(౨) దేసనాగామినియాదివణ్ణనా

౪౭౫. పఞ్చ దేసనాగామినియోతి లహుకా పఞ్చ. ఛ సప్పటికమ్మాతి పారాజికం ఠపేత్వా అవసేసా. ఏకేత్థ అప్పటికమ్మాతి ఏకా పారాజికాపత్తి.

వినయగరుకా ద్వే వుత్తాతి పారాజికఞ్చేవ సఙ్ఘాదిసేసఞ్చ. కాయవాచసికాని చాతి సబ్బానేవ సిక్ఖాపదాని కాయవాచసికాని, మనోద్వారే పఞ్ఞత్తం ఏకసిక్ఖాపదమ్పి నత్థి. ఏకో వికాలే ధఞ్ఞరసోతి లోణసోవీరకం. అయమేవ హి ఏకో ధఞ్ఞరసో వికాలే వట్టతి. ఏకా ఞత్తిచతుత్థేన సమ్ముతీతి భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి. అయమేవ హి ఏకా ఞత్తిచతుత్థకమ్మేన సమ్ముతి అనుఞ్ఞాతా.

పారాజికా కాయికా ద్వేతి భిక్ఖూనం మేథునపారాజికం భిక్ఖునీనఞ్చ కాయసంసగ్గపారాజికం. ద్వే సంవాసభూమియోతి అత్తనా వా అత్తానం సమానసంవాసకం కరోతి, సమగ్గో వా సఙ్ఘో ఉక్ఖిత్తం ఓసారేతి. కురున్దియం పన ‘‘సమానసంవాసకభూమి చ నానాసంవాసకభూమి చా’’తి ఏవం ద్వే సంవాసభూమియో వుత్తా. ద్విన్నం రత్తిచ్ఛేదోతి పారివాసికస్స చ మానత్తచారికస్స చ పఞ్ఞత్తా. ద్వఙ్గులా దువేతి ద్వే ద్వఙ్గులపఞ్ఞత్తియో, ‘‘ద్వఙ్గులపబ్బపరమం ఆదాతబ్బ’’న్తి అయమేకా, ‘‘ద్వఙ్గులం వా ద్వేమాసం వా’’తి అయమేకా.

ద్వే అత్తానం వధిత్వానాతి భిక్ఖునీ అత్తానం వధిత్వా ద్వే ఆపత్తియో ఆపజ్జతి; వధతి రోదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స; వధతి న రోదతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ద్వీహి సఙ్ఘో భిజ్జతీతి కమ్మేన చ సలాకగ్గాహేన చ. ద్వేత్థ పఠమాపత్తికాతి ఏత్థ సకలేపి వినయే ద్వే పఠమాపత్తికా ఉభిన్నం పఞ్ఞత్తివసేన. ఇతరథా పన నవ భిక్ఖూనం నవ భిక్ఖునీనన్తి అట్ఠారస హోన్తి. ఞత్తియా కరణా దువేతి ద్వే ఞత్తికిచ్చాని – కమ్మఞ్చ కమ్మపాదకా చ. నవసు ఠానేసు కమ్మం హోతి, ద్వీసు కమ్మపాదభావేన తిట్ఠతి.

పాణాతిపాతే తిస్సోతి ‘‘అనోదిస్స ఓపాతం ఖణతి, సచే మనుస్సో మరతి, పారాజికం; యక్ఖపేతానం మరణే థుల్లచ్చయం; తిరచ్ఛానగతస్స మరణే పాచిత్తియ’’న్తి ఇమా తిస్సో హోన్తి. వాచా పారాజికా తయోతి వజ్జపటిచ్ఛాదికాయ ఉక్ఖిత్తానువత్తికాయ అట్ఠవత్థుకాయాతి. కురున్దియం పన ‘‘ఆణత్తియా అదిన్నాదానే, మనుస్సమరణే, ఉత్తరిమనుస్సధమ్మఉల్లపనే చా’’తి ఏవం తయో వుత్తా. ఓభాసనా తయోతి వచ్చమగ్గం పస్సావమగ్గం ఆదిస్స వణ్ణావణ్ణభాసనే సఙ్ఘాదిసేసో, వచ్చమగ్గం పస్సావమగ్గం ఠపేత్వా అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం ఆదిస్స వణ్ణావణ్ణభణనే థుల్లచ్చయం, ఉబ్భక్ఖకం అధోజాణుమణ్డలం ఆదిస్స వణ్ణావణ్ణభణనే దుక్కటం. సఞ్చరిత్తేన వా తయోతి పటిగ్గణ్హాతి వీమంసతి పచ్చాహరతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స; పటిగ్గణ్హాతి వీమంసతి న పచ్చాహరతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స; పటిగ్గణ్హాతి న వీమంసతి న పచ్చాహరతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి ఇమే సఞ్చరిత్తేన కారణభూతేన తయో ఆపత్తిక్ఖన్ధా హోన్తి.

