౧౨. వఙ్గీససుత్తవణ్ణనా

౨౨౦. ద్వాదసమే ఆయస్మాతి పియవచనం. వఙ్గీసోతి తస్స థేరస్స నామం. సో కిర పుబ్బే పదుముత్తరకాలే పటిభానసమ్పన్నం సావకం దిస్వా దానం దత్వా పత్థనం కత్వా కప్పసతసహస్సం పారమియో పూరేత్వా అమ్హాకం భగవతో కాలే సకలజమ్బుదీపే వాదకామతాయ జమ్బుసాఖం పరిహరిత్వా ఏకేన పరిబ్బాజకేన సద్ధిం వాదం కత్వా వాదే జయపరాజయానుభావేన తేనేవ పరిబ్బాజకేన సద్ధిం సంవాసం కప్పేత్వా వసమానాయ ఏకిస్సా పరిబ్బాజికాయ కుచ్ఛిమ్హి నిబ్బత్తో వయం ఆగమ్మ మాతితో పఞ్చవాదసతాని, పితితో పఞ్చవాదసతానీతి వాదసహస్సం ఉగ్గణ్హిత్వా విచరతి. ఏకఞ్చ విజ్జం జానాతి, యం విజ్జం పరిజప్పిత్వా మతానం సీసం అఙ్గులియా పహరిత్వా – ‘‘అసుకట్ఠానే నిబ్బత్తో’’తి జానాతి. సో అనుపుబ్బేన గామనిగమాదీసు విచరన్తో పఞ్చహి మాణవకసతేహి సద్ధిం సావత్థిం అనుప్పత్తో నగరద్వారే సాలాయ నిసీదతి.

తదా చ నగరవాసినో పురేభత్తం దానం దత్వా పచ్ఛాభత్తం సుద్ధుత్తరాసఙ్గా గన్ధమాలాదిహత్థా ధమ్మస్సవనాయ విహారం గచ్ఛన్తి. మాణవో దిస్వా, ‘‘కహం గచ్ఛథా’’తి? పుచ్ఛి. తే ‘‘దసబలస్స సన్తికం ధమ్మస్సవనాయా’’తి ఆహంసు. సోపి సపరివారో తేహి సద్ధిం గన్త్వా పటిసన్థారం కత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. అథ నం భగవా ఆహ – ‘‘వఙ్గీస, భద్దకం కిర సిప్పం జానాసీ’’తి. ‘‘భో గోతమ, అహం బహుసిప్పం జానామి. తుమ్హే కతరం సన్ధాయ వదథా’’తి? ఛవదూసకసిప్పన్తి. ఆమ, భో గోతమాతి. అథస్స భగవా అత్తనో ఆనుభావేన నిరయే నిబ్బత్తస్స సీసం దస్సేత్వా, ‘‘వఙ్గీస, అయం కహం నిబ్బత్తో’’తి పుచ్ఛి. సో మన్తం జప్పిత్వా అఙ్గులియా పహరిత్వా ‘‘నిరయే’’తి ఆహ. ‘‘సాధు, వఙ్గీస, సుకథిత’’న్తి దేవలోకే నిబ్బత్తస్స సీసం దస్సేసి. తమ్పి సో తథేవ బ్యాకాసి. అథస్స ఖీణాసవస్స సీసం దస్సేసి. సో పునప్పునం మన్తం పరివత్తేత్వాపి అఙ్గులియా పహరిత్వాపి నిబ్బత్తట్ఠానం న పస్సతి.

అథ నం భగవా ‘‘కిలమసి, వఙ్గీసా’’తి ఆహ? ఆమ భో, గోతమాతి. పునప్పునం ఉపధారేహీతి. తథా కరోన్తోపి అదిస్వా, ‘‘తుమ్హే, భో గోతమ, జానాథా’’తి ఆహ. ఆమ, వఙ్గీస, మం నిస్సాయ చేస గతో, అహమస్స గతిం జానామీతి. మన్తేన జానాసి, భో గోతమాతి? ఆమ, వఙ్గీస, ఏకేన మన్తేనేవ జానామీతి. భో గోతమ, మయ్హం మన్తేన ఇమం మన్తం దేథాతి. అమూలికో, వఙ్గీస, మయ్హం మన్తోతి. దేథ, భో గోతమాతి. న సక్కా మయ్హం సన్తికే అపబ్బజితస్స దాతున్తి. సో అన్తేవాసికే ఆమన్తేసి – ‘‘తాతా సమణో గోతమో అతిరేకసిప్పం జానాతి, అహం ఇమస్స సన్తికే పబ్బజిత్వా సిప్పం గణ్హామి, తతో సకలజమ్బుదీపే అమ్హేహి బహుతరం జానన్తో నామ న భవిస్సతి. తుమ్హే యావ అహం ఆగచ్ఛామి, తావ అనుక్కణ్ఠిత్వా విచరథా’’తి తే ఉయ్యోజేత్వా ‘‘పబ్బాజేథ మ’’న్తి ఆహ. సత్థా నిగ్రోధకప్పస్స పటిపాదేసి. థేరో తం అత్తనో వసనట్ఠానం నేత్వా పబ్బాజేసి. సో పబ్బజిత్వా సత్థు సన్తికం ఆగమ్మ వన్దిత్వా ఠితో ‘‘సిప్పం దేథా’’తి యాచి. వఙ్గీస, తుమ్హే సిప్పం గణ్హన్తా అలోణభోజనథణ్డిలసేయ్యాదీహి పరికమ్మం కత్వా గణ్హథ, ఇమస్సాపి సిప్పస్స పరికమ్మం అత్థి, తం తావ కరోహీతి. సాధు, భన్తేతి. అథస్స సత్థా ద్వత్తింసాకారకమ్మట్ఠానం ఆచిక్ఖి. సో తం అనులోమపటిలోమం మనసికరోన్తో విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అనుక్కమేన అరహత్తం పాపుణి.

విముత్తిసుఖం పటిసంవేదీతి ఏవం అరహత్తం పత్వా విముత్తిసుఖం పటిసంవేదేన్తో. కావేయ్యమత్తాతి కావేయ్యేన కబ్బకరణేన మత్తా. ఖన్ధాయతనధాతుయోతి ఇమాని ఖన్ధాదీని పకాసేన్తో ధమ్మం దేసేసి. యే నియామగతద్దసాతి యే నియామగతా చేవ నియామదస్సాతి చ. స్వాగతన్తి సుఆగమనం. ఇద్ధిపత్తోమ్హీతి ఇమినా ఇద్ధివిధఞాణం గహితం. చేతోపరియాయకోవిదోతి ఇమినా చేతోపరియఞాణం. దిబ్బసోతం పన అవుత్తమ్పి గహితమేవ హోతి. ఏవం ఛ అభిఞ్ఞాపత్తో ఏసో మహాసావకోతి వేదితబ్బో. ద్వాదసమం.

ఇతి సారత్థప్పకాసినియా

సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

వఙ్గీససంయుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.