౫. జిణ్ణసుత్తవణ్ణనా

౧౪౮. పఞ్చమే జిణ్ణోతి థేరో మహల్లకో. గరుకానీతి తం సత్థు సన్తికా లద్ధకాలతో పట్ఠాయ ఛిన్నభిన్నట్ఠానే సుత్తసంసిబ్బనేన చేవ అగ్గళదానేన చ అనేకాని పటలాని హుత్వా గరుకాని జాతాని. నిబ్బసనానీతి పుబ్బే భగవతా నివాసేత్వా అపనీతతాయ ఏవంలద్ధనామాని. తస్మాతి యస్మా త్వం జిణ్ణో చేవ గరుపంసుకూలో చ. గహపతానీతి పంసుకూలికఙ్గం విస్సజ్జేత్వా గహపతీహి దిన్నచీవరాని ధారేహీతి వదతి. నిమన్తనానీతి పిణ్డపాతికఙ్గం విస్సజ్జేత్వా సలాకభత్తాదీని నిమన్తనాని భుఞ్జాహీతి వదతి. మమ చ సన్తికేతి ఆరఞ్ఞికఙ్గం విస్సజ్జేత్వా గామన్తసేనాసనేయేవ వసాహీతి వదతి.

నను చ యథా రాజా సేనాపతిం సేనాపతిట్ఠానే ఠపేత్వా తస్స రాజూపట్ఠానాదినా అత్తనో కమ్మేన ఆరాధేన్తస్సేవ తం ఠానన్తరం గహేత్వా అఞ్ఞస్స దదమానో అయుత్తం నామ కరోతి, ఏవం సత్థా మహాకస్సపత్థేరస్స పచ్చుగ్గమనత్థాయ తిగావుతం మగ్గం గన్త్వా రాజగహస్స చ నాళన్దాయ చ అన్తరే బహుపుత్తకరుక్ఖమూలే నిసిన్నో తీహి ఓవాదేహి ఉపసమ్పాదేత్వా తేన సద్ధిం అత్తనో చీవరం పరివత్తేత్వా థేరం జాతిఆరఞ్ఞికఙ్గఞ్చేవ జాతిపంసుకూలికఙ్గఞ్చ అకాసి, సో తస్మిం కత్తుకమ్యతాఛన్దేన సత్థు చిత్తం ఆరాధేన్తస్సేవ పంసుకూలాదీని విస్సజ్జాపేత్వా గహపతిచీవరపటిగ్గహణాదీసు నియోజేన్తో అయుత్తం నామ కరోతీతి. న కరోతి. కస్మా? అత్తజ్ఝాసయత్తా. న హి సత్థా ధుతఙ్గాని విస్సజ్జాపేతుకామో, యథా పన అఘట్టితా భేరిఆదయో సద్దం న విస్సజ్జేన్తి, ఏవం అఘట్టితా ఏవరూపా పుగ్గలా న సీహనాదం నదన్తీతి నదాపేతుకామో సీహనాదజ్ఝాసయేన ఏవమాహ. థేరోపి సత్థు అజ్ఝాసయానురూపేనేవ ‘‘అహం ఖో, భన్తే, దీఘరత్తం ఆరఞ్ఞికో చేవా’’తిఆదినా నయేన సీహనాదం నదతి.

దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారన్తి దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారో నామ ఆరఞ్ఞికస్సేవ లబ్భతి, నో గామన్తవాసినో. గామన్తస్మిఞ్హి వసన్తో దారకసద్దం సుణాతి, అసప్పాయరూపాని పస్సతి, అసప్పాయే సద్దే సుణాతి, తేనస్స అనభిరతి ఉప్పజ్జతి. ఆరఞ్ఞికో పన గావుతం వా అడ్ఢయోజనం వా అతిక్కమిత్వా అరఞ్ఞం అజ్ఝోగాహేత్వా వసన్తో దీపిబ్యగ్ఘసీహాదీనం సద్దే సుణాతి, యేసం సవనపచ్చయా అమానుసికాసవనరతి ఉప్పజ్జతి. యం సన్ధాయ వుత్తం –

‘‘సుఞ్ఞాగారం పవిట్ఠస్స, సన్తచిత్తస్స భిక్ఖునో;

అమానుసీ రతీ హోతి, సమ్మా ధమ్మం విపస్సతో.

‘‘యతో యతో సమ్మసతి, ఖన్ధానం ఉదయబ్బయం;

లభతీ పీతిపామోజ్జం, అమతం తం విజానతం. (ధ. ప. ౩౭౩-౩౭౪);

‘‘పురతో పచ్ఛతో వాపి, అపరో చే న విజ్జతి;

తత్థేవ ఫాసు భవతి, ఏకస్స రమతో వనే’’తి.

తథా పిణ్డపాతికస్సేవ లబ్భతి, నో అపిణ్డపాతికస్స. అపిణ్డపాతికో హి అకాలచారీ హోతి, తురితచారం గచ్ఛతి, పరివత్తేతి, పలిబుద్ధోవ గచ్ఛతి, తత్థ చ బహుసంసయో హోతి. పిణ్డపాతికో పన న అకాలచారీ హోతి, న తురితచారం గచ్ఛతి, న పరివత్తేతి, అపలిబుద్ధోవ గచ్ఛతి, తత్థ చ న బహుసంసయో హోతి.

