౧౦. నిరుత్తిపథసుత్తవణ్ణనా

౬౨. దసమే నిరుత్తియోవ నిరుత్తిపథా, అథ వా నిరుత్తియో చ తా నిరుత్తివసేన విఞ్ఞాతబ్బానం అత్థానం పథత్తా పథా చాతి నిరుత్తిపథా. సేసపదద్వయేపి ఏసేవ నయో. తీణిపి చేతాని అఞ్ఞమఞ్ఞవేవచనానేవాతి వేదితబ్బాని. అసంకిణ్ణాతి అవిజహితా, ‘‘కో ఇమేహి అత్థో’’తి వత్వా అఛడ్డితా. అసంకిణ్ణపుబ్బాతి అతీతేపి న జహితపుబ్బా. న సంకీయన్తీతి ఏతరహిపి ‘‘కిమేతేహీ’’తి న ఛడ్డీయన్తి. న సంకీయిస్సన్తీతి అనాగతేపి న ఛడ్డీయిస్సన్తి. అప్పటికుట్ఠాతి అప్పటిబాహితా. అతీతన్తి అత్తనో సభావం భఙ్గమేవ వా అతిక్కన్తం. నిరుద్ధన్తి దేసన్తరం అసఙ్కమిత్వా తత్థేవ నిరుద్ధం వూపసన్తం. విపరిణతన్తి విపరిణామం గతం నట్ఠం. అజాతన్తి అనుప్పన్నం. అపాతుభూతన్తి అపాకటీభూతం.

ఉక్కలాతి ఉక్కలజనపదవాసినో. వస్సభఞ్ఞాతి వస్సో చ భఞ్ఞో చ. ద్వేపి హి తే మూలదిట్ఠిగతికా. అహేతుకవాదాతిఆదీసు ‘‘నత్థి హేతు నత్థి పచ్చయో’’తి గహితత్తా అహేతుకవాదా. ‘‘కరోతో న కరీయతి పాప’’న్తి గహితత్తా అకిరియవాదా. ‘‘నత్థి దిన్న’’న్తిఆదిగహణతో నత్థికవాదా. తత్థ ఇమే ద్వే జనా, తిస్సో దిట్ఠియో, కిం ఏకేకస్స దియడ్ఢా హోతీతి? న తథా, యథా పన ఏకో భిక్ఖు పటిపాటియా చత్తారిపి ఝానాని నిబ్బత్తేతి, ఏవమేత్థ ఏకేకో తిస్సోపి దిట్ఠియో నిబ్బత్తేసీతి వేదితబ్బో. ‘‘నత్థి హేతు నత్థి పచ్చయో’’తి పునప్పునం ఆవజ్జేన్తస్స ఆహరన్తస్స అభినన్దన్తస్స అస్సాదేన్తస్స మగ్గదస్సనం వియ హోతి. సో మిచ్ఛత్తనియామం ఓక్కమతి, సో ఏకన్తకాళకోతి వుచ్చతి. యథా పన అహేతుకదిట్ఠియం, ఏవం ‘‘కరోతో న కరీయతి పాపం, నత్థి దిన్న’’న్తి ఇమేసుపి ఠానేసు మిచ్ఛత్తనియామం ఓక్కమతి.

న గరహితబ్బం నప్పటిక్కోసితబ్బం అమఞ్ఞింసూతి ఏత్థ ‘‘యదేతం అతీతం నామ, నయిదం అతీతం, ఇదమస్స అనాగతం వా పచ్చుప్పన్నం వా’’తి వదన్తో గరహతి నామ. తత్థ దోసం దస్సేత్వా ‘‘కిం ఇమినా గరహితేనా’’తి? వదన్తో పటిక్కోసతి నామ. ఇమే పన నిరుత్తిపథే తేపి అచ్చన్తకాళకా దిట్ఠిగతికా న గరహితబ్బే న పటిక్కోసితబ్బే మఞ్ఞింసు. అతీతం పన అతీతమేవ, అనాగతం అనాగతమేవ, పచ్చుప్పన్నం పచ్చుప్పన్నమేవ కథయింసు. నిన్దాఘట్టనబ్యారోసఉపారమ్భభయాతి విఞ్ఞూనం సన్తికా నిన్దాభయేన చ ఘట్టనభయేన చ దోసారోపనభయేన చ ఉపారమ్భభయేన చ. ఇతి ఇమస్మిం సుత్తే చతుభూమికఖన్ధానం పణ్ణత్తి కథితాతి. దసమం.

ఉపయవగ్గో ఛట్ఠో.