపదానం ఉత్తమపదానం సఙ్ఖేపతో కతి ఆపత్తియో హోన్తీతి. యేన యేన హి పదేన యా యా ఆపత్తి పఞ్ఞత్తా, సా సా తస్స తస్స పదస్స ఆపత్తీతి వుచ్చతి. తేన వుత్తం ‘‘సముక్కట్ఠపదానం కతి ఆపత్తియో’’తి. ద్వే ఆపత్తియోతి ఊనవీసతివస్సం ఉపసమ్పాదేన్తస్స పాచిత్తియం, సేసేసు సబ్బపదేసు దుక్కటం.

తిస్సోతి ‘‘నస్సన్తేతే వినస్సన్తేతే, కో తేహి అత్థో’’తి భేదపురేక్ఖారానం ఉపోసథకరణే థుల్లచ్చయం, ఉక్ఖిత్తకేన సద్ధిం ఉపోసథకరణే పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఏవం ఉపోసథక్ఖన్ధకే తిస్సో ఆపత్తియో. ఏకాతి వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకే ఏకా దుక్కటాపత్తియేవ.

తిస్సోతి భేదపురేక్ఖారస్స పవారయతో థుల్లచ్చయం, ఉక్ఖిత్తకేన సద్ధిం పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఏవం పవారణాక్ఖన్ధకేపి తిస్సో ఆపత్తియో.

తిస్సోతి వచ్ఛతరిం ఉగ్గహేత్వా మారేన్తానం పాచిత్తియం, రత్తేన చిత్తేన అఙ్గజాతఛుపనే థుల్లచ్చయం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఏవం చమ్మసంయుత్తేపి తిస్సో ఆపత్తియో. భేసజ్జక్ఖన్ధకేపి సమన్తా ద్వఙ్గులే థుల్లచ్చయం, భోజ్జయాగుయా పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఏవం తిస్సో ఆపత్తియో.

కథినం కేవలం పఞ్ఞత్తిమేవ, నత్థి తత్థ ఆపత్తి. చీవరసంయుత్తే కుసచీరవాకచీరేసు థుల్లచ్చయం, అతిరేకచీవరే నిస్సగ్గియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఇమా తిస్సో ఆపత్తియో.

చమ్పేయ్యకే ఏకా దుక్కటాపత్తియేవ. కోసమ్బక-కమ్మక్ఖన్ధక-పారివాసికసముచ్చయక్ఖన్ధకేసుపి ఏకా దుక్కటాపత్తియేవ.

సమథక్ఖన్ధకే ఛన్దదాయకో ఖియ్యతి, ఖియ్యనకం పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఇమా ద్వే ఆపత్తియో. ఖుద్దకవత్థుకే అత్తనో అఙ్గజాతం ఛిన్దతి, థుల్లచ్చయం, రోమట్ఠే పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఇమా తిస్సో ఆపత్తియో. సేనాసనక్ఖన్ధకే గరుభణ్డవిస్సజ్జనే థుల్లచ్చయం, సఙ్ఘికా విహారా నిక్కడ్ఢనే పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ఇమా తిస్సో ఆపత్తియో.

సఙ్ఘభేదేభేదకానువత్తకానం థుల్లచ్చయం, గణభోజనే పాచిత్తియన్తి ఇమా ద్వే ఆపత్తియో. సమాచారం పుచ్ఛిస్సన్తి వుత్తే వత్తక్ఖన్ధకే ఏకా దుక్కటాపత్తియేవ. సా సబ్బవత్తేసు అనాదరియేన హోతి. తథా పాతిమోక్ఖట్ఠపనే. భిక్ఖునిక్ఖన్ధకే అప్పవారణాయ పాచిత్తియం, సేసేసు దుక్కటన్తి ద్వే ఆపత్తియో. పఞ్చసతికసత్తసతికేసు కేవలం ధమ్మో సఙ్గహం ఆరోపితో, నత్థి తత్థ ఆపత్తీతి.

ఖన్ధకపుచ్ఛావారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఏకుత్తరికనయో

ఏకకవారవణ్ణనా

౩౨౧. ఆపత్తికరా ధమ్మా జానితబ్బాతిఆదిమ్హి ఏకుత్తరికనయే ఆపత్తికరా ధమ్మా నామ ఛ ఆపత్తిసముట్ఠానాని. ఏతేసఞ్హి వసేన పుగ్గలో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, తస్మా ‘‘ఆపత్తికరా’’తి వుత్తా. అనాపత్తికరా నామ సత్త సమథా. ఆపత్తి జానితబ్బాతి తస్మిం తస్మిం సిక్ఖాపదే చ విభఙ్గే చ వుత్తా ఆపత్తి జానితబ్బా. అనాపత్తీతి ‘‘అనాపత్తి భిక్ఖు అసాదియన్తస్సా’’తిఆదినా నయేన అనాపత్తి జానితబ్బా. లహుకాతి లహుకేన వినయకమ్మేన విసుజ్ఝనతో పఞ్చవిధా ఆపత్తి. గరుకాతి గరుకేన వినయకమ్మేన విసుజ్ఝనతో సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తి. కేనచి ఆకారేన అనాపత్తిభావం ఉపనేతుం అసక్కుణేయ్యతో పారాజికాపత్తి చ. సావసేసాతి ఠపేత్వా పారాజికం సేసా. అనవసేసాతి పారాజికాపత్తి. ద్వే ఆపత్తిక్ఖన్ధా దుట్ఠుల్లా; అవసేసా అదుట్ఠుల్లా. సప్పటికమ్మదుకం సావసేసదుకసదిసం. దేసనాగామినిదుకం లహుకదుకసఙ్గహితం.

అన్తరాయికాతి సత్తపి ఆపత్తియో సఞ్చిచ్చ వీతిక్కన్తా సగ్గన్తరాయఞ్చేవ మోక్ఖన్తరాయఞ్చ కరోన్తీతి అన్తరాయికా. అజానన్తేన వీతిక్కన్తా పన పణ్ణత్తివజ్జాపత్తి నేవ సగ్గన్తరాయం న మోక్ఖన్తరాయం కరోతీతి అనన్తరాయికా. అన్తరాయికం ఆపన్నస్సాపి దేసనాగామినిం దేసేత్వా వుట్ఠానగామినితో వుట్ఠాయ సుద్ధిపత్తస్స సామణేరభూమియం ఠితస్స చ అవారితో సగ్గమోక్ఖమగ్గోతి. సావజ్జపఞ్ఞత్తీతి లోకవజ్జా. అనవజ్జపఞ్ఞత్తీతి పణ్ణత్తివజ్జా. కిరియతో సముట్ఠితా నామ యం కరోన్తో ఆపజ్జతి పారాజికాపత్తి వియ. అకిరియతోతి యం అకరోన్తో ఆపజ్జతి, చీవరఅనధిట్ఠానాపత్తి వియ. కిరియాకిరియతోతి యం కరోన్తో చ అకరోన్తో చ ఆపజ్జతి, కుటికారాపత్తి వియ.

