౨. మాలుక్యపుత్తసుత్తవణ్ణనా

౯౫. దుతియే మాలుక్యపుత్తోతి మాలుక్యబ్రాహ్మణియా పుత్తో. ఏత్థాతి ఏతస్మిం తవ ఓవాదాయాచనే. ఇమినా థేరం అపసాదేతిపి ఉస్సాదేతిపి. కథం? అయం కిర దహరకాలే రూపాదీసు పమజ్జిత్వా పచ్ఛా మహల్లకకాలే అరఞ్ఞవాసం పత్థేన్తో కమ్మట్ఠానం యాచతి. అథ భగవా ‘‘ఏత్థ దహరే కిం వక్ఖామ? మాలుక్యపుత్తో వియ తుమ్హేపి తరుణకాలే పమజ్జిత్వా మహల్లకకాలే అరఞ్ఞం పవిసిత్వా సమణధమ్మం కరేయ్యాథా’’తి ఇమినా అధిప్పాయేన భణన్తో థేరం అపసాదేతి నామ.

యస్మా పన థేరో మహల్లకకాలేపి అరఞ్ఞం పవిసిత్వా సమణధమ్మం కాతుకామో, తస్మా భగవా ‘‘ఏత్థ దహరే కిం వక్ఖామ? అయం అమ్హాకం మాలుక్యపుత్తో మహల్లకకాలేపి అరఞ్ఞం పవిసిత్వా సమణధమ్మం కత్తుకామో కమ్మట్ఠానం యాచతి, తుమ్హే నామ తరుణకాలేపి వీరియం న కరోథా’’తి ఇమినా అధిప్పాయేన భణన్తో థేరం ఉస్సాదేతి నామ.

యత్ర హి నామాతి యో నామ. కిఞ్చాపాహన్తి కిఞ్చాపి ‘‘అహం మహల్లకో’’తి ఞాతం. యది అహం మహల్లకో, మహల్లకో సమానోపి సక్ఖిస్సామి సమణధమ్మం కాతుం, దేసేతు మే, భన్తే, భగవాతి అధిప్పాయేన మహల్లకభావం అనుగ్గణ్హన్తో ఓవాదఞ్చ పసంసన్తో ఏవమాహ.

అదిట్ఠా అదిట్ఠపుబ్బాతి ఇమస్మిం అత్తభావే అదిట్ఠా అతీతేపి అదిట్ఠపుబ్బా. న చ పస్ససీతి ఏతరహిపి న పస్ససి. న చ తే హోతి పస్సేయ్యన్తి ఏవం సమన్నాహారోపి తే యత్థ నత్థి, అపి ను తే తత్థ ఛన్దాదయో ఉప్పజ్జేయ్యున్తి పుచ్ఛతి.

దిట్ఠే దిట్ఠమత్తన్తి రూపాయతనే చక్ఖువిఞ్ఞాణేన దిట్ఠే దిట్ఠమత్తం భవిస్సతి. చక్ఖువిఞ్ఞాణఞ్హి రూపే రూపమత్తమేవ పస్సతి, న నిచ్చాదిసభావం, ఇతి సేసవిఞ్ఞాణేహిపి మే ఏత్థ దిట్ఠమత్తమేవ చిత్తం భవిస్సతీతి అత్థో. అథ వా దిట్ఠే దిట్ఠం నామ చక్ఖువిఞ్ఞాణం, రూపే రూపవిజాననన్తి అత్థో. మత్తాతి పమాణం, దిట్ఠం మత్తా అస్సాతి దిట్ఠమత్తం, చిత్తం, చక్ఖువిఞ్ఞాణమత్తమేవ మే చిత్తం భవిస్సతీతి అత్థో. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా ఆపాథగతరూపే చక్ఖువిఞ్ఞాణం న రజ్జతి న దుస్సతి న ముయ్హతి, ఏవం రాగాదివిరహేన చక్ఖువిఞ్ఞాణమత్తమేవ జవనం భవిస్సతి, చక్ఖువిఞ్ఞాణపమాణేనేవ జవనం ఠపేస్సామీతి. అథ వా దిట్ఠం నామ చక్ఖువిఞ్ఞాణేన దిట్ఠరూపం, దిట్ఠే దిట్ఠమత్తం నామ తత్థేవ ఉప్పన్నం సమ్పటిచ్ఛనసన్తీరణవోట్ఠబ్బనసఙ్ఖాతం చిత్తత్తయం. యథా తం న రజ్జతి, న దుస్సతి, న ముయ్హతి, ఏవం ఆపాథగతే రూపే తేనేవ సమ్పటిచ్ఛనాదిప్పమాణేన జవనం ఉప్పాదేస్సామి, నాహం తం పమాణం అతిక్కమిత్వా రజ్జనాదివసేన ఉప్పజ్జితుం దస్సామీతి అయమేత్థ అత్థో. ఏసేవ నయో సుతముతేసు.

విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతమత్తన్తి ఏత్థ పన విఞ్ఞాతం నామ మనోద్వారావజ్జనేన విఞ్ఞాతారమ్మణం, తస్మిం విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతమత్తన్తి ఆవజ్జనపమాణం. యథా ఆవజ్జనేన న రజ్జతి న దుస్సతి న ముయ్హతి, ఏవం రజ్జనాదివసేన ఉప్పజ్జితుం అదత్వా ఆవజ్జనపమాణేనేవ చిత్తం ఠపేస్సామీతి అయమేత్థ అత్థో.

యతోతి యదా. తతోతి తదా. న తేనాతి తేన రాగేన వా రత్తో, దోసేన వా దుట్ఠో, మోహేన వా మూళ్హో న భవిస్సతి. తతో త్వం మాలుక్యపుత్త న తత్థాతి యదా త్వం తేన రాగేన వా దోసమోహేహి వా రత్తో వా దుట్ఠో వా మూళ్హో వా న భవిస్ససి, తదా త్వం న తత్థ తస్మిం దిట్ఠే వా సుతముతవిఞ్ఞాతే వా పటిబద్ధో అల్లీనో పతిట్ఠితో నామ భవిస్ససి. నేవిధాతిఆది వుత్తత్థమేవ.

సతి ముట్ఠాతి సతి నట్ఠా. తఞ్చ అజ్ఝోసాతి తం ఆరమ్మణం గిలిత్వా. అభిజ్ఝా చ విహేసా చాతి అభిజ్ఝాయ చ విహింసాయ చ. అథ వా ‘‘తస్స వడ్ఢన్తీ’’తి పదేనాపి సద్ధిం యోజేతబ్బం, అభిజ్ఝా చ విహేసా చాతి ఇమేపి ద్వే ధమ్మా తస్స వడ్ఢన్తీతి అత్థో.

చిత్తమస్సూపహఞ్ఞతీతి అభిజ్ఝావిహేసాహి అస్స చిత్తం ఉపహఞ్ఞతి. ఆచినతోతి ఆచినన్తస్స. ఆరా నిబ్బాన వుచ్చతీతి ఏవరూపస్స పుగ్గలస్స నిబ్బానం నామ దూరే పవుచ్చతి. ఘత్వాతి ఘాయిత్వా. భోత్వాతి భుత్వా సాయిత్వా లేహిత్వా. ఫుస్సాతి ఫుసిత్వా. పటిస్సతోతి పటిస్సతిసఙ్ఖాతాయ సతియా యుత్తో. సేవతో చాపి వేదనన్తి చతుమగ్గసమ్పయుత్తం నిబ్బత్తితలోకుత్తరవేదనం సేవన్తస్స. ఖీయతీతి ఖయం గచ్ఛతి. కిం తం? దుక్ఖమ్పి కిలేసజాతమ్పి. అఞ్ఞతరోతి అసీతియా మహాసావకానం అబ్భన్తరో ఏకో. ఇతి ఇమస్మిం సుత్తే గాథాహిపి వట్టవివట్టమేవ కథితం.