౧౦. భిక్ఖునిక్ఖన్ధకం

మహాపజాపతిగోతమీవత్థుకథా

౪౦౨. భిక్ఖునిక్ఖన్ధకే – అలం గోతమి మా తే రుచ్చీతి కస్మా పటిక్ఖిపతి, నను సబ్బేసమ్పి బుద్ధానం చతస్సో పరిసా హోన్తీతి? కామం హోన్తి, కిలమేత్వా పన అనేకక్ఖత్తుం యాచితేన అనుఞ్ఞాతం పబ్బజ్జం ‘‘దుక్ఖేన లద్ధా అయం అమ్హేహీ’’తి సమ్మా పరిపాలేస్సన్తీతి భద్దకం కత్వా అనుజానితుకామో పటిక్ఖిపతి. అట్ఠగరుధమ్మకథా మహావిభఙ్గేయేవ కథితా.

౪౦౩. కుమ్భథేనకేహీతి కుమ్భే దీపం జాలేత్వా తేన ఆలోకేన పరఘరే భణ్డం విచినిత్వా థేనకచోరేహి.

సేతట్ఠికా నామ రోగజాతీతి ఏకో పాణకో నాళిమజ్ఝగతం కణ్డం విజ్ఝతి, యేన విద్ధత్తా నిక్ఖన్తమ్పి సాలిసీసం ఖీరం గహేతుం న సక్కోతి.

మఞ్జిట్ఠికా నామ రోగజాతీతి ఉచ్ఛూనం అన్తోరత్తభావో. మహతో తళాకస్స పటికచ్చేవ ఆళిన్తి ఇమినా పన ఏతమత్థం దస్సేతి – యథా మహతో తళాకస్స ఆళియా అబద్ధాయపి కిఞ్చి ఉదకం తిట్ఠేయ్య, పఠమమేవ బద్ధాయ పన యం అబద్ధపచ్చయా న తిట్ఠేయ్య, తమ్పి తిట్ఠేయ్య; ఏవమేవ యే ఇమే అనుప్పన్నే వత్థుస్మిం పటికచ్చేవ అవీతిక్కమనత్థాయ గరుధమ్మా పఞ్ఞత్తా. తేసు అపఞ్ఞత్తేసుపి మాతుగామస్స పబ్బజితత్తా పఞ్చేవ వస్ససతాని సద్ధమ్మో తిట్ఠేయ్య. పటికచ్చేవ పఞ్ఞత్తత్తా పన అపరానిపి పఞ్చవస్ససతాని ఠస్సతీతి ఏవం పఠమం వుత్తం వస్ససహస్సమేవ ఠస్సతీతి. వస్ససహస్సన్తి చేతం పటిసమ్భిదాపభేదప్పత్తఖీణాసవవసేనేవ వుత్తం. తతో పన ఉత్తరిమ్పి సుక్ఖవిపస్సకఖీణాసవవసేన వస్ససహస్సం, అనాగామివసేన వస్ససహస్సం, సకదాగామివసేన వస్ససహస్సం, సోతాపన్నవసేన వస్ససహస్సన్తి ఏవం పఞ్చవస్ససహస్సాని పటివేధసద్ధమ్మో ఠస్సతి. పరియత్తిధమ్మోపి తానియేవ. న హి పరియత్తియా అసతి పటివేధో అత్థి, నాపి పరియత్తియా సతి పటివేధో న హోతి; లిఙ్గం పన పరియత్తియా అన్తరహితాయపి చిరం పవత్తిస్సతీతి.

మహాపజాపతిగోతమీవత్థుకథా నిట్ఠితా.

భిక్ఖునీఉపసమ్పదానుజాననకథా

౪౦౪. అనుజానామి భిక్ఖవే భిక్ఖూహి భిక్ఖునియో ఉపసమ్పాదేతున్తి ఇమాయ అనుపఞ్ఞత్తియా భిక్ఖూ పఞ్చసతా సాకియానియో మహాపజాపతియా సద్ధివిహారినియో కత్వా ఉపసమ్పాదేసుం. ఇతి తా సబ్బాపి ఏకతోఉపసమ్పన్నా నామ అహేసుం. యే ఖో త్వం గోతమీతి ఇమినా ఓవాదేన గోతమీ అరహత్తం పత్తా.

