౮. భూతారోచనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౬౭. అట్ఠమసిక్ఖాపదే – వత్థుకథాయ తావ యం వత్తబ్బం సియా, తం సబ్బం చతుత్థపారాజికవణ్ణనాయం వుత్తనయమేవ. అయమేవ హి విసేసో – తత్థ అభూతం ఆరోచేసుం, ఇధ భూతం. భూతమ్పి పుథుజ్జనా ఆరోచేసుం, న అరియా. అరియానఞ్హి పయుత్తవాచా నామ నత్థి, అత్తనో గుణే ఆరోచయమానే పన అఞ్ఞే న పటిసేధేసుం, తథాఉప్పన్నే చ పచ్చయే సాదియింసు, తథాఉప్పన్నభావం అజానన్తా.

‘‘అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసు’’న్తిఆదిమ్హి పన యే ఉత్తరిమనుస్సధమ్మస్స వణ్ణం భాసింసు, తే ఆరోచేసున్తి వేదితబ్బం. ‘‘కచ్చి పన వో భిక్ఖవే భూత’’న్తి పుచ్ఛితే పన సబ్బేపి ‘‘భూతం భగవా’’తి పటిజానింసు. అరియానమ్పి హి అబ్భన్తరే భూతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మోతి. అథ భగవా అరియమిస్సకత్తా ‘‘మోఘపురిసా’’తి అవత్వా ‘‘కథఞ్హి నామ తుమ్హే భిక్ఖవే’’తి వత్వా ‘‘ఉదరస్స కారణా’’తిఆదిమాహ. తత్థ యస్మా అరియా అఞ్ఞేసం సుత్వా ‘‘అయ్యో కిర, భన్తే, సోతాపన్నో’’తిఆదినా నయేన పసన్నేహి మనుస్సేహి పుచ్ఛియమానా అపఞ్ఞత్తే సిక్ఖాపదే అనాదీనవదస్సినో సుద్ధచిత్తతాయ అత్తనో చ పరేసఞ్చ విసేసాధిగమం పటిజానింసు. ఏవం పటిజానన్తేహి చ తేహి యం అఞ్ఞే ఉదరస్స కారణా ఉత్తరిమనుస్సధమ్మస్స వణ్ణం భాసిత్వా పిణ్డపాతం ఉప్పాదేసుం, తం సుద్ధచిత్తతాయ సాదియన్తేహిపి ఉదరస్స కారణా ఉత్తరిమనుస్సధమ్మస్స వణ్ణో భాసితో వియ హోతి. తస్మా సబ్బసఙ్గాహికేనేవ నయేన ‘‘కథఞ్హి నామ తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఉదరస్స కారణా గిహీనం అఞ్ఞమఞ్ఞం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మస్స వణ్ణం భాసిస్సథా’’తి ఆహ. సేసం చతుత్థపారాజికవత్థుసదిసమేవ. సిక్ఖాపదవిభఙ్గేపి కేవలం తత్థ పారాజికఞ్చేవ థుల్లచ్చయఞ్చ ఇధ భూతత్తా పాచిత్తియఞ్చేవ దుక్కటఞ్చ అయం విసేసో. సేసం వుత్తనయమేవ.

౭౭. ‘‘ఉపసమ్పన్నస్స భూతం ఆరోచేతీ’’తి ఉత్తరిమనుస్సధమ్మమేవ సన్ధాయ వుత్తం. పరినిబ్బానకాలే హి అన్తరా వా అతికడ్ఢియమానేన ఉపసమ్పన్నస్స భూతం ఆరోచేతుం వట్టతి. సుతపరియత్తిసీలగుణం పన అనుపసమ్పన్నస్సాపి ఆరోచేతుం వట్టతి. ఆదికమ్మికస్స అనాపత్తి. ‘‘ఉమ్మత్తకస్సా’’తి ఇదం పన ఇధ న వుత్తం. కస్మా? దిట్ఠిసమ్పన్నానం ఉమ్మాదస్స వా చిత్తక్ఖేపస్స వా అభావాతి. మహాపచ్చరియమ్పి హి విచారితం ‘‘ఝానలాభీ పన పరిహీనే ఝానే ఉమ్మత్తకో భవేయ్య, తస్సపి భూతారోచనపచ్చయా అనాపత్తి న వత్తబ్బా, భూతస్సేవ అభావతో’’తి. సేసం ఉత్తానమేవ.

భూతారోచనం నామేతం పుబ్బే అవుత్తేహి తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – కాయతో వాచతో కాయవాచతో చాతి. కిరియం, నోసఞ్ఞావిమోక్ఖం, అచిత్తకం, పణ్ణత్తివజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, కుసలాబ్యాకతచిత్తేహి ద్విచిత్తం, సుఖమజ్ఝత్తవేదనాహి ద్వివేదనన్తి.

భూతారోచనసిక్ఖాపదం అట్ఠమం.