౧-౨. ఇచ్ఛానఙ్గలసుత్తాదివణ్ణనా

౯౮౭-౯౮౮. దుతియవగ్గస్స పఠమే ఏవం బ్యాకరేయ్యాథాతి కస్మా అత్తనో విహారసమాపత్తిం ఆచిక్ఖతి? ఉపారమ్భమోచనత్థం. సచే హి తే ‘‘న జానామా’’తి వదేయ్యుం, అథ నేసం తిత్థియా ‘‘తుమ్హే ‘అసుకసమాపత్తియా నామ నో సత్థా తేమాసం విహాసీ’తిపి న జానాథ, అథ కస్మా నం ఉపట్ఠహన్తా విహరథా’’తి ఉపారమ్భం ఆరోపేయ్యుం, తతో మోచనత్థం ఏవమాహ.

అథ కస్మా యథా అఞ్ఞత్థ ‘‘సతోవ అస్ససతి, దీఘం వా అస్ససన్తో’’తి (దీ. ని. ౨.౩౭౪; మ. ని. ౧.౧౦౭; సం. ని. ౫.౯౭౭) ఏవ-వాకారో వుత్తో. ఏవం ఇధ న వుత్తోతి? ఏకన్తసన్తత్తా. అఞ్ఞేసఞ్హి అస్సాసో వా పాకటో హోతి పస్సాసో వా, భగవతో ఉభయమ్పేతం పాకటమేవ నిచ్చం ఉపట్ఠితస్సతితాయాతి ఏకన్తసన్తత్తా న వుత్తో. అథ ‘‘సిక్ఖామీ’’తి అవత్వా కస్మా ‘‘అస్ససామీ’’తి ఏత్తకమేవ వుత్తన్తి? సిక్ఖితబ్బాభావా. సత్త హి సేఖా సిక్ఖితబ్బభావా సేఖా నామ, ఖీణాసవా సిక్ఖితబ్బాభావా అసేఖా నామ, తథాగతా అసిక్ఖితబ్బా అసేక్ఖా నామ నత్థి తేసం సిక్ఖితబ్బకిచ్చన్తి సిక్ఖితబ్బాభావా న వుత్తం. దుతియం ఉత్తానమేవ.