౪౦౯. కమ్మం న కరీయతీతి తజ్జనీయాది సత్తవిధమ్పి కమ్మం న కరీయతి. ఖమాపేన్తీతి న పున ఏవం కరిస్సామీతి ఖమాపేన్తి.

౪౧౦. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం కమ్మం రోపేత్వా నియ్యాదేతున్తి ఏత్థ తజ్జనీయాదీసు ‘‘ఇదం నామ కమ్మం ఏతిస్సా కాతబ్బ’’న్తి ఏవం రోపేత్వా ‘‘తం దాని తుమ్హేవ కరోథా’’తి నియ్యాదేతబ్బం. సచే పన అఞ్ఞస్మిం రోపితే అఞ్ఞం కరోన్తి, ‘‘తజ్జనీయకమ్మారహస్స నియస్సకమ్మం కరోతీ’’తి ఏత్థ వుత్తనయేన కారేతబ్బతం ఆపజ్జన్తి.

౪౧౧. కద్దమోదకేనాతి ఏత్థ న కేవలం కద్దమోదకేన, విప్పసన్నఉదకరజనకద్దమాదీసుపి యేన కేనచి ఓసిఞ్చన్తస్స దుక్కటమేవ. అవన్దియో సో భిక్ఖవే భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన కాతబ్బోతి భిక్ఖునుపస్సయే సన్నిపతిత్వా ‘‘అసుకో నామ అయ్యో భిక్ఖునీనం అపసాదనీయం దస్సేతి, ఏతస్స అయ్యస్స అవన్దియకరణం రుచ్చతీ’’తి ఏవం తిక్ఖత్తుం సావేతబ్బం. ఏత్తావతా అవన్దియో కతో హోతి. తతో పట్ఠాయ యథా సామణేరే దిస్వా న వన్దన్తి; ఏవమేవ దిస్వాపి న వన్దితబ్బో. తేన భిక్ఖునా సమ్మా వత్తన్తేన భిక్ఖునుపస్సయం ఆగన్త్వా విహారేయేవ సఙ్ఘం వా గణం వా ఏకపుగ్గలం వా ఉపసఙ్కమిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ‘‘భిక్ఖునిసఙ్ఘో మయ్హం ఖమతూ’’తి ఖమాపేతబ్బం. తేన భిక్ఖునా భిక్ఖునీనం సన్తికం ఆగన్త్వా ‘‘ఏసో భిక్ఖు తుమ్హే ఖమాపేతీ’’తి వత్తబ్బం. తతో పట్ఠాయ సో వన్దితబ్బో. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారం పన కమ్మవిభఙ్గే వక్ఖామ.

ఓభాసేన్తీతి అసద్ధమ్మేన ఓభాసేన్తి. భిక్ఖునీహి సద్ధిం సమ్పయోజేన్తీతి భిక్ఖునీహి సద్ధిం పురిసే అసద్ధమ్మేన సమ్పయోజేన్తి. అవన్దియకరణం వుత్తనయమేవ. ఆవరణన్తి విహారప్పవేసనే నివారణం. ఓవాదం ఠపేతున్తి ఏత్థ న భిక్ఖునుపస్సయం గన్త్వా ఠపేతబ్బో. ఓవాదత్థాయ పన ఆగతా భిక్ఖునియో వత్తబ్బా ‘‘అసుకా నామ భిక్ఖునీ సాపత్తికా, తస్సా ఓవాదం ఠపేమి, మా తాయ సద్ధిం ఉపోసథం కరిత్థా’’తి. కాయవివరణాదీసుపి దణ్డకమ్మం వుత్తనయమేవ.

