౯. దుట్ఠుల్లారోచనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౭౮. నవమసిక్ఖాపదే – దుట్ఠుల్లా నామ ఆపత్తి చత్తారి చ పారాజికాని తేరస చ సఙ్ఘాదిసేసాతి ఇమిస్సా పాళియా ‘‘పారాజికాని దుట్ఠుల్లసద్దత్థదస్సనత్థం వుత్తాని, సఙ్ఘాదిసేసం పన ఇధ అధిప్పేత’’న్తి అట్ఠకథాసు వుత్తం. తత్రాయం విచారణా – సచే పారాజికం ఆరోచేన్తస్స పాచిత్తియం న భవేయ్య, యథా సమానేపి భిక్ఖు-భిక్ఖునీనం ఉపసమ్పన్నసద్దే యత్థ భిక్ఖునీ అనధిప్పేతా హోతి, తత్థ భిక్ఖుం ఠపేత్వా అవసేసో అనుపసమ్పన్నోతి వుచ్చతి; ఏవమిధ సమానేపి పారాజికసఙ్ఘాదిసేసానం దుట్ఠుల్లసద్దే యది పారాజికం అనధిప్పేతం, ‘‘దుట్ఠుల్లా నామ ఆపత్తి తేరస సఙ్ఘాదిసేసా’’తి ఏతదేవ వత్తబ్బం సియా. తత్థ భవేయ్య ‘‘యో పారాజికం ఆపన్నో, సో భిక్ఖుభావతో చుతో, తస్మా తస్స ఆపత్తిం ఆరోచేన్తో దుక్కటం ఆపజ్జతీ’’తి. ఏవం సతి అక్కోసన్తోపి దుక్కటం ఆపజ్జేయ్య, పాచిత్తియమేవ చ ఆపజ్జతి. వుత్తఞ్హేతం – ‘‘అసుద్ధో హోతి పుగ్గలో అఞ్ఞతరం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నో, తఞ్చే అసుద్ధదిట్ఠి సమానో ఓకాసం కారాపేత్వా అక్కోసాధిప్పాయో వదతి, ఆపత్తి ఓమసవాదస్సా’’తి (పారా. ౩౮౯). ఏవం పాళియా విచారియమానాయ పారాజికం ఆరోచేన్తస్సాపి పాచిత్తియమేవ దిస్సతి. కిఞ్చాపి దిస్సతి, అథ ఖో సబ్బఅట్ఠకథాసు వుత్తత్తా అట్ఠకథాచరియావ ఏత్థ పమాణం, న అఞ్ఞా విచారణా. పుబ్బేపి చ ఆవోచుమ్హ – ‘‘బుద్ధేన ధమ్మో వినయో చ వుత్తో, యో తస్స పుత్తేహి తథేవ ఞాతో’’తిఆది (పారా. అట్ఠ. ౧.గన్థారమ్భకథా). అట్ఠకథాచరియా హి బుద్ధస్స అధిప్పాయం జానన్తి.

ఇమినాపి చేతం పరియాయేన వేదితబ్బం. అఞ్ఞత్ర భిక్ఖుసమ్ముతియాతి హి వుత్తం. భిక్ఖుసమ్ముతియా చ ఆరోచనం ఆయతిం సంవరత్థాయ పున తథారూపం ఆపత్తిం అనాపజ్జనత్థాయ భగవతా అనుఞ్ఞాతం, న తస్స భిక్ఖునో అవణ్ణమత్తప్పకాసనత్థాయ, సాసనే చస్స పతిట్ఠానిసేధనత్థాయ, న చ పారాజికం ఆపన్నస్స పున తథారూపాయ ఆపత్తియా అనాపజ్జనేన భిక్ఖుభావో నామ అత్థి. తస్మా ‘‘పారాజికాని దుట్ఠుల్లసద్దత్థదస్సనత్థం వుత్తాని, సఙ్ఘాదిసేసం పన ఇధాధిప్పేత’’న్తి యం అట్ఠకథాసు వుత్తం, తం సువుత్తమేవ.

౮౦. అత్థి భిక్ఖుసమ్ముతి ఆపత్తిపరియన్తాతిఆదీసు పన యా అయం భిక్ఖుసమ్ముతి వుత్తా, సా న కత్థచి ఆగతా, ఇధ వుత్తత్తాయేవ పన అభిణ్హాపత్తికం భిక్ఖుం దిస్వా ఏవమేస పరేసు హిరోత్తప్పేనాపి ఆయతిం సంవరం ఆపజ్జిస్సతీతి తస్స భిక్ఖునో హితేసితాయ తిక్ఖత్తుం అపలోకేత్వా సఙ్ఘేన కాతబ్బాతి వేదితబ్బాతి.

౮౨. అదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం ఆరోచేతి ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి పఞ్చపి ఆపత్తిక్ఖన్ధే ఆరోచేన్తస్స దుక్కటం. మహాపచ్చరియం పన పారాజికం ఆరోచేన్తస్సాపి దుక్కటమేవ వుత్తం. అనుపసమ్పన్నస్స దుట్ఠుల్లం వా అదుట్ఠుల్లం వా అజ్ఝాచారన్తి ఏత్థ ఆదితో పఞ్చ సిక్ఖాపదాని దుట్ఠుల్లో నామ అజ్ఝాచారో, సేసాని అదుట్ఠుల్లో. సుక్కవిస్సట్ఠికాయసంసగ్గదుట్ఠుల్లఅత్తకామా పనస్స అజ్ఝాచారో నామాతి వుత్తం.

౮౩. వత్థుం ఆరోచేతీతి ‘‘అయం సుక్కవిస్సట్ఠిం ఆపన్నో, దుట్ఠుల్లం ఆపన్నో, అత్తకామం ఆపన్నో’’ కాయసంసగ్గం ఆపన్నోతి ఏవం వదన్తస్స అనాపత్తి. ఆపత్తిం ఆరోచేతీతి ఏత్థ ‘‘అయం పారాజికం ఆపన్నో, సఙ్ఘాదిసేసం థుల్లచ్చయం పాచిత్తియం పాటిదేసనీయం దుక్కటం దుబ్భాసితం ఆపన్నో’’తి వదతి అనాపత్తి. ‘‘అయం అసుచిం మోచేత్వా సఙ్ఘాదిసేసం ఆపన్నో’’తిఆదినా పన నయేన వత్థునా సద్ధిం ఆపత్తిం ఘటేత్వా ఆరోచేన్తస్సేవ ఆపత్తి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

తిసముట్ఠానం – కాయచిత్తతో వాచాచిత్తతో కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి, కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనన్తి.

దుట్ఠుల్లారోచనసిక్ఖాపదం నవమం.