౬. లకుణ్డకభద్దియసుత్తవణ్ణనా

౨౪౦. ఛట్ఠే దుబ్బణ్ణన్తి విరూపసరీరవణ్ణం. ఓకోటిమకన్తి రస్సం. పరిభూతరూపన్తి పమాణవసేన పరిభూతజాతికం. తం కిర ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ, ‘‘ఆవుసో భద్దియ, ఆవుసో, భద్దియా’’తి తత్థ తత్థ పరామసిత్వా నానప్పకారం కీళన్తి ఆకడ్ఢన్తి పరికడ్ఢన్తి. తేన వుత్తం ‘‘పరిభూతరూప’’న్తి. కస్మా పనేస ఏవరూపో జాతో? అయం కిర అతీతే ఏకో మహారాజా అహోసి, తస్స మహల్లకా చ మహల్లకిత్థియో చ పటికూలా హోన్తి. సో సచే మహల్లకే పస్సతి, తేసం చూళం ఠపాపేత్వా కచ్ఛం బన్ధాపేత్వా యథారుచి కీళాపేతి. మహల్లకిత్థియోపి దిస్వా తాసమ్పి ఇచ్ఛితిచ్ఛితం విప్పకారం కత్వా యథారుచి కీళాపేతి. తేసం పుత్తధీతాదీనం సన్తికే మహాసారజ్జం ఉప్పజ్జతి. తస్స పాపకిరియా పథవితో పట్ఠాయ ఛదేవలోకే ఏకకోలాహలం అకాసి.

అథ సక్కో చిన్తేసి – ‘‘అయం అన్ధబాలో మహాజనం విహేఠేతి, కరిస్సామిస్స నిగ్గహ’’న్తి. సో మహల్లకగామియవణ్ణం కత్వా యానకే ఏకం తక్కచాటిం ఆరోపేత్వా యానం పేసేన్తో నగరం పవిసతి. రాజాపి హత్థిం ఆరుయ్హ నగరతో నిక్ఖన్తో తం దిస్వా – ‘‘అయం మహల్లకో తక్కయానకేన అమ్హాకం అభిముఖో ఆగచ్ఛతి, వారేథ వారేథా’’తి ఆహ. మనుస్సా ఇతో చితో చ పక్ఖన్దన్తాపి న పస్సన్తి. సక్కో హి ‘‘రాజావ మం పస్సతు, మా అఞ్ఞే’’తి ఏవం అధిట్ఠహి. అథ తేసు మనుస్సేసు ‘‘కహం, దేవ, కహం దేవా’’తి వదన్తేసు ఏవ రాజా సహ హత్థినా వచ్ఛో వియ ధేనుయా యానస్స హేట్ఠా పావిసి. సక్కో తక్కచాటిం భిన్ది.

రాజా సీసతో పట్ఠాయ తక్కేన కిలిన్నసరీరో అహోసి. సో సరీరం ఉబ్బట్టాపేత్వా ఉయ్యానపోక్ఖరణియం న్హత్వా అలఙ్కతసరీరో నగరం పవిసన్తో పున తం అద్దస. దిస్వా ‘‘అయం సో అమ్హేహి దిట్ఠమహల్లకో పున దిస్సతి. వారేథ వారేథ న’’న్తి ఆహ. మనుస్సా ‘‘కహం, దేవ, కహం, దేవా’’తి ఇతో చితో చ విధావింసు. సో పఠమవిప్పకారమేవ పున పాపుణి. తస్మిం ఖణే సక్కో గోణే చ యానఞ్చ అన్తరధాపేత్వా ఆకాసే ఠత్వా ఆహ, ‘‘అన్ధబాల, త్వం మయి తక్కవాణిజకో ఏసో’’తి సఞ్ఞం కరోసి, సక్కోహం దేవరాజా, ‘‘తవేతం పాపకిరియం నివారేస్సామీ’’తి ఆగతో, ‘‘మా పున ఏవరూపం అకాసీ’’తి సన్తజ్జేత్వా అగమాసి. ఇమినా కమ్మేన సో దుబ్బణ్ణో అహోసి.

విపస్సీసమ్మాసమ్బుద్ధకాలే పనేస చిత్తపత్తకోకిలో నామ హుత్వా ఖేమే మిగదాయే వసన్తో ఏకదివసం హిమవన్తం గన్త్వా మధురం అమ్బఫలం తుణ్డేన గహేత్వా ఆగచ్ఛన్తో భిక్ఖుసఙ్ఘపరివారం సత్థారం దిస్వా చిన్తేసి – ‘‘అహం అఞ్ఞేసు దివసేసు రిత్తకో తథాగతం పస్సామి. అజ్జ పన మే ఇమం అమ్బపక్కం అత్థి, దసబలస్స తం దస్సామీ’’తి ఓతరిత్వా ఆకాసే చరతి. సత్థా తస్స చిత్తం ఞత్వా ఉపట్ఠాకం ఓలోకేసి. సో పత్తం నీహరిత్వా దసబలం వన్దిత్వా సత్థు హత్థే ఠపేసి. కోకిలో దసబలస్స పత్తే అమ్బపక్కం పతిట్ఠాపేసి. సత్థా తత్థేవ నిసీదిత్వా తం పరిభుఞ్జి. కోకిలో పసన్నచిత్తో పునప్పునం దసబలస్స గుణే ఆవజ్జేత్వా దసబలం వన్దిత్వా అత్తనో కులావకం గన్త్వా సత్తాహం పీతిసుఖేనేవ వీతినామేసి. ఇమినా కమ్మేన సరో మధురో అహోసి.

కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధకాలే పన చేతియే ఆరద్ధే ‘‘కింపమాణం కరోమ? సత్తయోజనప్పమాణం. అతిమహన్తం ఏతం, ఛయోజనప్పమాణం కరోమ. ఇదమ్పి అతిమహన్తం, పఞ్చయోజనం కరోమ, చతుయోజనం, తియోజనం, ద్వియోజన’’న్తి. అయం తదా జేట్ఠకవడ్ఢకీ హుత్వా, ‘‘ఏవం, భో, అనాగతే సుఖపటిజగ్గితం కాతుం వట్టతీ’’తి వత్వా రజ్జుం ఆదాయ పరిక్ఖిపన్తో గావుతమత్తకే ఠత్వా, ‘‘ఏకేకం ముఖం గావుతం హోతు, చేతియం యోజనావట్టం యోజనుబ్బేధం భవిస్సతీ’’తి ఆహ. తే తస్స వచనే అట్ఠంసు. చేతియం సత్తదివససత్తమాసాధికేహి సత్తహి సంవచ్ఛరేహి నిట్ఠితం. ఇతి అప్పమాణస్స బుద్ధస్స పమాణం అకాసీతి. తేన కమ్మేన ఓకోటిమకో జాతో.

హత్థయో పసదా మిగాతి హత్థినో చ పసదమిగా చ. నత్థి కాయస్మిం తుల్యతాతి కాయస్మిం పమాణం నామ నత్థి, అకారణం కాయపమాణన్తి అత్థో. ఛట్ఠం.