కథం? అపిణ్డపాతికో హి గామతో దూరవిహారే వసమానో కాలస్సేవ ‘‘యాగుం వా పారివాసికభత్తం వా లచ్ఛామి, ఆసనసాలాయ వా పన ఉద్దేసభత్తాదీసు కిఞ్చిదేవ మయ్హం పాపుణిస్సతీ’’తి మక్కటకసుత్తాని ఛిన్దన్తో సయితగోరూపాని ఉట్ఠాపేన్తో పాతోవ గచ్ఛన్తో అకాలచారీ హోతి. మనుస్సే ఖేత్తకమ్మాదీనం అత్థాయ గేహా నిక్ఖన్తేయేవ సమ్పాపుణితుం మిగం అనుబన్ధన్తో వియ వేగేన గచ్ఛన్తో తురితచారీ హోతి. అన్తరా కిఞ్చిదేవ దిస్వా ‘‘అసుకఉపాసకో వా అసుకఉపాసికా వా గేహే, నో గేహే’’తి పుచ్ఛతి, ‘‘నో గేహే’’తి సుత్వా ‘‘ఇదాని కుతో లభిస్సామీ’’తి? అగ్గిదడ్ఢో వియ పవేధతి, సయం పచ్ఛిమదిసం గన్తుకామో పాచీనదిసాయ సలాకం లభిత్వా అఞ్ఞం పచ్ఛిమదిసాయ లద్ధసలాకం ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘భన్తే, అహం పచ్ఛిమదిసం గమిస్సామి, మమ సలాకం తుమ్హే గణ్హథ, తుమ్హాకం సలాకం మయ్హం దేథా’’తి సలాకం పరివత్తేతి. ఏకం వా పన సలాకభత్తం ఆహరిత్వా పరిభుఞ్జన్తో ‘‘అపరస్సాపి సలాకభత్తస్స పత్తం దేథా’’తి మనుస్సేహి వుత్తే, ‘‘భన్తే, తుమ్హాకం పత్తం దేథ, అహం మయ్హం పత్తే భత్తం పక్ఖిపిత్వా తుమ్హాకం పత్తం దస్సామీ’’తి అఞ్ఞస్స పత్తం దాపేత్వా భత్తే ఆహటే అత్తనో పత్తే పక్ఖిపిత్వా పత్తం పటిదేన్తో పత్తం పరివత్తేతి నామ. విహారే రాజరాజమహామత్తాదయో మహాదానం దేన్తి, ఇమినా చ భియ్యో దూరగామే సలాకా లద్ధా, తత్థ అగచ్ఛన్తో పున సత్తాహం సలాకం న లభతీతి అలాభభయేన గచ్ఛతి, ఏవం గచ్ఛన్తో పలిబుద్ధో హుత్వా గచ్ఛతి నామ. యస్స చేస సలాకభత్తాదినో అత్థాయ గచ్ఛతి, ‘‘తం దస్సన్తి ను ఖో మే, ఉదాహు న దస్సన్తి, పణీతం ను ఖో దస్సన్తి, ఉదాహు లూఖం, థోకం ను ఖో, ఉదాహు బహుకం, సీతలం ను ఖో, ఉదాహు ఉణ్హ’’న్తి ఏవం తత్థ చ బహుసంసయో హోతి.

పిణ్డపాతికో పన కాలస్సేవ వుట్ఠాయ వత్తపటివత్తం కత్వా సరీరం పటిజగ్గిత్వా వసనట్ఠానం పవిసిత్వా కమ్మట్ఠానం మనసికత్వా కాలం సల్లక్ఖేత్వా మహాజనస్స ఉళుఙ్కభిక్ఖాదీని దాతుం పహోనకకాలే గచ్ఛతీతి న అకాలచారీ హోతి, ఏకేకం పదవారం ఛ కోట్ఠాసే కత్వా విపస్సన్తో గచ్ఛతీతి న తురితచారీ హోతి, అత్తనో గరుభావేన ‘‘అసుకో గేహే, న గేహే’’తి న పుచ్ఛతి, సలాకభత్తాదీనియేవ న గణ్హాతి. అగణ్హన్తో కిం పరివత్తేస్సతి? న అఞ్ఞస్స వసేన పలిబుద్ధోవ హోతి, కమ్మట్ఠానం మనసికరోన్తో యథారుచి గచ్ఛతి, ఇతరో వియ న బహుసంసయో హోతి. ఏకస్మిం గామే వా వీథియా వా అలభిత్వా అఞ్ఞత్థ చరతి. తస్మిమ్పి అలభిత్వా అఞ్ఞత్థ చరన్తో మిస్సకోదనం సఙ్కడ్ఢిత్వా అమతం వియ పరిభుఞ్జిత్వా గచ్ఛతి.

పంసుకూలికస్సేవ లబ్భతి, నో అపంసుకూలికస్స. అపంసుకూలికో హి వస్సావాసికం పరియేసన్తో చరతి, న సేనాసనసప్పాయం పరియేసతి. పంసుకూలికో పన న వస్సావాసికం పరియేసన్తో చరతి, సేనాసనసప్పాయమేవ పరియేసతి. తేచీవరికస్సేవ లబ్భతి, న ఇతరస్స. అతేచీవరికో హి బహుభణ్డో బహుపరిక్ఖారో హోతి, తేనస్స ఫాసువిహారో నత్థి. అప్పిచ్ఛాదీనఞ్చేవ లబ్భతి, న ఇతరేసన్తి. తేన వుత్తం – ‘‘అత్తనో చ దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం సమ్పస్సమానో’’తి. పఞ్చమం.