౧. పఠమసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదవణ్ణనా

పారాజికానన్తరస్స, అయం దాని భవిస్సతి;

సఙ్ఘాదిసేసకణ్డస్స, అనుత్తానత్థవణ్ణనా.

౬౭౮. ఉదోసితన్తి భణ్డసాలా. మాయ్యో ఏవం అవచాతి అయ్యో మా ఏవం అవచ. అపినాయ్యాతి అపిను అయ్యా. అచ్చావదథాతి అతిక్కమిత్వా వదథ; అక్కోసథాతి వుత్తం హోతి.

౬౭౯. ఉస్సయవాదికాతి మానుస్సయవసేన కోధుస్సయవసేన వివదమానా. యస్మా పన సా అత్థతో అట్టకారికా హోతి, తస్మా ‘‘ఉస్సయవాదికా నామ అడ్డకారికా వుచ్చతీ’’తి పదభాజనే వుత్తం. ఏత్థ చ అడ్డోతి వోహారికవినిచ్ఛయో వుచ్చతి, యం పబ్బజితా ‘‘అధికరణ’’న్తిపి వదన్తి. దుతియం వా పరియేసతీతి సక్ఖిం వా సహాయం వా పరియేసతి, దుక్కటం. గచ్ఛతి వాతి ఉపస్సయో వా హోతు భిక్ఖాచారమగ్గో వా, యత్థ ఠితాయ ‘‘అడ్డం కరిస్సామీ’’తి చిత్తం ఉప్పజ్జతి, తతో వోహారికానం సన్తికం గచ్ఛన్తియా పదవారే పదవారే దుక్కటం. ఏకస్స ఆరోచేతీతి ద్వీసు జనేసు యస్స కస్సచి ఏకస్స కథం యో కోచి వోహారికానం ఆరోచేతి. దుతియస్స ఆరోచేతీతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో.

అయం పనేత్థ అసమ్మోహత్థాయ విత్థారకథా – యత్థ కత్థచి అన్తమసో భిక్ఖునుపస్సయం ఆగతేపి వోహారికే దిస్వా భిక్ఖునీ అత్తనో కథం ఆరోచేతి, భిక్ఖునియా దుక్కటం. ఉపాసకో అత్తనో కథం ఆరోచేతి, భిక్ఖునియా థుల్లచ్చయం. పఠమం ఉపాసకో అత్తనో కథం ఆరోచేతి, భిక్ఖునియా దుక్కటం. అథ సా అత్తనో కథం ఆరోచేతి, థుల్లచ్చయం. భిక్ఖునీ ఉపాసకం వదతి – ‘‘మమ చ తవ చ కథం త్వంయేవ ఆరోచేహీ’’తి, సో అత్తనో వా కథం పఠమం ఆరోచేతు భిక్ఖునియా వా, పఠమారోచనే దుక్కటం, దుతియారోచనే థుల్లచ్చయం. ఉపాసకో భిక్ఖునిం వదతి – ‘‘మమ చ తవ చ కథం త్వంయేవ ఆరోచేహీ’’తి, ఏత్థాపి ఏసేవ నయో.

భిక్ఖునీ కప్పియకారకేన కథాపేతి, తత్థ కప్పియకారకో వా భిక్ఖునియా కథం పఠమం ఆరోచేతు, ఇతరో వా అత్తనో కథం, కప్పియకారకో వా ఉభిన్నమ్పి కథం, ఇతరో వా ఉభిన్నమ్పి కథం ఆరోచేతు, యథా వా తథా వా ఆరోచియమానే పఠమే ఆరోచనే భిక్ఖునియా దుక్కటం, దుతియే థుల్లచ్చయం. యథా వా తథా వా ఆరోచితం పన ఉభిన్నమ్పి కథం సుత్వా వోహారికేహి వినిచ్ఛయే కతే అడ్డపరియోసానం నామ హోతి, తస్మిం అడ్డపరియోసానే భిక్ఖునియా జయేపి పరాజయేపి సఙ్ఘాదిసేసో. సచే పన గతిగతం అధికరణం హోతి, సుతపుబ్బం వోహారికేహి. అథ తే భిక్ఖునిఞ్చ అడ్డకారకఞ్చ దిస్వావ ‘‘తుమ్హాకం కథనకిచ్చం నత్థి, జానామ మయం ఏత్థ పవత్తి’’న్తి సయమేవ వినిచ్ఛినిత్వా దేన్తి, ఏవరూపే అడ్డపరియోసానేపి భిక్ఖునియా అనాపత్తి.