పుబ్బాపత్తీతి పఠమం ఆపన్నాపత్తి. అపరాపత్తీతి పారివాసికాదీహి పచ్ఛా ఆపన్నాపత్తి. పుబ్బాపత్తీనం అన్తరాపత్తి నామ మూలవిసుద్ధియా అన్తరాపత్తి. అపరాపత్తీనం అన్తరాపత్తి నామ అగ్ఘవిసుద్ధియా అన్తరాపత్తి. కురున్దియం పన ‘‘పుబ్బాపత్తి నామ పఠమం ఆపన్నా. అపరాపత్తి నామ మానత్తారహకాలే ఆపన్నా. పుబ్బాపత్తీనం అన్తరాపత్తి నామ పరివాసే ఆపన్నా. అపరాపత్తీనం అన్తరాపత్తి నామ మానత్తచారే ఆపన్నా’’తి వుత్తం. ఇదమ్పి ఏకేన పరియాయేన యుజ్జతి.

దేసితా గణనూపగా నామ యా ధురనిక్ఖేపం కత్వా పున న ఆపజ్జిస్సామీతి దేసితా హోతి. అగణనూపగా నామ యా ధురనిక్ఖేపం అకత్వా సఉస్సాహేనేవ చిత్తేన అపరిసుద్ధేన దేసితా హోతి. అయఞ్హి దేసితాపి దేసితగణనం న ఉపేతి. అట్ఠమే వత్థుస్మిం భిక్ఖునియా పారాజికమేవ హోతి. పఞ్ఞత్తి జానితబ్బాతిఆదీసు నవసు పదేసు పఠమపారాజికపుచ్ఛాయ వుత్తనయేనేవ వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో.

థుల్లవజ్జాతి థుల్లదోసే పఞ్ఞత్తా గరుకాపత్తి. అథుల్లవజ్జాతి లహుకాపత్తి. గిహిపటిసంయుత్తాతి సుధమ్మత్థేరస్స ఆపత్తి, యా చ ధమ్మికస్స పటిస్సవస్స అసచ్చాపనే ఆపత్తి, అవసేసా న గిహిపటిసంయుత్తా. పఞ్చానన్తరియకమ్మాపత్తి నియతా, సేసా అనియతా. ఆదికరోతి సుదిన్నత్థేరాది ఆదికమ్మికో. అనాదికరోతి మక్కటిసమణాది అనుపఞ్ఞత్తికారకో. అధిచ్చాపత్తికో నామ యో కదాచి కరహచి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. అభిణ్హాపత్తికో నామ యో నిచ్చం ఆపజ్జతి.

చోదకో నామ యో వత్థునా వా ఆపత్తియా వా పరం చోదేతి. యో పన ఏవం చోదితో అయం చుదితకో నామ. పఞ్చదససు ధమ్మేసు అప్పతిట్ఠహిత్వా అభూతేన వత్థునా చోదేన్తో అధమ్మచోదకో నామ, తేన తథా చోదితో అధమ్మచుదితకో నామ. విపరియాయేన ధమ్మచోదకచుదితకా వేదితబ్బా. మిచ్ఛత్తనియతేహి వా సమ్మత్తనియతేహి వా ధమ్మేహి సమన్నాగతో నియతో, విపరీతో అనియతో.

సావకా భబ్బాపత్తికా నామ, బుద్ధా చ పచ్చేకబుద్ధా చ అభబ్బాపత్తికా నామ. ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో ఉక్ఖిత్తకో నామ, అవసేసచతుబ్బిధతజ్జనీయాదికమ్మకతో అనుక్ఖిత్తకో నామ. అయఞ్హి ఉపోసథం వా పవారణం వా ధమ్మపరిభోగం వా ఆమిసపరిభోగం వా న కోపేతి. ‘‘మేత్తియం భిక్ఖునిం నాసేథ, దూసకో నాసేతబ్బో, కణ్టకో సమణుద్దేసో నాసేతబ్బో’’తి ఏవం లిఙ్గదణ్డకమ్మ-సంవాసనాసనాహి నాసితబ్బో నాసితకో నామ. సేసా సబ్బే అనాసితకా. యేన సద్ధిం ఉపోసథాదికో సంవాసో అత్థి, అయం సమానసంవాసకో, ఇతరో నానాసంవాసకో. సో కమ్మనానాసంవాసకో లద్ధినానాసంవాసకోతి దువిధో హోతి. ఠపనం జానితబ్బన్తి ‘‘ఏకం భిక్ఖవే అధమ్మికం పాతిమోక్ఖట్ఠపన’’న్తిఆదినా నయేన వుత్తం పాతిమోక్ఖట్ఠపనం జానితబ్బన్తి అత్థో.

ఏకకవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

దుకవారవణ్ణనా

౩౨౨. దుకేసు సచిత్తకా ఆపత్తి సఞ్ఞావిమోక్ఖా, అచిత్తకా నోసఞ్ఞావిమోక్ఖా. లద్ధసమాపత్తికస్స ఆపత్తి నామ భూతారోచనాపత్తి, అలద్ధసమాపత్తికస్స ఆపత్తి నామ అభూతారోచనాపత్తి. సద్ధమ్మపటిసఞ్ఞుత్తా నామ పదసోధమ్మాదికా, అసద్ధమ్మపటిసఞ్ఞుత్తా నామ దుట్ఠుల్లవాచాపత్తి. సపరిక్ఖారపటిసఞ్ఞుత్తా నామ నిస్సగ్గియవత్థునో అనిస్సజ్జిత్వా పరిభోగే, పత్తచీవరానం నిదహనే, కిలిట్ఠచీవరానం అధోవనే, మలగ్గహితపత్తస్స అపచనేతి ఏవం అయుత్తపరిభోగే ఆపత్తి. పరపరిక్ఖారపటిసఞ్ఞుత్తా నామ సఙ్ఘికమఞ్చపీఠాదీనం అజ్ఝోకాసే సన్థరణఅనాపుచ్ఛాగమనాదీసు ఆపజ్జితబ్బా ఆపత్తి. సపుగ్గలపటిసఞ్ఞుత్తా నామ ‘‘ముదుపిట్ఠికస్స లమ్బిస్స ఊరునా అఙ్గజాతం పీళేన్తస్సా’’తిఆదినా నయేన వుత్తాపత్తి. పరపుగ్గలపటిసఞ్ఞుత్తా నామ మేథునధమ్మకాయసంసగ్గపహారదానాదీసు వుత్తాపత్తి, ‘‘సిఖరణీసీ’’తి సచ్చం భణన్తో గరుకం ఆపజ్జతి, ‘‘సమ్పజానముసావాదే పాచిత్తియ’’న్తి ముసా భణన్తో లహుకం. అభూతారోచనే ముసా భణన్తో గరుకం. భూతారోచనే సచ్చం భణన్తో లహుకం.

‘‘సఙ్ఘకమ్మం వగ్గం కరిస్సామీ’’తి అన్తోసీమాయ ఏకమన్తే నిసీదన్తో భూమిగతో ఆపజ్జతి నామ. సచే పన అఙ్గులిమత్తమ్పి ఆకాసే తిట్ఠేయ్య, న ఆపజ్జేయ్య, తేన వుత్తం ‘‘నో వేహాసగతో’’తి. వేహాసకుటియా ఆహచ్చపాదకం మఞ్చం వా పీఠం వా అభినిసీదన్తో వేహాసగతో ఆపజ్జతి నామ. సచే పన తం భూమియం పఞ్ఞాపేత్వా నిపజ్జేయ్య న ఆపజ్జేయ్య, తేన వుత్తం – ‘‘నో భూమిగతో’’తి. గమియో గమియవత్తం అపూరేత్వా గచ్ఛన్తో నిక్ఖమన్తో ఆపజ్జతి నామ, నో పవిసన్తో. ఆగన్తుకో ఆగన్తుకవత్తం అపూరేత్వా సఛత్తుపాహనో పవిసన్తో పవిసన్తో ఆపజ్జతి నామ, నో నిక్ఖమన్తో.

