౫. సమనుపస్సనాసుత్తవణ్ణనా

౪౭. పఞ్చమే పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధే సమనుపస్సన్తి ఏతేసం వా అఞ్ఞతరన్తి పరిపుణ్ణగాహవసేన పఞ్చక్ఖన్ధే సమనుపస్సన్తి, అపరిపుణ్ణగాహవసేన ఏతేసం అఞ్ఞతరం. ఇతి అయఞ్చేవ సమనుపస్సనాతి ఇతి అయఞ్చ దిట్ఠిసమనుపస్సనా. అస్మీతి చస్స అవిగతం హోతీతి యస్స అయం సమనుపస్సనా అత్థి, తస్మిం అస్మీతి తణ్హామానదిట్ఠిసఙ్ఖాతం పపఞ్చత్తయం అవిగతమేవ హోతి. పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం అవక్కన్తి హోతీతి తస్మిం కిలేసజాతే సతి కమ్మకిలేసపచ్చయానం పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానం నిబ్బత్తి హోతి.

అత్థి, భిక్ఖవే, మనోతి ఇదం కమ్మమనం సన్ధాయ వుత్తం. ధమ్మాతి ఆరమ్మణం. అవిజ్జాధాతూతి జవనక్ఖణే అవిజ్జా. అవిజ్జాసమ్ఫస్సజేనాతి అవిజ్జాసమ్పయుత్తఫస్సతో జాతేన. అపిచ మనోతి భవఙ్గక్ఖణే విపాకమనోధాతు, ఆవజ్జనక్ఖణే కిరియమనోధాతు. ధమ్మాదయో వుత్తప్పకారావ. అస్మీతిపిస్స హోతీతి తణ్హామానదిట్ఠివసేన అస్మీతి ఏవమ్పిస్స హోతి. ఇతో పరేసు అయమహమస్మీతి రూపాదీసు కిఞ్చిదేవ ధమ్మం గహేత్వా ‘‘అయం అహమస్మీ’’తి అత్తదిట్ఠివసేన వుత్తం. భవిస్సన్తి సస్సతదిట్ఠివసేన. న భవిస్సన్తి ఉచ్ఛేదదిట్ఠివసేన. రూపీ భవిస్సన్తిఆదీని సబ్బాని సస్సతమేవ భజన్తి. అథేత్థాతి అథ తేనేవాకారేన ఠితేసు ఏతేసు ఇన్ద్రియేసు. అవిజ్జా పహీయతీతి చతూసు సచ్చేసు అఞ్ఞాణభూతా అవిజ్జా పహీయతి. విజ్జా ఉప్పజ్జతీతి అరహత్తమగ్గవిజ్జా ఉప్పజ్జతి. ఏవమేత్థ అస్మీతి తణ్హామానదిట్ఠియో. కమ్మస్స పఞ్చన్నఞ్చ ఇన్ద్రియానం అన్తరే ఏకో సన్ధి, విపాకమనం పఞ్చిన్ద్రియపక్ఖికం కత్వా పఞ్చన్నఞ్చ ఇన్ద్రియానం కమ్మస్స చ అన్తరే ఏకో సన్ధీతి. ఇతి తయో పపఞ్చా అతీతో అద్ధా, ఇన్ద్రియాదీని పచ్చుప్పన్నో అద్ధా, తత్థ కమ్మమనం ఆదిం కత్వా అనాగతస్స పచ్చయో దస్సితోతి. పఞ్చమం.