పఠమం ఆపత్తి ఏతస్సాతి పఠమాపత్తికో; వీతిక్కమక్ఖణేయేవ ఆపజ్జితబ్బోతి అత్థో, తం పఠమాపత్తికం. పదభాజనే పన అధిప్పాయమత్తం దస్సేతుం ‘‘సహ వత్థుజ్ఝాచారా ఆపజ్జతి అసమనుభాసనాయా’’తి వుత్తం. అయఞ్హేత్థ అత్థో – సహ వత్థుజ్ఝాచారా యం భిక్ఖునీ ఆపజ్జతి, న తతియాయ సమనుభాసనాయ, అయం పఠమమేవ సహ వత్థుజ్ఝాచారేన ఆపజ్జితబ్బత్తా పఠమాపత్తికోతి. భిక్ఖునిసఙ్ఘతో నిస్సారేతీతి నిస్సారణీయో; తం నిస్సారణీయం. పదభాజనే పన అధిప్పాయమత్తం దస్సేతుం ‘‘సఙ్ఘమ్హా నిస్సారీయతీతి వుత్తం. తత్థ యం ఆపన్నా భిక్ఖునీ సఙ్ఘతో నిస్సారీయతి, సో నిస్సారణీయోతి ఏవమత్థో దట్ఠబ్బో. న హి సో ఏవ ధమ్మో సఙ్ఘమ్హా కేనచి నిస్సారీయతి. తేన పన ధమ్మేన భిక్ఖునీ నిస్సారీయతి, తస్మా సో నిస్సారేతీతి నిస్సారణీయో.

ఆకడ్ఢియమానా గచ్ఛతీతి అడ్డకారకమనుస్సేహి సయం వా ఆగన్త్వా దూతం వా పేసేత్వా ఏహీతి వుచ్చమానా వోహారికానం సన్తికం గచ్ఛతి, తతో అడ్డకారకో అత్తనో వా కథం పఠమం ఆరోచేతు భిక్ఖునియా వా, నేవ పఠమారోచనే దుక్కటం, న దుతియారోచనే థుల్లచ్చయం. అమచ్చేహి వినిచ్ఛినిత్వా కతే అడ్డపరియోసానేపి అనాపత్తియేవ. సచేపి అడ్డకారకో భిక్ఖునిం వదతి ‘‘మమ చ తవ చ కథం త్వమేవ కథేహీ’’తి; కథేన్తియాపి కథం సుత్వా కతే అడ్డపరియోసానేపి అనాపత్తియేవ.

రక్ఖం యాచతీతి ధమ్మికం రక్ఖం యాచతి, అనాపత్తి. ఇదాని యథాయాచితా రక్ఖా ధమ్మికా హోతి, తం దస్సేతుం అనోదిస్స ఆచిక్ఖతీతి ఆహ. తత్థ అతీతం ఆరబ్భ అత్థి ఓదిస్సఆచిక్ఖనా, అత్థి అనోదిస్సఆచిక్ఖనా, అనాగతం ఆరబ్భాపి అత్థి ఓదిస్సఆచిక్ఖనా, అత్థి అనోదిస్సఆచిక్ఖనా.

కథం అతీతం ఆరబ్భ ఓదిస్సఆచిక్ఖనా హోతి? భిక్ఖునుపస్సయే గామదారకా ధుత్తాదయో వా యే కేచి అనాచారం వా ఆచరన్తి, రుక్ఖం వా ఛిన్దన్తి, ఫలాఫలం వా హరన్తి, పరిక్ఖారే వా అచ్ఛిన్దన్తి. భిక్ఖునీ వోహారికే ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘అమ్హాకం ఉపస్సయే ఇదం నామ కత’’న్తి వదతి. ‘‘కేనా’’తి వుత్తే ‘‘అసుకేన చ అసుకేన చా’’తి ఆచిక్ఖతి. ఏవం అతీతం ఆరబ్భ ఓదిస్సఆచిక్ఖనా హోతి, సా న వట్టతి. తఞ్చే సుత్వా తే వోహారికా తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం భిక్ఖునియా గీవా హోతి. దణ్డం గణ్హిస్సన్తీతి అధిప్పాయేపి సతి గీవాయేవ హోతి. సచే పన తస్స దణ్డం గణ్హథాతి వదతి, పఞ్చమాసకమత్తే గహితే పారాజికం హోతి.

