౯. లోహిచ్చసుత్తవణ్ణనా

౧౩౨. నవమే మక్కరకతేతి ఏవంనామకే నగరే అరఞ్ఞకుటికాయన్తి అరఞ్ఞే కతాయ పాటియేక్కాయ కుటియం, న విహారపచ్చన్తకుటియం. మాణవకాతి యేపి తత్థ మహల్లకా, తే మహల్లకకాలేపి అన్తేవాసికతాయ మాణవకాత్వేవ వుత్తా. తేనుపసఙ్కమింసూతి పాతో సిప్పం ఉగ్గణ్హిత్వా సాయం ‘‘ఆచరియస్స కట్ఠాని ఆహరిస్సామా’’తి అరఞ్ఞం పవిసిత్వా విచరన్తా యేన సా కుటికా, తేనుపసఙ్కమింసు. పరితో పరితో కుటికాయాతి తస్సా కుటికాయ సమన్తతో సమన్తతో. సేలేయ్యకానీతి అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పిట్ఠిం గహేత్వా లఙ్ఘిత్వా ఇతో చితో చఙ్కమనకీళనాని.

ముణ్డకాతిఆదీసు ముణ్డే ముణ్డాతి, సమణే చ సమణాతి వత్తుం వట్టేయ్య, ఇమే పన హీళేన్తా ‘‘ముణ్డకా సమణకా’’తి ఆహంసు. ఇబ్భాతి గహపతికా. కణ్హాతి కణ్హా, కాళకాతి అత్థో. బన్ధుపాదాపచ్చాతి ఏత్థ బన్ధూతి బ్రహ్మా అధిప్పేతో. తఞ్హి బ్రాహ్మణా పితామహోతి వోహరన్తి. పాదానం అపచ్చా పాదాపచ్చా, బ్రహ్మునో పిట్ఠిపాదతో జాతాతి అధిప్పాయో. తేసం కిర అయం లద్ధి ‘‘బ్రాహ్మణా బ్రహ్మునో ముఖతో నిక్ఖన్తా, ఖత్తియా ఉరతో, వేస్సా నాభితో, సుద్దా జాణుతో, సమణా పిట్ఠిపాదతో’’తి. భరతకానన్తి కుటిమ్బికానం. కుటిమ్బికా హి యస్మా రట్ఠం భరన్తి, తస్మా భరతాతి వుచ్చన్తి. ఇమే పన పరిభవం కత్వా వదమానా ‘‘భరతకాన’’న్తి ఆహంసు.

విహారా నిక్ఖమిత్వాతి ‘‘రత్తిట్ఠకాపరిచ్ఛన్నే రజతపట్టసన్నిభసమవిప్పకిణ్ణవాలికే రమణీయే పరివేణే కట్ఠకలాపే బన్ధిత్వా ఖిపమానా వాలికం ఆలుళేత్వా, హత్థేన హత్థం ఆదాయ పణ్ణకుటిం పరియాయన్తా ‘ఇమే ఇమేసం భరతకానం సక్కతా, ఇమే ఇమేసం భరతకానం సక్కతా’తి పునప్పునం విరవన్తా అతివియ ఇమే మాణవకా కీళం కరోన్తి, విహారే భిక్ఖూనం అత్థిభావమ్పి న జానన్తి, దస్సేస్సామి నేసం భిక్ఖూనం అత్థిభావ’’న్తి చిన్తేత్వా పణ్ణకుటితో నిక్ఖమి.

సీలుత్తమా పుబ్బతరా అహేసున్తి గుణవన్తానం గుణే కథితే నిగ్గుణానం గుణాభావో పాకటోవ భవిస్సతీతి పోరాణకబ్రాహ్మణానం గుణే కథేన్తో ఏవమాహ. తత్థ సీలుత్తమాతి సీలజేట్ఠకా. సీలఞ్హి తేసం ఉత్తమం, న జాతిగోత్తం. యే పురాణం సరన్తీతి యే పోరాణకం బ్రాహ్మణధమ్మం సరన్తి. అభిభుయ్య కోధన్తి కోధం అభిభవిత్వా తేసం ద్వారాని సుగుత్తాని సురక్ఖితాని అహేసుం. ధమ్మే చ ఝానే చ రతాతి దసవిధే కుసలకమ్మపథధమ్మే అట్ఠసమాపత్తిఝానేసు చ రతా.

