౯. ఛత్తుపాహనవగ్గో

౧. పఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౮౧. ఛత్తవగ్గస్స పఠమసిక్ఖాపదే – సకిమ్పి ధారేతి ఆపత్తి పాచిత్తియస్సాతి మగ్గగమనే ఏకపయోగేనేవ దివసమ్పి ధారేతి, ఏకావ ఆపత్తి. సచే కద్దమాదీని పత్వా ఉపాహనా ఓముఞ్చిత్వా ఛత్తమేవ ధారేన్తీ గచ్ఛతి, దుక్కటం. అథాపి గచ్ఛాదీని దిస్వా ఛత్తం అపనామేత్వా ఉపాహనారుళ్హావ గచ్ఛతి, దుక్కటమేవ. సచే ఛత్తమ్పి అపనామేత్వా ఉపాహనాపి ఓముఞ్చిత్వా పున ధారేతి, పున పాచిత్తియం. ఏవం పయోగగణనాయ ఆపత్తియో వేదితబ్బా. సేసం ఉత్తానమేవ. ఏళకలోమసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

పఠమసిక్ఖాపదం.

౨. దుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౮౪. దుతియే – యానేన యాయన్తీతి ఏత్థాపి ఓరోహిత్వా పునప్పునం అభిరుహన్తియా పయోగగణనాయ ఆపత్తియో వేదితబ్బా. సేసం పఠమే వుత్తనయమేవాతి.

దుతియసిక్ఖాపదం.

౩. తతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౯౦. తతియే – విప్పకిరియింసూతి మణయో విప్పకిణ్ణా. ఇధాపి ఓముఞ్చిత్వా ధారేన్తియా పయోగగణనాయ ఆపత్తియో. సముట్ఠానాదీని వుత్తనయానేవ. కేవలం ఇధ అకుసలచిత్తం హోతీతి.

తతియసిక్ఖాపదం.

౪. చతుత్థసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౯౪. చతుత్థే – సీసూపగాదీసు యం యం ధారేతి, తస్స తస్స వసేన వత్థుగణనాయ ఆపత్తియో వేదితబ్బా. సేసం తతియే వుత్తనయమేవాతి.

చతుత్థసిక్ఖాపదం.

౫. పఞ్చమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౯౯. పఞ్చమే – గన్ధవణ్ణకేనాతి గన్ధేన చ వణ్ణకేన చ. సేసం ఉత్తానమేవ. సముట్ఠానాదీని తతియసదిసానేవాతి.

పఞ్చమసిక్ఖాపదం.

౬. ఛట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౨౦౨. ఛట్ఠే – సబ్బం పఞ్చమే వుత్తసదిసమేవాతి.

ఛట్ఠసిక్ఖాపదం.

౭. సత్తమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౨౦౮-౯. సత్తమే – ఉమ్మద్దాపేతి ఆపత్తి పాచిత్తియస్సాతి ఏత్థ హత్థం అమోచేత్వా ఉమ్మద్దనే ఏకావ ఆపత్తి, మోచేత్వా మోచేత్వా ఉమ్మద్దనే పయోగగణనాయ ఆపత్తియో. సమ్బాహనేపి ఏసేవ నయో. గిలానాయాతి అన్తమసో మగ్గగమనపరిస్సమేనాపి సాబాధాయ. ఆపదాసూతి చోరభయాదీహి సరీరకమ్పనాదీసు. సేసం ఉత్తానమేవ. సముట్ఠానాదీని తతియసదిసానేవాతి.

సత్తమసిక్ఖాపదం.

౮-౯-౧౦. అట్ఠమనవమదసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౨౧౦. అట్ఠమాదీసు తీసు సిక్ఖమానాయ సామణేరియా, గిహినియాతి ఇదమేవ నానాకరణం, సేసం సత్తమే వుత్తసదిసమేవాతి.

అట్ఠమనవమదసమసిక్ఖాపదాని.

౧౧. ఏకాదసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౨౧౪. ఏకాదసమే – భిక్ఖుస్స పురతోతి అభిముఖమేవాతి అత్థో. ఇదం పన ఉపచారం సన్ధాయ కథితన్తి వేదితబ్బం. సేసం ఉత్తానమేవ. కథినసముట్ఠానం – కాయవాచతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియాకిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

ఏకాదసమసిక్ఖాపదం.