‘‘కేనా’’తి వుత్తే పన ‘‘అసుకేనాతి వత్తుం అమ్హాకం న వట్టతి, తుమ్హేయేవ జానిస్సథ. కేవలఞ్హి మయం రక్ఖం యాచామ, తం నో దేథ, అవహటభణ్డఞ్చ ఆహరాపేథా’’తి వత్తబ్బం. ఏవం అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సా వట్టతి. ఏవం వుత్తే సచేపి తే వోహారికా కారకే గవేసిత్వా తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం సాపతేయ్యమ్పి గహితం భిక్ఖునియా, నేవ గీవా న ఆపత్తి.

పరిక్ఖారం హరన్తే దిస్వా తేసం అనత్థకామతాయ చోరో చోరోతి వత్తుమ్పి న వట్టతి. ఏవం వుత్తేపి హి యం తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బమ్పి భిక్ఖునియా గీవా హోతి. అత్తనో వచనకరం పన ‘‘ఇమినా మే పరిక్ఖారో గహితో, తం ఆహరాపేహి, మా చస్స దణ్డం కరోహీ’’తి వత్తుం వట్టతి. దాసదాసీవాపిఆదీనం అత్థాయ అడ్డం కరోన్తి, అయం అకప్పియఅడ్డో నామ, న వట్టతి.

కథం అనాగతం ఆరబ్భ ఓదిస్సఆచిక్ఖనా హోతి? వుత్తనయేనేవ పరేహి అనాచారాదీసు కతేసు భిక్ఖునీ వోహారికే ఏవం వదతి ‘‘అమ్హాకం ఉపస్సయే ఇదఞ్చిదఞ్చ కరోన్తి, రక్ఖం నో దేథ ఆయతిం అకరణత్థాయా’’తి. ‘‘కేన ఏవం కత’’న్తి వుత్తే చ ‘‘అసుకేన అసుకేన చా’’తి ఆచిక్ఖతి. ఏవం అనాగతం ఆరబ్భ ఓదిస్సఆచిక్ఖనా హోతి, సాపి న వట్టతి. తేసఞ్హి దణ్డే కతే పురిమనయేనేవ సబ్బం భిక్ఖునియా గీవా. సేసం పురిమసదిసమేవ.

సచే పన వోహారికా ‘‘భిక్ఖునుపస్సయే ఏవరూపం అనాచారం కరోన్తానం ఇమం నామ దణ్డం కరోమా’’తి భేరిం చరాపేత్వా ఆణాయ అతిట్ఠమానే పరియేసిత్వా దణ్డం కరోన్తి, భిక్ఖునియా నేవ గీవా న ఆపత్తి.

యో చాయం భిక్ఖునీనం వుత్తో, భిక్ఖూనమ్పి ఏసేవ నయో. భిక్ఖునోపి హి ఓదిస్సఆచిక్ఖనా న వట్టతి. యం తథా ఆచిక్ఖితే దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం గీవా హోతి. వుత్తనయేనేవ దణ్డం గణ్హాపేన్తస్స పారాజికం. యో పన ‘‘దణ్డం కరిస్సన్తీ’’తి జానన్తోపి అనోదిస్స కథేతి, తే చ పరియేసిత్వా దణ్డం కరోన్తియేవ, న దోసో. విహారసీమాయ రుక్ఖాదీని ఛిన్దన్తానం వాసిఫరసుఆదీని గహేత్వా పాసాణేహి కోట్టేన్తి, న వట్టతి. సచే ధారా భిజ్జతి, కారాపేత్వా దాతబ్బా. ఉపధావిత్వా తేసం పరిక్ఖారే గణ్హన్తి, తమ్పి న కాతబ్బం, లహుపరివత్తఞ్హి చిత్తం, థేయ్యచేతనాయ ఉప్పన్నాయ మూలచ్ఛేజ్జమ్పి గచ్ఛేయ్య. సేసం ఉత్తానమేవ.

కథినసముట్ఠానం – కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, తిచిత్తం, తివేదనన్తి.

సత్తరసకే పఠమసిక్ఖాపదం.