౧౪. దేవదహవగ్గో

౧. దేవదహసుత్తవణ్ణనా

౧౩౪. దేవదహవగ్గస్స పఠమే దేవదహన్తి నపుంసకలిఙ్గేన లద్ధనామో నిగమో. మనోరమాతి మనం రమయన్తా, మనాపాతి అత్థో. అమనోరమాతి అమనాపా.

౨. ఖణసుత్తవణ్ణనా

౧౩౫. దుతియే ఛఫస్సాయతనికా నామాతి విసుం ఛఫస్సాయతనికా నామ నిరయా నత్థి. సబ్బేసుపి హి ఏకతింసమహానిరయేసు ఛద్వారఫస్సాయతనపఞ్ఞత్తి హోతియేవ. ఇదం పన అవీచిమహానిరయం సన్ధాయ వుత్తం. సగ్గాతి ఇధాపి తావతింసపురమేవ అధిప్పేతం. కామావచరదేవలోకే పన ఏకస్మిమ్పి ఛఫస్సాయతనపఞ్ఞత్తియా అభావో నామ నత్థి. ఇమినా కిం దీపేతి? నిరయే ఏకన్తదుక్ఖసమప్పితభావేన, దేవలోకే చ ఏకన్తసుఖసమప్పితత్తా ఏకన్తఖిడ్డారతివసేన ఉప్పన్నపమాదేన మగ్గబ్రహ్మచరియవాసం వసితుం న సక్కా. మనుస్సలోకో పన వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖో, ఇధేవ అపాయోపి సగ్గోపి పఞ్ఞాయతి. అయం మగ్గబ్రహ్మచరియస్స కమ్మభూమి నామ, సా తుమ్హేహి లద్ధా. తస్మా యే వో ఇమే మానుస్సకా ఖన్ధా లద్ధా, తే వో లాభా. యఞ్చ వో ఇదం మనుస్సత్తం లద్ధం, పటిలద్ధో వో బ్రహ్మచరియవాసస్స ఖణో సమయోతి. వుత్తమ్పి హేతం పోరాణేహి –

‘‘అయం కమ్మభూమి ఇధ మగ్గభావనా,

ఠానాని సంవేజనియా బహూ ఇధ;

సంవేగసంవేజనియేసు వత్థుసు,

సంవేగజాతోవ పయుఞ్చ యోనిసో’’తి.

౩. పఠమరూపారామసుత్తవణ్ణనా

౧౩౬. తతియే రూపసమ్ముదితాతి రూపే సమ్ముదితా పమోదితా. దుక్ఖాతి దుక్ఖితా. సుఖోతి నిబ్బానసుఖేన సుఖితో. కేవలాతి సకలా. యావతత్థీతి వుచ్చతీతి యత్తకా అత్థీతి వుచ్చతి. ఏతే వోతి ఏత్థ వో-కారో నిపాతమత్తం. పచ్చనీకమిదం హోతి, సబ్బలోకేన పస్సతన్తి యం ఇదం పస్సన్తానం పణ్డితానం దస్సనం, తం సబ్బలోకేన పచ్చనీకం హోతి విరుద్ధం. లోకో హి పఞ్చక్ఖన్ధే నిచ్చా సుఖా అత్తా సుభాతి మఞ్ఞతి, పణ్డితా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా అసుభాతి. సుఖతో ఆహూతి సుఖన్తి కథేన్తి. సుఖతో విదూతి సుఖన్తి జానన్తి. సబ్బమేతం నిబ్బానమేవ సన్ధాయ వుత్తం.

సమ్మూళ్హేత్థాతి ఏత్థ నిబ్బానే సమ్మూళ్హా. అవిద్దసూతి బాలా. సబ్బేపి హి ఛన్నవుతిపాసణ్డినో ‘‘నిబ్బానం పాపుణిస్సామా’’తి సఞ్ఞినో హోన్తి, తే పన ‘‘నిబ్బానం నామ ఇద’’న్తిపి న జానన్తి. నివుతానన్తి కిలేసనీవరణేన నివుతానం పరియోనద్ధానం. అన్ధకారో అపస్సతన్తి అపస్సన్తానం అన్ధకారో హోతి. కిం తం ఏవం హోతి? నిబ్బానం వా నిబ్బానదస్సనం వా అపస్సన్తానఞ్హి బాలానం నిబ్బానమ్పి నిబ్బానదస్సనమ్పి కాళమేఘఅవచ్ఛాదితం వియ చన్దమణ్డలం కటాహేన పటికుజ్జితపత్తో వియ చ నిచ్చకాలం తమో చేవ అన్ధకారో చ సమ్పజ్జతి.

సతఞ్చ వివటం హోతి, ఆలోకో పస్సతామివాతి సతఞ్చ సప్పురిసానం పఞ్ఞాదస్సనేన పస్సన్తానం నిబ్బానం ఆలోకో వియ వివటం హోతి. సన్తికే న విజానన్తి, మగా ధమ్మస్స అకోవిదాతి యం అత్తనో సరీరే కేసే వా లోమాదీసు వా అఞ్ఞతరకోట్ఠాసం పరిచ్ఛిన్దిత్వా అనన్తరమేవ అధిగన్తబ్బతో అత్తనో వా ఖన్ధానం నిరోధమగ్గతో సన్తికే నిబ్బానం. తం ఏవం సన్తికే సమానమ్పి మగ్గభూతా జనా మగ్గామగ్గధమ్మస్స చతుసచ్చధమ్మస్స వా అకోవిదా న జానన్తి.

మారధేయ్యానుపన్నేహీతి తేభూమకవట్టం మారస్స నివాసట్ఠానం అనుపన్నేహి. కో ను అఞ్ఞత్ర అరియేభీతి ఠపేత్వా అరియే కో ను అఞ్ఞో నిబ్బానపదం జానితుం అరహతి. సమ్మదఞ్ఞాయ పరినిబ్బన్తీతి అరహత్తపఞ్ఞాయ సమ్మా జానిత్వా అనన్తరమేవ అనాసవా హుత్వా కిలేసపరినిబ్బానేన పరినిబ్బన్తి. అథ వా సమ్మదఞ్ఞాయ అనాసవా హుత్వా అన్తే ఖన్ధపరినిబ్బానేన పరినిబ్బాయన్తి.

౪-౧౨. దుతియరూపారామసుత్తాదివణ్ణనా

౧౩౭-౧౪౫. చతుత్థం సుద్ధికం కత్వా దేసియమానే బుజ్ఝనకానం అజ్ఝాసయేన వుత్తం. పఞ్చమాదీని తథా తథా బుజ్ఝన్తానం అజ్ఝాసయేన వుత్తాని. అత్థో పన తేసం పాకటోయేవాతి.

దేవదహవగ్గో చుద్దసమో.