౪౧౩. న భిక్ఖవే భిక్ఖునియా ఓవాదో న గన్తబ్బోతిఆది భిక్ఖునివిభఙ్గవణ్ణనాయం వుత్తమేవ.

౪౧౬. ఫాసుకా నమేన్తీతి గిహిదారికాయో వియ ఘనపట్టకేన కాయబన్ధనేన ఫాసుకా నమనత్థాయ బన్ధన్తి. ఏకపరియాకతన్తి ఏకవారం పరిక్ఖిపనకం.

విలీవేన పట్టేనాతి సణ్హేహి వేళువిలీవేహి కతపట్టేన. దుస్సపట్టేనాతి సేతవత్థపట్టేన. దుస్సవేణియాతి దుస్సేన కతవేణియా. దుస్సవట్టియాతి దుస్సేన కతవట్టియా. చోళపట్టాదీసు చోళకాసావం చోళన్తి వేదితబ్బం.

అట్ఠిల్లేనాతి గోజఙ్ఘట్ఠికేన. జఘనన్తి కటిప్పదేసో వుచ్చతి. హత్థం కోట్టాపేన్తీతి అగ్గబాహం కోట్టాపేత్వా మోరపత్తాదీహి చిత్తాలఙ్కారం కరోన్తి. హత్థకోచ్ఛన్తి పిట్ఠిహత్థం. పాదన్తి జఙ్ఘం. పాదకోచ్ఛన్తి పిట్ఠిపాదం.

౪౧౭. ముఖలిమ్పనాదీని వుత్తనయానేవ. అవఙ్గం కరోన్తీతి అక్ఖీ అఞ్జన్తియో అవఙ్గదేసే అధోముఖం లేఖం కరోన్తి. విసేసకన్తి గణ్డప్పదేసే విచిత్రసణ్ఠానం విసేసకం కరోన్తి. ఓలోకేన్తీతి వాతపానం వివరిత్వా వీథిం ఓలోకేన్తి. సాలోకే తిట్ఠన్తీతి ద్వారం వివరిత్వా ఉపడ్ఢకాయం దస్సేన్తియో తిట్ఠన్తి. నచ్చన్తి నటసమజ్జం కారేన్తి. వేసిం వుట్ఠాపేన్తీతి గణికం వుట్ఠాపేన్తి. పానాగారం ఠపేన్తీతి సురం విక్కిణన్తి. సూనం ఠపేన్తీతి మంసం విక్కిణన్తి. ఆపణన్తి నానాభణ్డానం అనేకవిధం ఆపణం పసారేన్తి. దాసం ఉపట్ఠాపేన్తీతి దాసం గహేత్వా తేన అత్తనో వేయ్యావచ్చం కారేన్తి. దాసీఆదీసుపి ఏసేవ నయో. హరితకపక్కికం పకిణన్తీతి హరితకఞ్చేవ పక్కఞ్చ పకిణన్తి; పకిణ్ణకాపణం పసారేన్తీతి వుత్తం హోతి.

౪౧౮. సబ్బనీలకాదికథా కథితాయేవ.

౪౧౯. భిక్ఖునీ చే, భిక్ఖవే, కాలం కరోన్తీతిఆదీసు అయం పాళిముత్తకవినిచ్ఛయో – సచే హి పఞ్చసు సహధమ్మికేసు యో కోచి కాలం కరోన్తో ‘‘మమచ్చయేన మయ్హం పరిక్ఖారో ఉపజ్ఝాయస్స హోతు, ఆచరియస్స హోతు, సద్ధివిహారికస్స హోతు, అన్తేవాసికస్స హోతు, మాతు హోతు, పితు హోతు, అఞ్ఞస్స వా యస్స కస్సచి హోతూ’’తి వదతి తేసం న హోతి, సఙ్ఘస్సేవ హోతి. న హి పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అచ్చయదానం రుహతి, గిహీనం పన రుహతి. భిక్ఖు హి భిక్ఖునివిహారే కాలం కరోతి, తస్స పరిక్ఖారో భిక్ఖూనంయేవ హోతి. భిక్ఖునీ భిక్ఖువిహారే కాలం కరోతి, తస్సా పరిక్ఖారో భిక్ఖునీనంయేవ హోతి.

