౪. ఛన్నసుత్తవణ్ణనా

౮౭. చతుత్థే ఛన్నోతి ఏవంనామకో థేరో, న అభినిక్ఖమనం నిక్ఖన్తథేరో. పటిసల్లానాతి ఫలసమాపత్తితో. గిలానపుచ్ఛకాతి గిలానుపట్ఠాకా. గిలానుపట్ఠానం నామ బుద్ధపసత్థం బుద్ధవణ్ణితం, తస్మా ఏవమాహ. సీసవేఠం దదేయ్యాతి సీసే వేఠనం సీసవేఠం, తఞ్చ దదేయ్య. సత్థన్తి జీవితహారకసత్థం. నావకఙ్ఖామీతి న ఇచ్ఛామి. పరిచిణ్ణోతి పరిచరితో. మనాపేనాతి మనవడ్ఢనకేన కాయకమ్మాదినా. ఏత్థ చ సత్త సేఖా పరిచరన్తి నామ, అరహా పరిచారీ నామ, భగవా పరిచిణ్ణో నామ.

ఏతఞ్హి, ఆవుసో, సావకస్స పతిరూపన్తి, ఆవుసో, సావకస్స నామ ఏతం అనుచ్ఛవికం. అనుపవజ్జన్తి అప్పవత్తికం అప్పటిసన్ధికం. పుచ్ఛావుసో సారిపుత్త, సుత్వా వేదిస్సామాతి అయం సావకపవారణా నామ. ఏతం మమాతిఆదీని తణ్హామానదిట్ఠిగ్గాహవసేన వుత్తాని. నిరోధం దిస్వాతి ఖయవయం ఞత్వా. నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తాతి సమనుపస్సామీతి అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తాతి సమనుపస్సామి. ఏత్తకేసు ఠానేసు ఛన్నత్థేరో సారిపుత్తత్థేరేన పుచ్ఛితం పఞ్హం అరహత్తే పక్ఖిపిత్వా కథేసి. సారిపుత్తత్థేరో పన తస్స పుథుజ్జనభావం ఞత్వాపి తం ‘‘పుథుజ్జనో’’తి వా ‘‘ఖీణాసవో’’తి వా అవత్వా తుణ్హీయేవ అహోసి. చున్దత్థేరో పనస్స పుథుజ్జనభావం సఞ్ఞాపేస్సామీతి చిన్తేత్వా ఓవాదం అదాసి.

తత్థ తస్మాతి యస్మా మారణన్తికం వేదనం అధివాసేతుం అసక్కోన్తో సత్థం ఆహరామీతి వదతి, తస్మా పుథుజ్జనో ఆయస్మా, తేన ఇదమ్పి మనసికరోహీతి దీపేతి. యస్మా వా ఛన్నం ఆయతనానం నిరోధం దిస్వా చక్ఖాదీని తిణ్ణం గాహానం వసేన న సమనుపస్సామీతి వదసి. తస్మా ఇదమ్పి తస్స భగవతో సాసనం ఆయస్మతా మనసికాతబ్బన్తిపి పుథుజ్జనభావమేవ దీపేన్తో వదతి. నిచ్చకప్పన్తి నిచ్చకాలం. నిస్సితస్సాతి తణ్హామానదిట్ఠీహి నిస్సితస్స. చలితన్తి విప్ఫన్దితం హోతి. యథయిదం ఆయస్మతో ఉప్పన్నం వేదనం అధివాసేతుం అసక్కోన్తస్స ‘‘అహం వేదయామి, మమ వేదనా’’తి అప్పహీనగ్గాహస్స ఇదాని విప్ఫన్దితం హోతి, ఇమినాపి నం ‘‘పుథుజ్జనోవ త్వ’’న్తి వదతి.

పస్సద్ధీతి కాయచిత్తపస్సద్ధి, కిలేసపస్సద్ధి నామ హోతీతి అత్థో. నతియాతి తణ్హానతియా. అసతీతి భవత్థాయ ఆలయనికన్తిపరియుట్ఠానే అసతి. ఆగతిగతి న హోతీతి పటిసన్ధివసేన ఆగతి నామ, చుతివసేన గమనం నామ న హోతి. చుతూపపాతోతి చవనవసేన చుతి, ఉపపజ్జనవసేన ఉపపాతో. నేవిధ న హురం న ఉభయమన్తరేనాతి న ఇధలోకే న పరలోకే న ఉభయత్థ హోతి. ఏసేవన్తో దుక్ఖస్సాతి వట్టదుక్ఖకిలేసదుక్ఖస్స అయమేవ అన్తో అయం పరిచ్ఛేదో పరివటుమభావో హోతి. అయమేవ హి ఏత్థ అత్థో. యే పన ‘‘ఉభయమన్తరేనా’’తి వచనం గహేత్వా అన్తరాభవం ఇచ్ఛన్తి, తేసం వచనం నిరత్థకం. అన్తరాభవస్స హి భావో అభిధమ్మే పటిక్ఖిత్తోయేవ. ‘‘అన్తరేనా’’తి వచనం పన వికప్పన్తరదీపనం. తస్మా అయమేత్థ అత్థో – నేవ ఇధ న హురం, అపరో వికప్పో న ఉభయన్తి.

సత్థం ఆహరేసీతి జీవితహారకసత్థం ఆహరి, ఆహరిత్వా కణ్ఠనాళం ఛిన్ది. అథస్స తస్మిం ఖణే మరణభయం ఓక్కమి, గతినిమిత్తం ఉపట్ఠాసి. సో అత్తనో పుథుజ్జనభావం ఞత్వా, సంవిగ్గచిత్తో విపస్సనం పట్ఠపేత్వా, సఙ్ఖారే పరిగ్గణ్హన్తో అరహత్తం పత్వా, సమసీసీ హుత్వా పరినిబ్బుతో. సమ్ముఖాయేవ అనుపవజ్జతా బ్యాకతాతి కిఞ్చాపి ఇదం థేరస్స పుథుజ్జనకాలే బ్యాకరణం హోతి; ఏతేన పన బ్యాకరణేన అనన్తరాయమస్స పరినిబ్బానం అహోసి. తస్మా భగవా తదేవ బ్యాకరణం గహేత్వా కథేసి.

ఉపవజ్జకులానీతి ఉపసఙ్కమితబ్బకులాని. ఇమినా థేరో, ‘‘భన్తే, ఏవం ఉపట్ఠాకేసు చ ఉపట్ఠాయికాసు చ విజ్జమానాసు సో భిక్ఖు తుమ్హాకం సాసనే పరినిబ్బాయిస్సతీ’’తి పుబ్బభాగపటిపత్తియం కులసంసగ్గదోసం దస్సేన్తో పుచ్ఛతి. అథస్స భగవా కులేసు సంసగ్గాభావం దీపేన్తో హోన్తి హేతే సారిపుత్తాతిఆదిమాహ. ఇమస్మిం కిర ఠానే థేరస్స కులేసు అసంసట్ఠభావో పాకటో అహోసి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవ.