౮. రాహులోవాదసుత్తవణ్ణనా

౧౨౧. అట్ఠమే విముత్తిపరిపాచనియాతి విముత్తిం పరిపాచేన్తీతి విముత్తిపరిపాచనియా. ధమ్మాతి పన్నరస ధమ్మా, తే సద్ధిన్ద్రియాదీనం విసుద్ధికరణవసేన వేదితబ్బా. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘అస్సద్ధే పుగ్గలే పరివజ్జయతో, సద్ధే పుగ్గలే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో, పసాదనీయే సుత్తన్తే పచ్చవేక్ఖతో, ఇమేహి తీహాకారేహి సద్ధిన్ద్రియం విసుజ్ఝతి. కుసీతే పుగ్గలే పరివజ్జయతో, ఆరద్ధవీరియే పుగ్గలే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో, సమ్మప్పధానే పచ్చవేక్ఖతో, ఇమేహి తీహాకారేహి వీరియిన్ద్రియం విసుజ్ఝతి. ముట్ఠస్సతీ పుగ్గలే పరివజ్జయతో, ఉపట్ఠితస్సతీ పుగ్గలే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో, సతిపట్ఠానే పచ్చవేక్ఖతో, ఇమేహి తీహాకారేహి సతిన్ద్రియం విసుజ్ఝతి. అసమాహితే పుగ్గలే పరివజ్జయతో, సమాహితే పుగ్గలే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో, ఝానవిమోక్ఖే పచ్చవేక్ఖతో, ఇమేహి తీహాకారేహి సమాధిన్ద్రియం విసుజ్ఝతి. దుప్పఞ్ఞే పుగ్గలే పరివజ్జయతో, పఞ్ఞవన్తే పుగ్గలే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో, గమ్భీరఞాణచరియం పచ్చవేక్ఖతో, ఇమేహి తీహాకారేహి పఞ్ఞిన్ద్రియం విసుజ్ఝతి. ఇతి ఇమే పఞ్చ పుగ్గలే పరివజ్జయతో, పఞ్చ పుగ్గలే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో, పఞ్చ సుత్తన్తే పచ్చవేక్ఖతో, ఇమేహి పన్నరసహి ఆకారేహి ఇమాని పఞ్చిన్ద్రియాని విసుజ్ఝన్తీ’’తి (పటి. మ. ౧.౧౮౪).

అపరేపి పన్నరస ధమ్మా విముత్తిపరిపాచనియా – సద్ధాపఞ్చమాని ఇన్ద్రియాని, అనిచ్చసఞ్ఞా, అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞా, దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞా, పహానసఞ్ఞా, విరాగసఞ్ఞాతి ఇమా పఞ్చ నిబ్బేధభాగియా సఞ్ఞా, మేఘియత్థేరస్స కథితా కల్యాణమిత్తతాదయో పఞ్చ ధమ్మాతి (ఉదా. ౩౧). కాయ పన వేలాయ భగవతో ఏతదహోసీతి? పచ్చూససమయే లోకం వోలోకేన్తస్స.

అనేకాని దేవతాసహస్సానీతి ఆయస్మతా రాహులేన పదుముత్తరస్స భగవతో పాదమూలే పాలితనాగరాజకాలే పత్థనం పట్ఠపేన్తేన సద్ధిం పత్థనం పట్ఠపితదేవతాసు పన కాచి భూమట్ఠకా దేవతా, కాచి అన్తలిక్ఖట్ఠకా, కాచి చాతుమహారాజికా, కాచి దేవలోకే, కాచి బ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తా. ఇమస్మిం పన దివసే సబ్బాపి తా ఏకట్ఠానే అన్ధవనస్మింయేవ సన్నిపతితా, తా సన్ధాయాహ – ‘‘అనేకాని దేవతాసహస్సానీ’’తి. ధమ్మచక్ఖున్తి ఇమస్మిం సుత్తే చత్తారో చ మగ్గా చత్తారి చ ఫలాని ధమ్మచక్ఖున్తి వేదితబ్బాని. తత్థ హి కాచి దేవతా సోతాపన్నా అహేసుం, కాచి సకదాగామీ, అనాగామీ, ఖీణాసవా. తాసఞ్చ పన దేవతానం ఏత్తకాతి గణనవసేన పరిచ్ఛేదో నత్థి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవ.