౫. పపాతవగ్గో

౧. లోకచిన్తాసుత్తవణ్ణనా

౧౧౧౧. పఞ్చమస్స పఠమే సుమాగధాయ పోక్ఖరణియాతి ఏవంనామికాయ పోక్ఖరణియా. లోకచిన్తం చిన్తేన్తోతి, ‘‘కేన ను ఖో చన్దిమసూరియా కతా, కేన మహాపథవీ, కేన మహాసముద్దో, కేన సత్తా ఉప్పాదితా, కేన పబ్బతా, కేన అమ్బతాలనాళికేరాదయో’’తి ఏవరూపం లోకచిన్తం చిన్తేన్తో నిసీది.

విచేతోతి విగతచిత్తో విక్ఖిత్తచిత్తో వా. భూతంయేవ అద్దసాతి తే కిర అసురా సమ్బరిమాయం సమ్పరివత్తేత్వా యథా నే సో పురిసో హత్థిఅస్సాదీసు ఆరుహన్తే ఉక్ఖిపిత్వా, భిసముళాలచ్ఛిద్దేహి పవిసన్తే పస్సతి, ఏవం అధిట్ఠహింసు. తం సన్ధాయ సత్థా ‘‘భూతంయేవ అద్దసా’’తి ఆహ. దేవానంయేవ మోహయమానాతి దేవానం చిత్తం మోహయన్తా. తస్మాతి యస్మా లోకచిన్తం చిన్తేన్తో ఉమ్మత్తకోపి హోతి, తస్మా.

౨-౩. పపాతసుత్తాదివణ్ణనా

౧౧౧౨-౧౩. దుతియే పటిభానకూటోతి ఏకో మహన్తో పబ్బతసదిసో మరియాదపాసాణో. తతియే అనిట్ఠరూపన్తి అనిట్ఠసభావం.

౪. కూటాగారసుత్తవణ్ణనా

౧౧౧౪. చతుత్థే హేట్ఠిమం ఘరం అకరిత్వాతి థమ్భభిత్తిపాదుస్సాపనాదినా ఘరస్స హేట్ఠిమభాగం అకత్వా.

౫. వాలసుత్తవణ్ణనా

౧౧౧౫. పఞ్చమే సన్థాగారేతి సిప్పుగ్గణ్హనసాలాయం. ఉపాసనం కరోన్తేతి కణ్డఖిపనసిప్పం కరోన్తే. అసనం అతిపాతేన్తేతి కణ్డం అతిక్కమేన్తే. పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖన్తి ఏకం కణ్డం ఖిపిత్వా యథా అస్స సరస్స పోఙ్ఖం విజ్ఝతి, అపరం అనుపోఙ్ఖం నామ దుతియస్స పోఙ్ఖం, పున అపరం తస్స పోఙ్ఖన్తి ఏవం అతిపాతేన్తే అద్దస. యత్ర హి నామాతి యే నామ. దురభిసమ్భవతరన్తి దుక్కరతరం. సత్తధా భిన్నస్స వాలస్స కోటియా కోటిం పటివిజ్ఝేయ్యాతి ఏకం వాలం సత్తధా భిన్దిత్వా, తస్స ఏకం భేదం గహేత్వా, వాతిఙ్గణమజ్ఝే బన్ధిత్వా, అపరం భేదం కణ్డస్స అగ్గకోటియం బన్ధిత్వా, ఉసభమత్తే ఠితో కణ్డబద్ధాయ కోటియా తం వాతిఙ్గణబద్ధకోటిం పటివిజ్ఝేయ్యాతి అత్థో. తస్మాతి యస్మా ఏవం దుప్పటివిజ్ఝాని చత్తారి సచ్చాని, తస్మా.

౭. పఠమఛిగ్గళయుగసుత్తవణ్ణనా

౧౧౧౭. సత్తమే అఞ్ఞమఞ్ఞఖాదికాతి అఞ్ఞమఞ్ఞం ఖాదనం. దుబ్బలఖాదికాతి బలవన్తేహి మచ్ఛాదీహి దుబ్బలానం మచ్ఛాదీనం ఖాదనం.

౮. దుతియఛిగ్గళయుగసుత్తవణ్ణనా

౧౧౧౮. అట్ఠమే మహాపథవీతి చక్కవాళగబ్భన్తరా మహాపథవీ. అధిచ్చమిదం, భన్తేతి ఇదం అధిచ్చుప్పత్తికం సచే తం యుగం న పూతి భవేయ్య, సముద్దే ఉదకం న సుస్సేయ్య, సో చ కచ్ఛపో న మరేయ్య, అపి నామ యదిచ్ఛావసేన సియాతి అత్థో.

ఏవం అధిచ్చమిదం, భిక్ఖవేతి ఏత్థ మహాసీవత్థేరో చత్తారి యుగాని దస్సేతి – పురత్థిమచక్కవాళముఖవట్టియం ఠితేన పురిసేన పక్ఖిత్తయుగస్స హి ఛిగ్గళేన తస్స అన్ధకచ్ఛపస్స గీవాయ పవేసనం వియ మనుస్సపటిలాభో అధిచ్చపటిలాభీ. దక్ఖిణచక్కవాళముఖవట్టియం ఠితేన పక్ఖిత్తస్స పన పరిబ్భమన్తస్స పురిమయుగం పత్వా ఛిగ్గళేన ఛిగ్గళుపరి ఆరుళ్హస్స ఛిగ్గళేన గీవప్పవేసనం వియ తథాగతుప్పాదో అధిచ్చతరసమ్భవో. పచ్ఛిమచక్కవాళముఖవట్టియం ఠితేన పక్ఖిత్తస్స పన పరిబ్భమన్తస్స పురిమయుగద్వయం పత్వా ఛిగ్గళేన ఛిగ్గళుపరి ఆరుళ్హస్స ఛిగ్గళేన గీవప్పవేసనం వియ తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దీపనం అధిచ్చతరసమ్భవం. ఉత్తరచక్కవాళముఖవట్టియం ఠితేన పక్ఖిత్తస్స పన పరిబ్భమన్తస్స పురిమయుగత్తయం పత్వా ఛిగ్గళేన ఛిగ్గళుపరి ఆరుళ్హస్స ఛిగ్గళేన గీవప్పవేసనం వియ చతుసచ్చపటివేధో అతివియ అధిచ్చతరసమ్భవో వేదితబ్బో. నవమాదీని అభిసమయసంయుత్తే వుత్తనయానేవాతి.

పపాతవగ్గో పఞ్చమో.