౭. గోదత్తసుత్తవణ్ణనా

౩౪౯. సత్తమే నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చాతి బ్యఞ్జనమ్పి నేసం నానం, అత్థోపి. తత్థ బ్యఞ్జనస్స నానతా పాకటా. అత్థో పన అప్పమాణా చేతోవిముత్తి భూమన్తరతో మహగ్గతా హోతి రూపావచరా, ఆరమ్మణతో సత్తపణ్ణత్తిఆరమ్మణా. ఆకిఞ్చఞ్ఞా భూమన్తరతో మహగ్గతా అరూపావచరా, ఆరమ్మణతో నవత్తబ్బారమ్మణా. సుఞ్ఞతా భూమన్తరతో కామావచరా, ఆరమ్మణతో సఙ్ఖారారమ్మణా. విపస్సనా హి ఏత్థ సుఞ్ఞతాతి అధిప్పేతా. అనిమిత్తా భూమన్తరతో లోకుత్తరా, ఆరమ్మణతో నిబ్బానారమ్మణా.

రాగో ఖో భన్తే పమాణకరణోతిఆదీసు యథా పబ్బతపాదే పూతిపణ్ణకసటఉదకం నామ హోతి కాళవణ్ణం, ఓలోకేన్తానం బ్యామసతగమ్భీరం వియ ఖాయతి, యట్ఠిం వా రజ్జుం వా గహేత్వా మినన్తస్స పిట్ఠిపాదోత్థరణమత్తమ్పి న హోతి; ఏవమేవ యావ రాగాదయో నుప్పజ్జన్తి, తావ పుగ్గలం సఞ్జానితుం న సక్కా హోతి, సోతాపన్నో వియ సకదాగామీ వియ అనాగామీ వియ చ ఖాయతి. యదా పనస్స రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, తదా రత్తో దుట్ఠో మూళ్హోతి పఞ్ఞాయతి. ఇతి తే ‘‘ఏత్తకో అయ’’న్తి పుగ్గలస్స పమాణం దస్సేన్తావ ఉప్పజ్జన్తీతి పమాణకరణా నామ వుత్తా.

యావతా ఖో భన్తే అప్పమాణా చేతోవిముత్తియోతి యత్తకా అప్పమాణా చేతోవిముత్తియో. కిత్తకా పన తా? చత్తారో బ్రహ్మవిహారా, చత్తారో మగ్గా, చత్తారి ఫలానీతి ద్వాదస. తత్ర బ్రహ్మవిహారా ఫరణఅప్పమాణతాయ అప్పమాణా, సేసా పమాణకారకానం కిలేసానం అభావేన నిబ్బానమ్పి అప్పమాణమేవ, చేతోవిముత్తి పన న హోతి, తస్మా న గహితం. అకుప్పాతి అరహత్తఫలచేతోవిముత్తి. సా హి తాసం సబ్బజేట్ఠికా, తస్మా ‘‘అగ్గమక్ఖాయతీ’’తి వుత్తా. రాగో ఖో భన్తే కిఞ్చనన్తి రాగో ఉప్పజ్జిత్వా పుగ్గలం కిఞ్చతి మద్దతి పలిబున్ధతి, తస్మా కిఞ్చనన్తి వుత్తో. మనుస్సా కిర గోణేహి ఖలం మద్దాపేన్తా ‘‘కిఞ్చేహి కపిల కిఞ్చేహి కాళకా’’తి వదన్తి. ఏవం మద్దనట్ఠో కిఞ్చనట్ఠోతి వేదితబ్బో. దోసమోహేసుపిఏసేవ నయో.

ఆకిఞ్చఞ్ఞా చేతోవిముత్తియో నామ నవ ధమ్మా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం మగ్గఫలాని చ. తత్థ ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం కిఞ్చనం ఆరమ్మణం అస్స నత్థీతి ఆకిఞ్చఞ్ఞం. మగ్గఫలాని కిఞ్చనానం మద్దనపలిబున్ధనకిలేసానం నత్థితాయ ఆకిఞ్చఞ్ఞాని, నిబ్బానమ్పి ఆకిఞ్చఞ్ఞం, చేతోవిముత్తి పన న హోతి, తస్మా న గహితం.

రాగో ఖో భన్తే నిమిత్తకరణోతిఆదీసు యథా నామ ద్విన్నం కులానం సదిసా ద్వే వచ్ఛకా హోన్తి. యావ తేసం లక్ఖణం న కతం హోతి, తావ ‘‘అయం అసుకకులస్స వచ్ఛకో, అయం అసుకకులస్సా’’తి న సక్కా హోతి జానితుం. యదా పన తేసం తిసూలాదీసు అఞ్ఞతరం లక్ఖణం కతం హోతి, తదా సక్కా హోతి జానితుం. ఏవమేవ యావ పుగ్గలస్స రాగో నుప్పజ్జతి, తావ న సక్కా హోతి జానితుం ‘‘అరియో వా పుథుజ్జనో వా’’తి. రాగో పనస్స ఉప్పజ్జమానోవ ‘‘సరాగో నామ అయం పుగ్గలో’’తి సఞ్జానననిమిత్తం కరోన్తో వియ ఉప్పజ్జతి, తస్మా నిమిత్తకరణోతి వుత్తో. దోసమోహేసుపి ఏసేవ నయో.

అనిమిత్తా చేతోవిముత్తియో నామ తేరస ధమ్మా విపస్సనా, చత్తారో ఆరుప్పా, చత్తారో మగ్గా, చత్తారి ఫలాని. తత్థ విపస్సనా నిచ్చనిమిత్తం సుఖనిమిత్తం అత్తనిమిత్తం ఉగ్ఘాటేతీతి అనిమిత్తా నామ. చత్తారో ఆరుప్పా రూపనిమిత్తస్స అభావా అనిమిత్తా నామ. మగ్గఫలాని నిమిత్తకరానం కిలేసానం అభావేన అనిమిత్తాని, నిబ్బానమ్పి అనిమిత్తమేవ, తం పన చేతోవిముత్తి న హోతి, తస్మా న గహితం. అథ కస్మా సుఞ్ఞతా చేతోవిముత్తి న గహితాతి? సా ‘‘సుఞ్ఞా రాగేనా’’తిఆదివచనతో సబ్బత్థ అనుపవిట్ఠావ, తస్మా విసుం న గహితాతి.

ఏకత్థాతి ఆరమ్మణవసేన ఏకత్థా ‘‘అప్పమాణం ఆకిఞ్చఞ్ఞం సుఞ్ఞతం అనిమిత్త’’న్తి హి సబ్బానేతాని నిబ్బానస్సేవ నామాని. ఇతి ఇమినా పరియాయేన ఏకత్థా. అఞ్ఞస్మిం పన ఠానే అప్పమాణాపి హోతి, అఞ్ఞస్మిం ఆకిఞ్చఞ్ఞా, అఞ్ఞస్మిం సుఞ్ఞతా, అఞ్ఞస్మిం అనిమిత్తాతి ఇమినా పరియాయేన నానాబ్యఞ్జనాతి.