ఏవం పోరాణానం గుణం కథేత్వా అథేతరహి బ్రాహ్మణానం మానం నిమ్మద్దేన్తో ఇమే చ వోక్కమ్మ జపామసేతిఆదిమాహ. తత్థ వోక్కమ్మాతి ఏతేహి గుణేహి అపక్కమిత్వా. జపామసేతి మయం జపామ సజ్ఝాయామాతి ఏత్తకేనేవ బ్రాహ్మణమ్హాతి మఞ్ఞమానా బ్రాహ్మణా మయన్తి ఇమినా గోత్తేన మత్తా హుత్వా విసమం చరన్తి, విసమాని కాయకమ్మాదీని కరోన్తీతి అత్థో. పుథుఅత్తదణ్డాతి పుథు అత్తా దణ్డా ఏతేహీతి పుథుఅత్తదణ్డా, గహితనానావిధదణ్డాతి అత్థో. సతణ్హాతణ్హేసూతి సతణ్హనిత్తణ్హేసు. అగుత్తద్వారస్స భవన్తి మోఘాతి అసంవుతద్వారస్స సబ్బేపి వతసమాదానా మోఘా భవన్తీతి దీపేతి. యథా కిన్తి? సుపినేవ లద్ధం పురిసస్స విత్తన్తి యథా సుపినే పురిసస్స లద్ధం మణిముత్తాదినానావిధం విత్తం మోఘం హోతి, పబుజ్ఝిత్వా కిఞ్చి న పస్సతి, ఏవం మోఘా భవన్తీతి అత్థో.

అనాసకాతి ఏకాహద్వీహాదివసేన అనాహారకా. థణ్డిలసాయికా చాతి హరితకుససన్థతే భూమిభాగే సయనం, పాతో సినానఞ్చ తయో చ వేదాతి పాతోవ ఉదకం పవిసిత్వా న్హానఞ్చేవ తయో చ వేదా. ఖరాజినం జటా పఙ్కోతి ఖరసమ్ఫస్సం అజినచమ్మఞ్చేవ జటాకలాపో చ పఙ్కో చ, పఙ్కో నామ దన్తమలం. మన్తా సీలబ్బతం తపోతి మన్తా చ అజసీలగోసీలసఙ్ఖాతం సీలం అజవతగోవతసఙ్ఖాతం వతఞ్చ. అయం ఇదాని బ్రాహ్మణానం తపోతి వదతి. కుహనా వఙ్కదణ్డా చాతి పటిచ్ఛన్నకూపో వియ పటిచ్ఛన్నదోసం కోహఞ్ఞఞ్చేవ వఙ్కదణ్డో, చ ఉదుమ్బరపలాసబేళువరుక్ఖానం అఞ్ఞతరతో గహితం వఙ్కదణ్డఞ్చాతి అత్థో. ఉదకాచమనాని చాతి ఉదకేన ముఖపరిమజ్జనాని. వణ్ణా ఏతే బ్రాహ్మణానన్తి ఏతే బ్రాహ్మణానం పరిక్ఖారభణ్డకవణ్ణాతి దస్సేతి. కత కిఞ్చిక్ఖభావనాతి కతా కిఞ్చిక్ఖభావనా. అయమేవ వా పాఠో, ఆమిసకిఞ్చిక్ఖస్స వడ్ఢనత్థాయ కతన్తి అత్థో.

ఏవం ఏతరహి బ్రాహ్మణానం మానం నిమ్మద్దిత్వా పున పోరాణకబ్రాహ్మణానం వణ్ణం కథేన్తో చిత్తఞ్చ సుసమాహితన్తిఆదిమాహ. తత్థ సుసమాహితన్తి తేసం బ్రాహ్మణానం చిత్తం ఉపచారప్పనాసమాధీహి సుసమాహితం అహోసీతి దస్సేతి. అఖిలన్తి ముదు అథద్ధం. సో మగ్గో బ్రహ్మపత్తియాతి సో సేట్ఠపత్తియా మగ్గో, తుమ్హే పన కిం బ్రాహ్మణా నామాతి దీపేన్తో ఏవమాహ.

ఆగమంసు ను ఖ్విధాతి ఆగమంసు ను ఖో ఇధ. అధిముచ్చతీతి కిలేసవసేన అధిముత్తో గిద్ధో హోతి. బ్యాపజ్జతీతి బ్యాపాదవసేన పూతిచిత్తం హోతి. పరిత్తచేతసోతి అనుపట్ఠితసతితాయ సంకిలేసచిత్తేన పరిత్తచిత్తో. చేతోవిముత్తిన్తి ఫలసమాధిం. పఞ్ఞావిముత్తిన్తి ఫలపఞ్ఞం. అప్పమాణచేతసోతి ఉపట్ఠితసతితాయ నిక్కిలేసచిత్తేన అప్పమాణచిత్తో.