ఆదియన్తో ఆపజ్జతి నామ భిక్ఖునీ అతిగమ్భీరం ఉదకసుద్ధికం ఆదియమానా; దుబ్బణ్ణకరణం అనాదియిత్వా చీవరం పరిభుఞ్జన్తో పన అనాదియన్తో ఆపజ్జతి నామ. మూగబ్బతాదీని తిత్థియవత్తాని సమాదియన్తో సమాదియన్తో ఆపజ్జతి నామ. పారివాసికాదయో పన తజ్జనీయాదికమ్మకతా వా అత్తనో వత్తం అసమాదియన్తా ఆపజ్జన్తి, తే సన్ధాయ వుత్తం ‘‘అత్థాపత్తి న సమాదియన్తో ఆపజ్జతీ’’తి. అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం సిబ్బన్తో వేజ్జకమ్మభణ్డాగారికకమ్మచిత్తకమ్మాదీని వా కరోన్తో కరోన్తో ఆపజ్జతి నామ. ఉపజ్ఝాయవత్తాదీని అకరోన్తో అకరోన్తో ఆపజ్జతి నామ. అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం దదమానో దేన్తో ఆపజ్జతి నామ. సద్ధివిహారికఅన్తేవాసికానం చీవరాదీని అదేన్తో అదేన్తో ఆపజ్జతి నామ. అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం గణ్హన్తో పటిగ్గణ్హన్తో ఆపజ్జతి నామ. ‘‘న భిక్ఖవే ఓవాదో న గహేతబ్బో’’తి వచనతో ఓవాదం అగణ్హన్తో న పటిగ్గణ్హన్తో ఆపజ్జతి నామ.

నిస్సగ్గియవత్థుం అనిస్సజ్జిత్వా పరిభుఞ్జన్తో పరిభోగేన ఆపజ్జతి నామ. పఞ్చాహికం సఙ్ఘాటిచారం అతిక్కామయమానా అపరిభోగేన ఆపజ్జతి నామ. సహగారసేయ్యం రత్తిం ఆపజ్జతి నామ, నో దివా, ద్వారం అసంవరిత్వా పటిసల్లీయన్తో దివా ఆపజ్జతి, నో రత్తిం. ఏకరత్తఛారత్తసత్తాహదసాహమాసాతిక్కమేసు వుత్తఆపత్తిం ఆపజ్జన్తో అరుణుగ్గే ఆపజ్జతి నామ, పవారేత్వా భుఞ్జన్తో న అరుణుగ్గే ఆపజ్జతి నామ.

భూతగామఞ్చేవ అఙ్గజాతఞ్చ ఛిన్దన్తో ఛిన్దన్తో ఆపజ్జతి నామ, కేసే వా నఖే వా న ఛిన్దన్తో న ఛిన్దన్తో ఆపజ్జతి నామ. ఆపత్తిం ఛాదేన్తో ఛాదేన్తో ఆపజ్జతి నామ, ‘‘తిణేన వా పణ్ణేన వా పటిచ్ఛాదేత్వా ఆగన్తబ్బం, నత్వేవ నగ్గేన ఆగన్తబ్బం, యో ఆగచ్ఛేయ్య ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి ఇమం పన ఆపత్తిం న ఛాదేన్తో ఆపజ్జతి నామ. కుసచీరాదీని ధారేన్తో ధారేన్తో ఆపజ్జతి నామ, ‘‘అయం తే భిక్ఖు పత్తో యావ భేదనాయ ధారేతబ్బో’’తి ఇమం ఆపత్తిం న ధారేన్తో ఆపజ్జతి నామ.

‘‘అత్తనా వా అత్తానం నానాసంవాసకం కరోతీ’’తి ఏకసీమాయం ద్వీసు సఙ్ఘేసు నిసిన్నేసు ఏకస్మిం పక్ఖే నిసీదిత్వా పరపక్ఖస్స లద్ధిం గణ్హన్తో యస్మిం పక్ఖే నిసిన్నో తేసం అత్తనావ అత్తానం నానాసంవాసకం కరోతి నామ. యేసం సన్తికే నిసిన్నో తేసం గణపూరకో హుత్వా కమ్మం కోపేతి, ఇతరేసం హత్థపాసం అనాగతత్తా. సమానసంవాసకేపి ఏసేవ నయో. యేసఞ్హి సో లద్ధిం రోచేతి, తేసం సమానసంవాసకో హోతి, ఇతరేసం నానాసంవాసకో. సత్త ఆపత్తియో సత్త ఆపత్తిక్ఖన్ధాతి ఆపజ్జితబ్బతో ఆపత్తియో, రాసట్ఠేన ఖన్ధాతి ఏవం ద్వేయేవ నామాని హోన్తీతి నామవసేన దుకం దస్సితం. కమ్మేన వా సలాకగ్గాహేన వాతి ఏత్థ ఉద్దేసో చేవ కమ్మఞ్చ ఏకం, వోహారో చేవ అనుస్సావనా చ సలాకగ్గాహో చ ఏకం, వోహారానుస్సావనసలాకగ్గాహా పుబ్బభాగా, కమ్మఞ్చేవ ఉద్దేసో చ పమాణం.

అద్ధానహీనో నామ ఊనవీసతివస్సో. అఙ్గహీనో నామ హత్థచ్ఛిన్నాదిభేదో. వత్థువిపన్నో నామ పణ్డకో తిరచ్ఛానగతో ఉభతోబ్యఞ్జనకో చ. అవసేసా థేయ్యసంవాసకాదయో అట్ఠ అభబ్బపుగ్గలా కరణదుక్కటకా నామ. దుక్కటకిరియా దుక్కటకమ్మా, ఇమస్మింయేవ అత్తభావే కతేన అత్తనో కమ్మేన అభబ్బట్ఠానం పత్తాతి అత్థో. అపరిపూరో నామ అపరిపుణ్ణపత్తచీవరో. నో చ యాచతి నామ ఉపసమ్పదం న యాచతి. అలజ్జిస్స చ బాలస్స చాతి అలజ్జీ సచేపి తేపిటకో హోతి, బాలో చ సచేపి సట్ఠివస్సో హోతి, ఉభోపి నిస్సాయ న వత్థబ్బం. బాలస్స చ లజ్జిస్స చాతి ఏత్థ బాలస్స ‘‘త్వం నిస్సయం గణ్హా’’తి ఆణాయపి నిస్సయో దాతబ్బో, లజ్జిస్స పన యాచన్తస్సేవ. సాతిసారన్తి సదోసం; యం అజ్ఝాచరన్తో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి.