౧౨. ద్వాదసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౨౧౯-౨౩. ద్వాదసమే – అనోకాసకతన్తి అసుకస్మిం నామ ఠానే పుచ్ఛామీతి ఏవం అకతఓకాసం. తేనేవాహ – ‘‘అనోకాసకతన్తి అనాపుచ్ఛా’’తి. అనోదిస్సాతి అసుకస్మిం నామ ఠానే పుచ్ఛామీతి ఏవం అనియమేత్వా కేవలం ‘‘పుచ్ఛితబ్బం అత్థి, పుచ్ఛామి అయ్యా’’తి ఏవం వత్వా. సేసం ఉత్తానమేవ. పదసోధమ్మసముట్ఠానం – వాచతో వాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియాకిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

ద్వాదసమసిక్ఖాపదం.

౧౩. తేరసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౨౨౬. తేరసమే – పరిక్ఖేపం అతిక్కామేన్తియాతి ఏకేన పాదేన అతిక్కన్తే దుక్కటం, దుతియేన పాచిత్తియం. ఉపచారేపి ఏసేవ నయో.

౧౨౨౭. అచ్ఛిన్నచీవరికాయాతిఆదీసు సఙ్కచ్చికచీవరమేవ చీవరన్తి వేదితబ్బం. ఆపదాసూతి మహగ్ఘం హోతి సఙ్కచ్చికం, పారుపిత్వా గచ్ఛన్తియావ ఉపద్దవో ఉప్పజ్జతి, ఏవరూపాసు ఆపదాసు అనాపత్తి. సేసం ఉత్తానమేవ. ఏళకలోమసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

తేరసమసిక్ఖాపదం.

ఛత్తుపాహనవగ్గో నవమో.

ఉద్దిట్ఠా ఖో అయ్యాయో ఛసట్ఠిసతం పాచిత్తియా ధమ్మాతి ఏత్థ సబ్బానేవ భిక్ఖునీనం ఖుద్దకేసు ఛన్నవుతి, భిక్ఖూనం ద్వేనవుతీతి అట్ఠాసీతిసతం సిక్ఖాపదాని, తతో సకలం భిక్ఖునీవగ్గం, పరమ్పరభోజనం, అనతిరిత్తభోజనం, అనతిరిత్తేన అభిహట్ఠుం పవారణం, పణీతభోజనవిఞ్ఞత్తి, అచేలకసిక్ఖాపదం, దుట్ఠుల్లపటిచ్ఛాదనం, ఊనవీసతివస్సుపసమ్పాదనం, మాతుగామేన సద్ధిం సంవిధాయ అద్ధానగమనం, రాజన్తేపురప్పవేసనం, సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా వికాలే గామప్పవేసనం, నిసీదనం వస్సికసాటికన్తి ఇమాని ద్వావీసతి సిక్ఖాపదాని అపనేత్వా సేసాని సతఞ్చ ఛసట్ఠి చ సిక్ఖాపదాని పాతిమోక్ఖుద్దేసమగ్గేన ఉద్దిట్ఠాని హోన్తీతి వేదితబ్బాని. తేనాహ – ‘‘ఉద్దిట్ఠా ఖో అయ్యాయో ఛసట్ఠిసతం పాచిత్తియా ధమ్మా…పే… ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

తత్రాయం సఙ్ఖేపతో సముట్ఠానవినిచ్ఛయో – గిరగ్గసమజ్జం, చిత్తాగారసిక్ఖాపదం, సఙ్ఘాణి, ఇత్థాలఙ్కారో, గన్ధవణ్ణకో, వాసితకపిఞ్ఞాకో, భిక్ఖునీఆదీహి ఉమ్మద్దనపరిమద్దనానీతి ఇమాని దస సిక్ఖాపదాని అచిత్తకాని లోకవజ్జాని. అయం పనేత్థ అధిప్పాయో – వినాపి చిత్తేన ఆపజ్జితబ్బత్తా అచిత్తకాని, చిత్తే పన సతి అకుసలేనేవ ఆపజ్జితబ్బత్తా లోకవజ్జాని. అవసేసాని అచిత్తకాని, పణ్ణత్తివజ్జానేవ. చోరీవుట్ఠాపనం, గామన్తరం, ఆరామసిక్ఖాపదం గబ్భినివగ్గే ఆదితో పట్ఠాయ సత్త, కుమారిభూతవగ్గే ఆదితో పట్ఠాయ పఞ్చ, పురిససంసట్ఠం పారివాసియఛన్దదానం, అనువస్సవుట్ఠాపనం, ఏకన్తరికవుట్ఠాపనన్తి ఇమాని ఏకూనవీసతి సిక్ఖాపదాని సచిత్తకాని పణ్ణత్తివజ్జాని, అవసేసాని సచిత్తకాని లోకవజ్జానేవాతి.

సమన్తపాసాదికాయ వినయసంవణ్ణనాయ భిక్ఖునీవిభఙ్గే

ఖుద్దకవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పాచిత్తియకణ్డం నిట్ఠితం.