౪౨౦. పురాణమల్లీతి పురాణే గిహికాలే మల్లకస్స భరియా. పురిసబ్యఞ్జనన్తి పురిసనిమిత్తం, ఛిన్నం వా హోతు అచ్ఛిన్నం వా, పటిచ్ఛన్నం వా అప్పటిచ్ఛన్నం వా. సచే ఏతస్మిం ఠానే పురిసబ్యఞ్జనన్తి చిత్తం ఉప్పాదేత్వా ఉపనిజ్ఝాయతి, దుక్కటం.

౪౨౧. అత్తనో పరిభోగత్థాయ దిన్నం నామ యం ‘‘తుమ్హేయేవ పరిభుఞ్జథా’’తి వత్వా దిన్నం, తం అఞ్ఞస్స దదతో దుక్కటం. అగ్గం గహేత్వా పన దాతుం వట్టతి. సచే అసప్పాయం, సబ్బం అపనేతుం వట్టతి. చీవరం ఏకాహం వా ద్వీహం వా పరిభుఞ్జిత్వా దాతుం వట్టతి. పత్తాదీసుపి ఏసేవ నయో.

భిక్ఖూనం సన్నిధిం భిక్ఖునీహి పటిగ్గాహాపేత్వాతి హియ్యో పటిగ్గహేత్వా ఠపితమంసం అజ్జ అఞ్ఞస్మిం అనుపసమ్పన్నే అసతి భిక్ఖూహి పటిగ్గాహాపేత్వా భిక్ఖునీహి పరిభుఞ్జితబ్బం. భిక్ఖూహి పటిగ్గహితఞ్హి భిక్ఖునీనం అప్పటిగ్గహితకట్ఠానే తిట్ఠతి, భిక్ఖునీనం పటిగ్గహితమ్పి భిక్ఖూసు ఏసేవ నయో.

౪౨౬. ఆసనం సంకసాయన్తియో కాలం వీతినామేసున్తి అఞ్ఞం వుట్ఠాపేత్వా అఞ్ఞం నిసీదాపేన్తియో భోజనకాలం అతిక్కామేసుం.

అట్ఠన్నం భిక్ఖునీనం యథావుడ్ఢన్తి ఏత్థ సచే పురే అట్ఠసు నిసిన్నాసు తాసం అబ్భన్తరిమా అఞ్ఞా ఆగచ్ఛతి, సా అత్తనో నవకం ఉట్ఠాపేత్వా నిసీదితుం లభతి. యా పన అట్ఠహిపి నవకతరా, సా సచేపి సట్ఠివస్సా హోతి, ఆగతపటిపాటియావ నిసీదితుం లభతి. అఞ్ఞత్థ సబ్బత్థ యథావుడ్ఢం న పటిబాహితబ్బన్తి ఠపేత్వా భత్తగ్గం అఞ్ఞస్మిం చతుపచ్చయభాజనీయట్ఠానే ‘‘అహం పుబ్బే ఆగతా’’తి వుడ్ఢం పటిబాహిత్వా కిఞ్చి న గహేతబ్బం; యథావుడ్ఢమేవ వట్టతి. పవారణాకథా కథితాయేవ.

౪౨౯. ఇత్థియుత్తన్తిఆదీహి సబ్బయానాని అనుఞ్ఞాతాని. పాటఙ్కిన్తి పటపోట్టలికం.

౪౩౦. దూతేన ఉపసమ్పదా దసన్నం అన్తరాయానం యేన కేనచి వట్టతి. కమ్మవాచాపరియోసానే సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునుపస్సయే ఠితా వా హోతు నిపన్నా వా జాగరా వా నిద్దం ఓక్కన్తా వా, ఉపసమ్పన్నావ హోతి. తావదేవ ఛాయాదీని ఆగతాయ దూతభిక్ఖునియా ఆచిక్ఖితబ్బాని.