కాయేన పటిక్కోసనా నామ హత్థవికారాదీహి పటిక్కోసనా. కాయేన పటిజానాతీతి హత్థవికారాదీహి పటిజానాతి. ఉపఘాతికా నామ ఉపఘాతా. సిక్ఖూపఘాతికా నామ సిక్ఖూపఘాతో. భోగూపఘాతికా నామ పరిభోగూపఘాతో, తత్థ తిస్సో సిక్ఖా అసిక్ఖతో సిక్ఖూపఘాతికాతి వేదితబ్బా. సఙ్ఘికం వా పుగ్గలికం వా దుప్పరిభోగం భుఞ్జతో భోగూపఘాతికాతి వేదితబ్బా. ద్వే వేనయికాతి ద్వే అత్థా వినయసిద్ధా. పఞ్ఞత్తం నామ సకలే వినయపిటకే కప్పియాకప్పియవసేన పఞ్ఞత్తం. పఞ్ఞత్తానులోమం నామ చతూసు మహాపదేసేసు దట్ఠబ్బం. సేతుఘాతోతి పచ్చయఘాతో; యేన చిత్తేన అకప్పియం కరేయ్య, తస్స చిత్తస్సాపి అనుప్పాదనన్తి అత్థో. మత్తకారితాతి మత్తాయ పమాణేన కరణం; పమాణే ఠానన్తి అత్థో. కాయేన ఆపజ్జతీతి కాయద్వారికం కాయేన ఆపజ్జతి; వచీద్వారికం వాచాయ. కాయేన వుట్ఠాతీతి తిణవత్థారకసమథే వినాపి దేసనాయ కాయేనేవ వుట్ఠాతి; దేసేత్వా వుట్ఠహన్తో పన వాచాయ వుట్ఠాతి. అబ్భన్తరపరిభోగో నామ అజ్ఝోహరణపరిభోగో. బాహిరపరిభోగో నామ సీసమక్ఖనాది.

అనాగతం భారం వహతీతి అథేరోవ సమానో థేరేహి వహితబ్బం బీజనగాహధమ్మజ్ఝేసనాదిభారం వహతి; తం నిత్థరితుం వీరియం ఆరభతి. ఆగతం భారం న వహతీతి థేరో థేరకిచ్చం న కరోతి, ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే థేరేన భిక్ఖునా సామం వా ధమ్మం భాసితుం, పరం వా అజ్ఝేసితుం, అనుజానామి భిక్ఖవే థేరాధేయ్యం పాతిమోక్ఖ’’న్తి ఏవమాది సబ్బం పరిహాపేతీతి అత్థో. న కుక్కుచ్చాయితబ్బం కుక్కుచ్చాయతీతి న కుక్కుచ్చాయితబ్బం కుక్కుచ్చాయిత్వా కరోతి. కుక్కుచ్చాయితబ్బం న కుక్కుచ్చాయతీతి కుక్కుచ్చాయితబ్బం న కుక్కుచ్చాయిత్వా కరోతి. ఏతేసం ద్విన్నం దివా చ రత్తో చ ఆసవా వడ్ఢన్తీతి అత్థో. అనన్తరదుకేపి వుత్తపటిపక్ఖవసేన అత్థో వేదితబ్బో. సేసం తత్థ తత్థ వుత్తనయత్తా ఉత్తానమేవాతి.

దుకవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తికవారవణ్ణనా

౩౨౩. తికేసు అత్థాపత్తి తిట్ఠన్తే భగవతి ఆపజ్జతీతి అత్థి ఆపత్తి, యం తిట్ఠన్తే భగవతి ఆపజ్జతీతి అత్థో. ఏసేవ నయో సబ్బత్థ. తత్థ లోహితుప్పాదాపత్తిం తిట్ఠన్తే ఆపజ్జతి. ‘‘ఏతరహి ఖో పనానన్ద, భిక్ఖూ అఞ్ఞమఞ్ఞం ఆవుసోవాదేన సముదాచరన్తి, న వో మమచ్చయేన ఏవం సముదాచరితబ్బం, నవకేన, ఆనన్ద, భిక్ఖునా థేరో భిక్ఖూ ‘భన్తే’తి వా ‘ఆయస్మా’తి వా సముదాచరితబ్బో’’తి వచనతో థేరం ఆవుసోవాదేన సముదాచరణపచ్చయా ఆపత్తిం పరినిబ్బుతే భగవతి ఆపజ్జతి, నో తిట్ఠన్తే. ఇమా ద్వే ఆపత్తియో ఠపేత్వా అవసేసా ధరన్తేపి భగవతి ఆపజ్జతి, పరినిబ్బుతేపి.

పవారేత్వా అనతిరిత్తం భుఞ్జన్తో ఆపత్తిం కాలే ఆపజ్జతి నో వికాలే. వికాలభోజనాపత్తిం పన వికాలే ఆపజ్జతి నో కాలే. అవసేసా కాలే చేవ ఆపజ్జతి వికాలే చ. సహగారసేయ్యం రత్తిం ఆపజ్జతి, ద్వారం అసంవరిత్వా పటిసల్లీయనం దివా. సేసా రత్తిఞ్చేవ దివా చ. ‘‘దసవస్సోమ్హి అతిరేకదసవస్సోమ్హీ’’తి బాలో అబ్యత్తో పరిసం ఉపట్ఠాపేన్తో దసవస్సో ఆపజ్జతి నో ఊనదసవస్సో. ‘‘అహం పణ్డితో బ్యత్తో’’తి నవో వా మజ్ఝిమో వా పరిసం ఉపట్ఠాపేన్తో ఊనదసవస్సో ఆపజ్జతి నో దసవస్సో. సేసా దసవస్సో చేవ ఆపజ్జతి ఊనదసవస్సో చ. ‘‘పఞ్చవస్సోమ్హీ’’తి బాలో అబ్యత్తో అనిస్సాయ వసన్తో పఞ్చవస్సో ఆపజ్జతి. ‘‘అహం పణ్డితో బ్యత్తో’’తి నవకో అనిస్సాయ వసన్తో ఊనపఞ్చవస్సో ఆపజ్జతి. సేసం పఞ్చవస్సో చేవ ఆపజ్జతి ఊనపఞ్చవస్సో చ. అనుపసమ్పన్నం పదసోధమ్మం వాచేన్తో, మాతుగామస్స ధమ్మం దేసేన్తో ఏవరూపం ఆపత్తిం కుసలచిత్తో ఆపజ్జతి, పారాజిక-సుక్కవిస్సట్ఠి-కాయసంసగ్గ-దుట్ఠుల్ల-అత్తకామపారిచరియ-దుట్ఠదోస-సఙ్ఘభేదపహారదాన-తలసత్తికాదిభేదం అకుసలచిత్తో ఆపజ్జతి, అసఞ్చిచ్చ సహగారసేయ్యాదిం అబ్యాకతచిత్తో ఆపజ్జతి, యం అరహావ ఆపజ్జతి, సబ్బం అబ్యాకతచిత్తోవ ఆపజ్జతి, మేథునధమ్మాదిభేదమాపత్తిం సుఖవేదనాసమఙ్గీ ఆపజ్జతి, దుట్ఠదోసాదిభేదం దుక్ఖవేదనాసమఙ్గీ, యం సుఖవేదనాసమఙ్గీ ఆపజ్జతి, తంయేవ మజ్ఝత్తో హుత్వా ఆపజ్జన్తో అదుక్ఖమసుఖవేదనాసమఙ్గీ ఆపజ్జతి.

