౧. సీవకసుత్తవణ్ణనా

౨౬౯. తతియవగ్గస్స పఠమే మోళియసీవకోతి సీవకోతి తస్స నామం. చూళా పనస్స అత్థి, తస్మా మోళియసీవకోతి వుచ్చతి. పరిబ్బాజకోతి ఛన్నపరిబ్బాజకో. పిత్తసముట్ఠానానీతి పిత్తపచ్చయాని. వేదయితానీతి వేదనా. తత్థ పిత్తపచ్చయా తిస్సో వేదనా ఉప్పజ్జన్తి. కథం? ఏకచ్చో హి ‘‘పిత్తం మే కుపితం దుజ్జానం ఖో పన జీవిత’’న్తి దానం దేతి, సీలం సమాదియతి ఉపోసథకమ్మం కరోతి, ఏవమస్స కుసలవేదనా ఉప్పజ్జతి. ఏకచ్చో ‘‘పిత్తభేసజ్జం కరిస్సామీ’’తి పాణం హనతి, అదిన్నం ఆదియతి, ముసా భణతి, దస దుస్సీల్యకమ్మాని కరోతి, ఏవమస్స అకుసలవేదనా ఉప్పజ్జతి. ఏకచ్చో ‘‘ఏత్తకేనపి మే భేసజ్జకరణేన పిత్తం న వూపసమ్మతి, అలం యం హోతి. తం హోతూ’’తి మజ్ఝత్తో కాయికవేదనం అధివాసేన్తో నిపజ్జతి, ఏవం అస్స అబ్యాకతవేదనా ఉప్పజ్జతి.

సామమ్పి ఖో ఏతన్తి తం తం పిత్తవికారం దిస్వా అత్తనాపి ఏతం వేదితబ్బం. సచ్చసమ్మతన్తి భూతసమ్మతం. లోకోపి హిస్స సరీరే సబలవణ్ణతాదిపిత్తవికారం దిస్వా ‘‘పిత్తమస్స కుపిత’’న్తి జానాతి. తస్మాతి యస్మా సామఞ్చ విదితం లోకస్స చ సచ్చసమ్మతం అతిధావన్తి, తస్మా. సేమ్హసముట్ఠానాదీసుపి ఏసేవ నయో. ఏత్థ పన సన్నిపాతికానీతి తిణ్ణమ్పి పిత్తాదీనం కోపేన సముట్ఠితాని. ఉతుపరిణామజానీతి విసభాగఉతుతో జాతాని. జఙ్గలదేసవాసీనఞ్హి అనుపదేసే వసన్తానం విసభాగో ఉతు ఉప్పజ్జతి, అనుపదేసవాసీనఞ్చ జఙ్గలదేసేతి ఏవం మలయసముద్దతీరాదివసేనాపి ఉతువిసభాగతా ఉప్పజ్జతియేవ. తతో జాతాతి ఉతుపరిణామజాతాని నామ.

విసమపరిహారజానీతి మహాభారవహనసుధాకోట్టనాదితో వా అవేలాయ చరన్తస్స సప్పడంసకూపపాతాదితో వా విసమపరిహారతో జాతాని. ఓపక్కమికానీతి ‘‘అయం చోరో వా పారదారికో వా’’తి గహేత్వా జణ్ణుకకప్పరముగ్గరాదీహి నిప్పోథనఉపక్కమం పచ్చయం కత్వా ఉప్పన్నాని. ఏతం బహి ఉపక్కమం లభిత్వా కోచి వుత్తనయేనేవ కుసలం కరోతి, కోచి అకుసలం, కోచి అధివాసేన్తో నిపజ్జతి. కమ్మవిపాకజానీతి కేవలం కమ్మవిపాకతో, జాతాని. తేసుపి హి ఉప్పన్నేసు వుత్తనయేనేవ కోచి కుసలం కరోతి, కోచి అకుసలం, కోచి అధివాసేన్తో నిపజ్జతి. ఏవం సబ్బవారేసు తివిధావ వేదనా హోన్తి.

తత్థ పురిమేహి సత్తహి కారణేహి ఉప్పన్నా సారీరికా వేదనా సక్కా పటిబాహితుం, కమ్మవిపాకజానం పన సబ్బభేసజ్జానిపి సబ్బపరిత్తానిపి నాలం పటిఘాతాయ. ఇమస్మిం సుత్తే లోకవోహారో నామ కథితోతి.