౪౩౧. ఉదోసితోతి భణ్డసాలా. న సమ్మతీతి నప్పహోతి. ఉపస్సయన్తి ఘరం. నవకమ్మన్తి సఙ్ఘస్సత్థాయ భిక్ఖునియా నవకమ్మమ్పి కాతుం అనుజానామీతి అత్థో.

౪౩౨. తస్సా పబ్బజితాయాతి తస్సా పబ్బజితకాలే. యావ సో దారకో విఞ్ఞుతం పాపుణాతీతి యావ ఖాదితుం భుఞ్జితుం నహాయితుఞ్చ మణ్డితుఞ్చ అత్తనో ధమ్మతాయ సక్కోతీతి అత్థో.

ఠపేత్వా సాగారన్తి సహగారసేయ్యమత్తం ఠపేత్వా. యథా అఞ్ఞస్మిం పురిసే; ఏవం దుతియికాయ భిక్ఖునియా తస్మిం దారకే పటిపజ్జితబ్బన్తి దస్సేతి. మాతా పన నహాపేతుం పాయేతుం భోజేతుం మణ్డేతుం ఉరే కత్వా సయితుఞ్చ లభతి.

౪౩౪. యదేవ సా విబ్భన్తాతి యస్మా సా విబ్భన్తా అత్తనో రుచియా ఖన్తియా ఓదాతాని వత్థాని నివత్థా, తస్మాయేవ సా అభిక్ఖునీ, న సిక్ఖాపచ్చక్ఖానేనాతి దస్సేతి. సా పున ఉపసమ్పదం న లభతి.

సా ఆగతా న ఉపసమ్పాదేతబ్బాతి న కేవలం న ఉపసమ్పాదేతబ్బా, పబ్బజ్జమ్పి న లభతి. ఓదాతాని గహేత్వా విబ్భన్తా పన పబ్బజ్జామత్తం లభతి.

అభివాదనన్తిఆదీసు పురిసా పాదే సమ్బాహన్తా వన్దన్తి, కేసే ఛిన్దన్తి, నఖే ఛిన్దన్తి, వణపటికమ్మం కరోన్తి, తం సబ్బం కుక్కుచ్చాయన్తా న సాదియన్తీతి అత్థో. తత్రేకే ఆచరియా ‘‘సచే ఏకతో వా ఉభతో వా అవస్సుతా హోన్తి సారత్తా, యథావత్థుకమేవ’’. ఏకే ఆచరియా ‘‘నత్థి ఏత్థ ఆపత్తీ’’తి వదన్తి. ఏవం ఆచరియవాదం దస్సేత్వా ఇదం ఓదిస్స అనుఞ్ఞాతం వట్టతీతి అట్ఠకథాసు వుత్తం. తం పమాణం. ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే సాదితు’’న్తి హి వచనేనేవ తం కప్పియం.

౪౩౫. పల్లఙ్కేన నిసీదన్తీతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా నిసీదన్తి. అడ్ఢపల్లఙ్కన్తి ఏకం పాదం ఆభుజిత్వా కతపల్లఙ్కం. హేట్ఠా వివటే ఉపరి పటిచ్ఛన్నేతి ఏత్థ సచే కూపో ఖతో హోతి, ఉపరి పన పదరమత్తమేవ సబ్బదిసాసు పఞ్ఞాయతి, ఏవరూపేపి వట్టతి.

౪౩౬. కుక్కుసం మత్తికన్తి కుణ్డకఞ్చేవ మత్తికఞ్చ. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవాతి.

భిక్ఖునీఉపసమ్పదానుజాననకథా నిట్ఠితా.

భిక్ఖునిక్ఖన్ధకవణ్ణనా నిట్ఠితా.