తయో పటిక్ఖేపాతి బుద్ధస్స భగవతో తయో పటిక్ఖేపా. చతూసు పచ్చయేసు మహిచ్ఛతా అసన్తుట్ఠితా కిలేససల్లేఖనపటిపత్తియా అగోపాయనా, ఇమే హి తయో ధమ్మా బుద్ధేన భగవతా పటిక్ఖిత్తా. అప్పిచ్ఛతాదయో పన తయో బుద్ధేన భగవతా అనుఞ్ఞాతా, తేన వుత్తం ‘‘తయో అనుఞ్ఞాతా’’తి.

‘‘దసవస్సోమ్హీ’’తి పరిసం ఉపట్ఠాపేన్తో ‘‘పఞ్చవస్సోమ్హీ’’తి నిస్సయం అగణ్హన్తో బాలో ఆపజ్జతి నో పణ్డితో, ఊనదసవస్సో ‘‘బ్యత్తోమ్హీ’’తి బహుస్సుతత్తా పరిసం ఉపట్ఠాపేన్తో ఊనపఞ్చవస్సో చ నిస్సయం అగణ్హన్తో పణ్డితో ఆపజ్జతి నో బాలో; అవసేసం పణ్డితో చేవ ఆపజ్జతి బాలో చ. వస్సం అనుపగచ్ఛన్తో కాళే ఆపజ్జతి నో జుణ్హే; మహాపవారణాయ అప్పవారేన్తో జుణ్హే ఆపజ్జతి నో కాళే; అవసేసం కాళే చేవ ఆపజ్జతి జుణ్హే చ. వస్సూపగమనం కాళే కప్పతి నో జుణ్హే; మహాపవారణాయ పవారణా జుణ్హే కప్పతి నో కాళే; సేసం అనుఞ్ఞాతకం కాళే చేవ కప్పతి జుణ్హే చ.

కత్తికపుణ్ణమాసియా పచ్ఛిమే పాటిపదదివసే వికప్పేత్వా ఠపితం వస్సికసాటికం నివాసేన్తో హేమన్తే ఆపజ్జతి. కురున్దియం పన ‘‘కత్తికపుణ్ణమదివసే అపచ్చుద్ధరిత్వా హేమన్తే ఆపజ్జతీ’’తి వుత్తం, తమ్పి సువుత్తం. ‘‘చాతుమాసం అధిట్ఠాతుం తతో పరం వికప్పేతు’’న్తి హి వుత్తం. అతిరేకమాసే సేసే గిమ్హానే పరియేసన్తో అతిరేకడ్ఢమాసే సేసే కత్వా నివాసేన్తో చ గిమ్హే ఆపజ్జతి నామ. సతియా వస్సికసాటికాయ నగ్గో కాయం ఓవస్సాపేన్తో వస్సే ఆపజ్జతి నామ. పారిసుద్ధిఉపోసథం వా అధిట్ఠానుపోసథం వా కరోన్తో సఙ్ఘో ఆపజ్జతి. సుత్తుద్దేసఞ్చ అధిట్ఠానుపోసథఞ్చ కరోన్తో గణో ఆపజ్జతి. ఏకకో సుత్తుద్దేసం పారిసుద్ధిఉపోసథఞ్చ కరోన్తో పుగ్గలో ఆపజ్జతి. పవారణాయపి ఏసేవ నయో.

సఙ్ఘుపోసథో చ సఙ్ఘపవారణా చ సఙ్ఘస్సేవ కప్పతి. గణుపోసథో చ గణపవారణా చ గణస్సేవ కప్పతి. అధిట్ఠానుపోసథో చ అధిట్ఠానపవారణా చ పుగ్గలస్సేవ కప్పతి. ‘‘పారాజికం ఆపన్నోమ్హీ’’తిఆదీని భణన్తో వత్థుం ఛాదేతి న ఆపత్తిం, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవి’’న్తిఆదీని భణన్తో ఆపత్తిం ఛాదేతి నో వత్థుం, యో నేవ వత్థుం న ఆపత్తిం ఆరోచేతి, అయం వత్థుఞ్చేవ ఛాదేతి ఆపత్తిఞ్చ.

పటిచ్ఛాదేతీతి పటిచ్ఛాది. జన్తాఘరమేవ పటిచ్ఛాది జన్తాఘరపటిచ్ఛాది. ఇతరాసుపి ఏసేవ నయో. ద్వారం పిదహిత్వా అన్తోజన్తాఘరే ఠితేన పరికమ్మం కాతుం వట్టతి. ఉదకే ఓతిణ్ణేనాపి ఏతదేవ వట్టతి. ఉభయత్థ ఖాదితుం భుఞ్జితుం వా న వట్టతి. వత్థపటిచ్ఛాది సబ్బకప్పియతాయ పటిచ్ఛన్నేన సబ్బం కాతుం వట్టతి. వహన్తీతి యన్తి నియ్యన్తి; నిన్దం వా పటిక్కోసం వా న లభన్తి. చన్దమణ్డలం అబ్భామహికాధూమరజరాహువిముత్తం వివటంయేవ విరోచతి, న తేసు అఞ్ఞతరేన పటిచ్ఛన్నం. తథా సూరియమణ్డలం, ధమ్మవినయోపి వివరిత్వా విభజిత్వా దేసియమానోవ విరోచతి నో పటిచ్ఛన్నో.

అఞ్ఞేన భేసజ్జేన కరణీయేన అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేన్తో గిలానో ఆపజ్జతి, న భేసజ్జేన కరణీయేన భేసజ్జం విఞ్ఞాపేన్తో అగిలానో ఆపజ్జతి, అవసేసం ఆపత్తిం గిలానో చేవ ఆపజ్జతి అగిలానో చ.

అన్తో ఆపజ్జతి నో బహీతి అనుపఖజ్జ సేయ్యం కప్పేన్తో అన్తో ఆపజ్జతి నో బహి, బహి ఆపజ్జతి నో అన్తోతి సఙ్ఘికం మఞ్చాదిం అజ్ఝోకాసే సన్థరిత్వా పక్కమన్తో బహి ఆపజ్జతి నో అన్తో, అవసేసం పన అన్తో చేవ ఆపజ్జతి బహి చ. అన్తోసీమాయాతి ఆగన్తుకో ఆగన్తుకవత్తం అదస్సేత్వా సఛత్తుపాహనో విహారం పవిసన్తో ఉపచారసీమం ఓక్కన్తమత్తోవ ఆపజ్జతి. బహిసీమాయాతి గమికో దారుభణ్డపటిసామనాదిగమికవత్తం అపూరేత్వా పక్కమన్తో ఉపచారసీమం అతిక్కన్తమత్తోవ ఆపజ్జతి. అవసేసం అన్తోసీమాయ చేవ ఆపజ్జతి బహిసీమాయ చ. సతి వుడ్ఢతరే అనజ్ఝిట్ఠో ధమ్మం భాసన్తో సఙ్ఘమజ్ఝే ఆపజ్జతి నామ. గణమజ్ఝేపి పుగ్గలసన్తికేపి ఏసేవ నయో. కాయేన వుట్ఠాతీతి తిణవత్థారకసమథేన వుట్ఠాతి. కాయం అచాలేత్వా వాచాయ దేసేన్తస్స వాచాయ వుట్ఠాతి. వచీసమ్పయుత్తం కాయకిరియం కత్వా దేసేన్తస్స కాయేన వాచాయ వుట్ఠాతి నామ. సఙ్ఘమజ్ఝే దేసనాగామినీపి వుట్ఠానగామినీపి వుట్ఠాతి. గణపుగ్గలమజ్ఝే పన దేసనాగామినీయేవ వుట్ఠాతి.