తయో పుగ్గలా న ఉపసమ్పాదేతబ్బాతి అద్ధానహీనో అఙ్గహీనో వత్థువిపన్నో చ తేసం నానాకరణం వుత్తమేవ. అపిచేత్థ యో పత్తచీవరేన అపరిపూరో, పరిపూరో చ న యాచతి, ఇమేపి అఙ్గహీనేనేవ సఙ్గహితా. మాతుఘాతకాదయో చ కరణదుక్కటకా పణ్డకఉభతోబ్యఞ్జనకతిరచ్ఛానగతసఙ్ఖాతేన వత్థువిపన్నేనేవ సఙ్గహితాతి వేదితబ్బా. ఏస నయో కురున్దియం వుత్తో. తయో కమ్మానం సఙ్గహాతి ఞత్తికప్పనా, విప్పకతపచ్చత్తం, అతీతకరణన్తి. తత్థ ‘‘దదేయ్య కరేయ్యా’’తిఆదిభేదా ఞత్తికప్పనా; ‘‘దేతి కరోతీ’’తిఆదిభేదం విప్పకతపచ్చత్తం; ‘‘దిన్నం కత’’న్తిఆదిభేదం అతీతకరణం నామాతి ఇమేహి తీహి కమ్మాని సఙ్గయ్హన్తి. అపరేహిపి తీహి కమ్మాని సఙ్గయ్హన్తి – వత్థునా, ఞత్తియా, అనుస్సావనాయాతి. వత్థుసమ్పన్నఞ్హి ఞత్తిసమ్పన్నం అనుస్సావనసమ్పన్నఞ్చ కమ్మం నామ హోతి, తేన వుత్తం ‘‘తయో కమ్మానం సఙ్గహా’’తి. నాసితకా తయో నామ మేత్తియం భిక్ఖునిం నాసేథ, దూసకో నాసేతబ్బో, దసహఙ్గేహి సమన్నాగతో సామణేరో నాసేతబ్బో, కణ్టకం సమణుద్దేసం నాసేథాతి ఏవం లిఙ్గసంవాసదణ్డకమ్మనాసనావసేన తయో నాసితకా వేదితబ్బా. తిణ్ణన్నం ఏకవాచికాతి ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే ద్వే తయో ఏకానుస్సావనే కాతు’’న్తి వచనతో తిణ్ణం జనానం ఏకుపజ్ఝాయేన నానాచరియేన ఏకానుస్సావనా వట్టతి.

అదిన్నాదానే తిస్సోతి పాదే వా అతిరేకపాదే వా పారాజికం, అతిరేకమాసకే థుల్లచ్చయం, మాసకే వా ఊనమాసకే వా దుక్కటం. చతస్సో మేథునపచ్చయాతి అక్ఖయితే పారాజికం, యేభుయ్యేన ఖయితే థుల్లచ్చయం, వివటకతే ముఖే దుక్కటం, జతుమట్ఠకే పాచిత్తియం. ఛిన్దన్తస్స తిస్సోతి వనప్పతిం ఛిన్దన్తస్స పారాజికం, భూతగామే పాచిత్తియం, అఙ్గజాతే థుల్లచ్చయం. పఞ్చ ఛడ్డితపచ్చయాతి అనోదిస్స విసం ఛడ్డేతి, సచే తేన మనుస్సో మరతి, పారాజికం; యక్ఖపేతేసు థుల్లచ్చయం; తిరచ్ఛానగతే పాచిత్తియం; విస్సట్ఠిఛడ్డనే సఙ్ఘాదిసేసో; సేఖియేసు హరితే ఉచ్చారపస్సావఛడ్డనే దుక్కటం – ఇమా ఛడ్డితపచ్చయా పఞ్చాపత్తియో హోన్తి.

పాచిత్తియేన దుక్కటా కతాతి భిక్ఖునోవాదకవగ్గస్మిం దససు సిక్ఖాపదేసు పాచిత్తియేన సద్ధిం దుక్కటా కతా ఏవాతి అత్థో. చతురేత్థ నవకా వుత్తాతి పఠమసిక్ఖాపదమ్హియేవ అధమ్మకమ్మే ద్వే, ధమ్మకమ్మే ద్వేతి ఏవం చత్తారో నవకా వుత్తాతి అత్థో. ద్విన్నం చీవరేన చాతి భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ చీవరం దేన్తస్స పాచిత్తియం, భిక్ఖునీనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ దేన్తస్స దుక్కటన్తి ఏవం ద్విన్నం భిక్ఖునీనం చీవరం దేన్తస్స చీవరేన కారణభూతేన ఆపత్తి హోతీతి అత్థో.

అట్ఠ పాటిదేసనీయాతి పాళియం ఆగతా ఏవ. భుఞ్జన్తామకధఞ్ఞేన పాచిత్తియేన దుక్కటా కతాతి ఆమకధఞ్ఞం విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జన్తియా పాచిత్తియేన సద్ధిం దుక్కటా కతాయేవ.

గచ్ఛన్తస్స చతస్సోతి భిక్ఖునియా వా మాతుగామేన వా సద్ధిం సంవిధాయ గచ్ఛన్తస్స దుక్కటం, గామూపచారోక్కమనే పాచిత్తియం, యా భిక్ఖునీ ఏకా గామన్తరం గచ్ఛతి, తస్సా గామూపచారం ఓక్కమన్తియా పఠమపాదే థుల్లచ్చయం, దుతియపాదే సఙ్ఘాదిసేసోతి గచ్ఛన్తస్స ఇమా చతస్సో ఆపత్తియో హోన్తి. ఠితస్స చాపి తత్తకాతి ఠితస్సపి చతస్సో ఏవాతి అత్థో. కథం? భిక్ఖునీ అన్ధకారే వా పటిచ్ఛన్నే వా ఓకాసే మిత్తసన్థవవసేన పురిసస్స హత్థపాసే తిట్ఠతి, పాచిత్తియం; హత్థపాసం విజహిత్వా తిట్ఠతి, దుక్కటం; అరుణుగ్గమనకాలే దుతియికాయ హత్థపాసం విజహన్తీ తిట్ఠతి, థుల్లచ్చయం; విజహిత్వా తిట్ఠతి, సఙ్ఘాదిసేసోతి నిసిన్నస్స చతస్సో ఆపత్తియో. నిపన్నస్సాపి తత్తకాతి సచేపి హి సా నిసీదతి వా నిపజ్జతి వా, ఏతాయేవ చతస్సో ఆపత్తియో ఆపజ్జతి.