ఆగాళ్హాయ చేతేయ్యాతి ఆగాళ్హాయ దళ్హభావాయ చేతేయ్య; తజ్జనీయకమ్మాదికతస్స వత్తం న పూరయతో ఇచ్ఛమానో సఙ్ఘో ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్యాతి అత్థో. అలజ్జీ చ హోతి బాలో చ అపకతత్తో చాతి ఏత్థ బాలో ‘‘అయం ధమ్మాధమ్మం న జానాతి’’ అపకతత్తో వా ‘‘ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతీ’’తి న ఏత్తావతా కమ్మం కాతబ్బం; బాలభావమూలకం పన అపకతత్తభావమూలకఞ్చ ఆపత్తిం ఆపన్నస్స కమ్మం కాతబ్బన్తి అత్థో. అధిసీలే సీలవిపన్నో నామ ద్వే ఆపత్తిక్ఖన్ధే ఆపన్నో; ఆచారవిపన్నో నామ పఞ్చ ఆపత్తిక్ఖన్ధే ఆపన్నో; దిట్ఠివిపన్నో నామ అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా సమన్నాగతో. తేసం ఆపత్తిం అపస్సన్తానం అప్పటికరోన్తానం దిట్ఠిఞ్చ అనిస్సజ్జన్తానంయేవ కమ్మం కాతబ్బం.

కాయికో దవో నామ పాసకాదీహి జూతకీళనాదిభేదో అనాచారో; వాచసికో దవో నామ ముఖాలమ్బరకరణాదిభేదో అనాచారో; కాయికవాచసికో నామ నచ్చనగాయనాదిభేదో ద్వీహిపి ద్వారేహి అనాచారో. కాయికో అనాచారో నామ కాయద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమో; వాచసికో అనాచారో నామ వచీద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమో; కాయికవాచసికో నామ ద్వారద్వయేపి పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమో. కాయికేన ఉపఘాతికేనాతి కాయద్వారే పఞ్ఞత్తస్స సిక్ఖాపదస్స అసిక్ఖనేన, యో హి తం న సిక్ఖతి, సో నం ఉపఘాతేతి, తస్మా తస్స తం అసిక్ఖనం ‘‘కాయికం ఉపఘాతిక’’న్తి వుచ్చతి. సేసపదద్వయేపి ఏసేవ నయో. కాయికేన మిచ్ఛాజీవేనాతి జఙ్ఘపేసనికాదినా వా గణ్డఫాలనాదినా వా వేజ్జకమ్మేన; వాచసికేనాతి సాసనఉగ్గహణఆరోచనాదినా; తతియపదం ఉభయసమ్పయోగవసేన వుత్తం.

అలం భిక్ఖు మా భణ్డనన్తి అలం భిక్ఖు మా భణ్డనం కరి, మా కలహం, మా వివాదం కరీతి అత్థో. న వోహరితబ్బన్తి న కిఞ్చి వత్తబ్బం; వదతోపి హి తాదిసస్స వచనం న సోతబ్బం మఞ్ఞన్తి. న కిస్మిఞ్చి పచ్చేకట్ఠానేతి కిస్మిఞ్చి బీజనగ్గాహాదికే ఏకస్మిమ్పి జేట్ఠకట్ఠానే న ఠపేతబ్బోతి అత్థో. ఓకాసకమ్మం కారేన్తస్సాతి ‘‘కరోతు ఆయస్మా ఓకాసం, అహం తం వత్తుకామో’’తి ఏవం ఓకాసం కారేన్తస్స. నాలం ఓకాసకమ్మం కాతున్తి ‘‘కిం త్వం కరిస్ససీ’’తి ఓకాసో న కాతబ్బో. సవచనీయం నాదాతబ్బన్తి వచనం న ఆదాతబ్బం, వచనమ్పి న సోతబ్బం; యత్థ గహేత్వా గన్తుకామో హోతి, న తత్థ గన్తబ్బన్తి అత్థో.

తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో వినయోతి యం సో జానాతి, సో తస్స వినయో నామ హోతి; సో న పుచ్ఛితబ్బోతి అత్థో. అనుయోగో న దాతబ్బోతి ‘‘ఇదం కప్పతీ’’తి పుచ్ఛన్తస్స పుచ్ఛాయ ఓకాసో న దాతబ్బో, ‘‘అఞ్ఞం పుచ్ఛా’’తి వత్తబ్బో. ఇతి సో నేవ పుచ్ఛితబ్బో నాస్స పుచ్ఛా సోతబ్బాతి అత్థో. వినయో న సాకచ్ఛాతబ్బోతి వినయపఞ్హో న సాకచ్ఛితబ్బో, కప్పియాకప్పియకథా న సంసన్దేతబ్బా.

ఇదమప్పహాయాతి ఏతం బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞాతాదికం లద్ధిం అవిజహిత్వా. సుద్ధం బ్రహ్మచారిన్తి ఖీణాసవం భిక్ఖుం. ‘‘పాతబ్యతం ఆపజ్జతీ’’తి పాతబ్యభావం పటిసేవనం ఆపజ్జతి. ‘‘ఇదమప్పహాయా’’తి వచనతో పన తం బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞాతం పహాయ ఖీణాసవం ‘‘ముసా మయా భణితం, ఖమథ మే’’తి ఖమాపేత్వా ‘‘నత్థి కామేసు దోసో’’తి లద్ధిం విజహిత్వా గతివిసోధనం కరేయ్య. అకుసలమూలానీతి అకుసలాని చేవ మూలాని చ, అకుసలానం వా మూలాని అకుసలమూలాని. కుసలమూలేసుపి ఏసేవ నయో. దుట్ఠు చరితాని విరూపాని వా చరితాని దుచ్చరితాని. సుట్ఠు చరితాని సున్దరాని వా చరితాని సుచరితాని. కాయేన కరణభూతేన కతం దుచ్చరితం కాయదుచ్చరితం. ఏస నయో సబ్బత్థ. సేసం తత్థ తత్థ వుత్తనయత్తా ఉత్తానమేవాతి.

తికవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

చతుక్కవారవణ్ణనా

౩౨౪. చతుక్కేసు సకవాచాయ ఆపజ్జతి పరవాచాయ వుట్ఠాతీతి వచీద్వారికం పదసోధమ్మాదిభేదం ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వా తిణవత్థారకసమథట్ఠానం గతో పరస్స కమ్మవాచాయ వుట్ఠాతి. పరవాచాయ ఆపజ్జతి సకవాచాయ వుట్ఠాతీతి పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే పరస్స కమ్మవాచాయ ఆపజ్జతి, పుగ్గలస్స సన్తికే దేసేన్తో సకవాచాయ వుట్ఠాతి. సకవాచాయ ఆపజ్జతి సకవాచాయ వుట్ఠాతీతి వచీద్వారికం పదసోధమ్మాదిభేదం ఆపత్తిం సకవాచాయ ఆపజ్జతి, దేసేత్వా వుట్ఠహన్తోపి సకవాచాయ వుట్ఠాతి. పరవాచాయ ఆపజ్జతి పరవాచాయ వుట్ఠాతీతి యావతతియకం సఙ్ఘాదిసేసం పరస్స కమ్మవాచాయ ఆపజ్జతి, వుట్ఠహన్తోపి పరస్స పరివాసకమ్మవాచాదీహి వుట్ఠాతి. తతో పరేసు కాయద్వారికం కాయేన ఆపజ్జతి, దేసేన్తో వాచాయ వుట్ఠాతి. వచీద్వారికం వాచాయ ఆపజ్జతి, తిణవత్థారకే కాయేన వుట్ఠాతి. కాయద్వారికం కాయేనఆపజ్జతి, తమేవ తిణవత్థారకే కాయేన వుట్ఠాతి. వచీద్వారికం వాచాయ ఆపజ్జతి, తమేవ దేసేన్తో వాచాయ వుట్ఠాతి. సఙ్ఘికమఞ్చస్స అత్తనో పచ్చత్థరణేన అనత్థరతో కాయసమ్ఫుసనే లోమగణనాయ ఆపజ్జితబ్బాపత్తిం సహగారసేయ్యాపత్తిఞ్చ పసుత్తో ఆపజ్జతి, పబుజ్ఝిత్వా పన ఆపన్నభావం ఞత్వా దేసేన్తో పటిబుద్ధో వుట్ఠాతి. జగ్గన్తో ఆపజ్జిత్వా పన తిణవత్థారకసమథట్ఠానే సయన్తో పటిబుద్ధో ఆపజ్జతి పసుత్తో వుట్ఠాతి నామ. పచ్ఛిమపదద్వయమ్పి వుత్తానుసారేనేవ వేదితబ్బం.

అచిత్తకాపత్తిం అచిత్తకో ఆపజ్జతి నామ. పచ్ఛా దేసేన్తో సచిత్తకో వుట్ఠాతి. సచిత్తకాపత్తిం సచిత్తకో ఆపజ్జతి నామ. తిణవత్థారకట్ఠానే సయన్తో అచిత్తకో వుట్ఠాతి. సేసపదద్వయమ్పి వుత్తానుసారేనేవ వేదితబ్బం. యో సభాగం ఆపత్తిం దేసేతి, అయం దేసనాపచ్చయా దుక్కటం ఆపజ్జన్తో పాచిత్తియాదీసు అఞ్ఞతరం దేసేతి, తఞ్చ దేసేన్తో దుక్కటం ఆపజ్జతి. తం పన దుక్కటం ఆపజ్జన్తో పాచిత్తియాదితో వుట్ఠాతి. పాచిత్తియాదితో చ వుట్ఠహన్తో తం ఆపజ్జతి. ఇతి ఏకస్స పుగ్గలస్స ఏకమేవ పయోగం సన్ధాయ ‘‘ఆపత్తిం ఆపజ్జన్తో దేసేతీ’’తి ఇదం చతుక్కం వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

కమ్మచతుక్కే పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గాపత్తిం కమ్మేన ఆపజ్జతి, దేసేన్తో అకమ్మేన వుట్ఠాతి. విస్సట్ఠిఆదికం అకమ్మేన ఆపజ్జతి, పరివాసాదినా కమ్మేన వుట్ఠాతి. సమనుభాసనం కమ్మేనేవ ఆపజ్జతి, కమ్మేన వుట్ఠాతి. సేసం అకమ్మేన ఆపజ్జతి,అకమ్మేనవుట్ఠాతి.

పరిక్ఖారచతుక్కే పఠమో సకపరిక్ఖారో, దుతియో సఙ్ఘికోవ తతియో చేతియసన్తకో, చతుత్థో గిహిపరిక్ఖారో. సచే పన సో పత్తచీవరనవకమ్మభేసజ్జానం అత్థాయ ఆహటో హోతి, అవాపురణం దాతుం అన్తో ఠపాపేతుఞ్చ వట్టతి.

సమ్ముఖాచతుక్కే పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గాపత్తిం సఙ్ఘస్స సమ్ముఖా ఆపజ్జతి, వుట్ఠానకాలే పన సఙ్ఘేన కిచ్చం నత్థీతి పరమ్ముఖా వుట్ఠాతి. విస్సట్ఠిఆదికం పరమ్ముఖా ఆపజ్జతి, సఙ్ఘస్స సమ్ముఖా వుట్ఠాతి. సమనుభాసనం సఙ్ఘస్స సమ్ముఖా ఏవ ఆపజ్జతి, సమ్ముఖా వుట్ఠాతి. సేసం సమ్పజానముసావాదాదిభేదం పరమ్ముఖావ ఆపజ్జతి, పరమ్ముఖావ వుట్ఠాతి. అజానన్తచతుక్కం అచిత్తకచతుక్కసదిసం.

లిఙ్గపాతుభావేనాతి సయితస్సేవ భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా లిఙ్గపరివత్తే జాతే సహగారసేయ్యాపత్తి హోతి ఇదమేవ తం పటిచ్చ వుత్తం. ఉభిన్నమ్పి పన అసాధారణాపత్తి లిఙ్గపాతుభావేన వుట్ఠాతి. సహపటిలాభచతుక్కే యస్స భిక్ఖునో లిఙ్గం పరివత్తతి, సో సహ లిఙ్గపటిలాభేన పఠమం ఉప్పన్నవసేన సేట్ఠభావేన చ పురిమం పురిసలిఙ్గం జహతి, పచ్ఛిమే ఇత్థిలిఙ్గే పతిట్ఠాతి, పురిసకుత్తపురిసాకారాదివసేన పవత్తా కాయవచీవిఞ్ఞత్తియో పటిప్పస్సమ్భన్తి, భిక్ఖూతి వా పురిసోతి వా ఏవం పవత్తా పణ్ణత్తియో నిరుజ్ఝన్తి, యాని భిక్ఖునీహి అసాధారణాని ఛచత్తాలీస సిక్ఖాపదాని తేహి అనాపత్తియేవ హోతి. దుతియచతుక్కే పన యస్సా భిక్ఖునియా లిఙ్గం పరివత్తతి, సా పచ్ఛాసముప్పత్తియా వా హీనభావేన వా పచ్ఛిమన్తి సఙ్ఖ్యం గతం ఇత్థిలిఙ్గం జహతి, వుత్తప్పకారేన పురిమన్తి సఙ్ఖ్యం గతే పురిసలిఙ్గే పతిట్ఠాతి. వుత్తవిపరీతా విఞ్ఞత్తియో పటిప్పస్సమ్భన్తి, భిక్ఖునీతి వా ఇత్థీతి వా ఏవం పవత్తా పణ్ణత్తియోపి నిరుజ్ఝన్తి, యాని భిక్ఖూహి అసాధారణాని సతం తింసఞ్చ సిక్ఖాపదాని, తేహి అనాపత్తియేవ హోతి.

చత్తారో సాముక్కంసాతి చత్తారో మహాపదేసా, తే హి భగవతా అనుప్పన్నే వత్థుమ్హి సయం ఉక్కంసిత్వా ఉక్ఖిపిత్వా ఠపితత్తా ‘‘సాముక్కంసా’’తి వుచ్చన్తి. పరిభోగాతి అజ్ఝోహరణీయపరిభోగా, ఉదకం పన అకాలికత్తా అప్పటిగ్గహితకం వట్టతి. యావకాలికాదీని అప్పటిగ్గహితకాని అజ్ఝోహరితుం న వట్టన్తి. చత్తారి మహావికటాని కాలోదిస్సత్తా యథావుత్తే కాలే వట్టన్తి. ఉపాసకో సీలవాతి పఞ్చ వా దస వా సీలాని గోపయమానో.

ఆగన్తుకాదిచతుక్కే సఛత్తుపాహనో ససీసం పారుతో విహారం పవిసన్తో తత్థ విచరన్తో చ ఆగన్తుకోవ ఆపజ్జతి, నో ఆవాసికో. ఆవాసికవత్తం అకరోన్తో పన ఆవాసికో ఆపజ్జతి, నో ఆగన్తుకో. సేసం కాయవచీద్వారికం ఆపత్తిం ఉభోపి ఆపజ్జన్తి, అసాధారణం ఆపత్తిం నేవ ఆగన్తుకో ఆపజ్జతి, నో ఆవాసికో. గమియచతుక్కేపి గమియవత్తం అపూరేత్వా గచ్ఛన్తో గమికో ఆపజ్జతి, నో ఆవాసికో. ఆవాసికవత్తం అకరోన్తో పన ఆవాసికో ఆపజ్జతి, నో గమికో. సేసం ఉభోపి ఆపజ్జన్తి, అసాధారణం ఉభోపి నాపజ్జన్తి. వత్థునానత్తతాదిచతుక్కే చతున్నం పారాజికానం అఞ్ఞమఞ్ఞం వత్థునానత్తతావ హోతి,నఆపత్తినానత్తతా. సబ్బాపి హి సా పారాజికాపత్తియేవ. సఙ్ఘాదిసేసాదీసుపి ఏసేవ నయో. భిక్ఖుస్స చ భిక్ఖునియా చ అఞ్ఞమఞ్ఞం కాయసంసగ్గే భిక్ఖుస్స సఙ్ఘాదిసేసో భిక్ఖునియా పారాజికన్తి ఏవం ఆపత్తినానత్తతావ హోతి, న వత్థునానత్తతా, ఉభిన్నమ్పి హి కాయసంసగ్గోవ వత్థు. తథా ‘‘లసుణక్ఖాదనే భిక్ఖునియా పాచిత్తియం, భిక్ఖుస్స దుక్కట’’న్తి ఏవమాదినాపేత్థ నయేన యోజనా వేదితబ్బా. చతున్నం పారాజికానం తేరసహి సఙ్ఘాదిసేసేహి సద్ధిం వత్థునానత్తతా చేవ ఆపత్తినానత్తతా చ. ఏవం సఙ్ఘాదిసేసాదీనం అనియతాదీహి. ఆదితో పట్ఠాయ చత్తారి పారాజికాని ఏకతో ఆపజ్జన్తానం భిక్ఖుభిక్ఖునీనం నేవ వత్థునానత్తతా నో ఆపత్తినానత్తతా. విసుం ఆపజ్జన్తేసుపి సేసా సాధారణాపత్తియో ఆపజ్జన్తేసుపి ఏసేవ నయో.

వత్థుసభాగాదిచతుక్కే భిక్ఖుస్స చ భిక్ఖునియా చ కాయసంసగ్గే వత్థుసభాగతా, నో ఆపత్తిసభాగతా, చతూసు పారాజికేసు ఆపత్తిసభాగతా, నో వత్థుసభాగతా. ఏస నయో సఙ్ఘాదిసేసాదీసు. భిక్ఖుస్స చ భిక్ఖునియా చ చతూసు పారాజికేసు వత్థుసభాగతా చేవ ఆపత్తిసభాగతా చ. ఏస నయో సబ్బాసు సాధారణాపత్తీసు. అసాధారణాపత్తియం నేవ వత్థుసభాగతా నో ఆపత్తిసభాగతా. యో హి పురిమచతుక్కే పఠమో పఞ్హో, సో ఇధ దుతియో; యో చ తత్థ దుతియో, సో ఇధ పఠమో. తతియచతుత్థేసు నానాకరణం నత్థి.

ఉపజ్ఝాయచతుక్కే సద్ధివిహారికస్స ఉపజ్ఝాయేన కత్తబ్బవత్తస్స అకరణే ఆపత్తిం ఉపజ్ఝాయో ఆపజ్జతి, నో సద్ధివిహారికో ఉపజ్ఝాయస్స కత్తబ్బవత్తం అకరోన్తో సద్ధివిహారికో ఆపజ్జతి, నో ఉపజ్ఝాయో; సేసం ఉభోపి ఆపజ్జన్తి, అసాధారణం ఉభోపి నాపజ్జన్తి. ఆచరియచతుక్కేపి ఏసేవ నయో.

ఆదియన్తచతుక్కే పాదం వా అతిరేకపాదం వా సహత్థా ఆదియన్తో గరుకం ఆపజ్జతి, ఊనకపాదం గణ్హాహీతి ఆణత్తియా అఞ్ఞం పయోజేన్తో లహుకం ఆపజ్జతి. ఏతేన నయేన సేసపదత్తయం వేదితబ్బం.

అభివాదనారహచతుక్కే భిక్ఖునీనం తావ భత్తగ్గే నవమభిక్ఖునితో పట్ఠాయ ఉపజ్ఝాయాపి అభివాదనారహా నో పచ్చుట్ఠానారహా. అవిసేసేన చ విప్పకతభోజనస్స భిక్ఖుస్స యో కోచి వుడ్ఢతరో. సట్ఠివస్సస్సాపి పారివాసికస్స సమీపగతో తదహుపసమ్పన్నోపి పచ్చుట్ఠానారహో నో అభివాదనారహో. అప్పటిక్ఖిత్తేసు ఠానేసు వుడ్ఢో నవకస్స అభివాదనారహో చేవ పచ్చుట్ఠానారహో చ. నవకో పన వుడ్ఢస్స నేవ అభివాదనారహో న పచ్చుట్ఠానారహో. ఆసనారహచతుక్కస్స పఠమపదం పురిమచతుక్కే దుతియపదేన, దుతియపదఞ్చ పఠమపదేన అత్థతో సదిసం.

కాలచతుక్కే పవారేత్వా భుఞ్జన్తో కాలే ఆపజ్జతి నో వికాలే, వికాలభోజనాపత్తిం వికాలే ఆపజ్జతి నో కాలే, సేసం కాలే చేవ ఆపజ్జతి వికాలే చ, అసాధారణం నేవ కాలే నో వికాలే. పటిగ్గహితచతుక్కే పురేభత్తం పటిగ్గహితామిసం కాలే కప్పతి నో వికాలే. పానకం వికాలే కప్పతి, పునదివసమ్హి నో కాలే. సత్తాహకాలికం యావజీవికం కాలే చేవ కప్పతి వికాలే చ. అత్తనో అత్తనో కాలాతీతం యావకాలికాదిత్తయం అకప్పియమంసం ఉగ్గహితకమప్పటిగ్గహితకఞ్చ నేవ కాలే కప్పతి నో వికాలే.