౩. బ్రహ్మదేవసుత్తవణ్ణనా

౧౭౪. తతియే ఏకోతి ఠానాదీసు ఇరియాపథేసు ఏకకో, ఏకవిహారీతి అత్థో. వూపకట్ఠోతి కాయేన వూపకట్ఠో నిస్సటో. అప్పమత్తోతి సతియా అవిప్పవాసే ఠితో. ఆతాపీతి వీరియాతాపేన సమన్నాగతో. పహితత్తోతి పేసితత్తో. కులపుత్తాతి ఆచారకులపుత్తా. సమ్మదేవాతి న ఇణట్టా న భయట్టా న జీవితపకతా హుత్వా, యథా వా తథా వా పబ్బజితాపి యే అనులోమపటిపదం పూరేన్తి, తే సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి నామ. బ్రహ్మచరియపరియోసానన్తి మగ్గబ్రహ్మచరియస్స పరియోసానభూతం అరియఫలం. దిట్ఠేవ ధమ్మేతి ఇమస్మింయేవ అత్తభావే. సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వాతి సామం జానిత్వా పచ్చక్ఖం కత్వా. ఉపసమ్పజ్జాతి పటిలభిత్వా సమ్పాదేత్వా విహాసి. ఏవం విహరన్తో చ ఖీణా జాతి…పే… అబ్భఞ్ఞాసీతి. ఏతేనస్స పచ్చవేక్ఖణభూమి దస్సితా.

కతమా పనస్స జాతి ఖీణా, కథఞ్చ నం అబ్భఞ్ఞాసీతి? వుచ్చతే, న తావస్స అతీతా జాతి ఖీణా పుబ్బేవ ఖీణత్తా, న అనాగతా తత్థ వాయామాభావతో, న పచ్చుప్పన్నా విజ్జమానత్తా. మగ్గస్స పన అభావితత్తా యా ఉప్పజ్జేయ్య ఏకచతుపఞ్చవోకారభవేసు ఏకచతుపఞ్చక్ఖన్ధప్పభేదా జాతి. సా మగ్గస్స భావితత్తా అనుప్పాదధమ్మతం ఆపజ్జనేన ఖీణా. తం సో మగ్గభావనాయ పహీనకిలేసే పచ్చవేక్ఖిత్వా – ‘‘కిలేసాభావే విజ్జమానమ్పి కమ్మం ఆయతిం అప్పటిసన్ధికం హోతీ’’తి జానన్తో జానాతి.

వుసితన్తి వుత్థం పరివుత్థం, కతం చరితం నిట్ఠాపితన్తి అత్థో. బ్రహ్మచరియన్తి మగ్గబ్రహ్మచరియం. కతం కరణీయన్తి చతూసు సచ్చేసు చతూహి మగ్గేహి పరిఞ్ఞాపహానసచ్ఛికిరియభావనావసేన సోళసవిధమ్పి కిచ్చం నిట్ఠాపితన్తి అత్థో. నాపరం ఇత్థత్తాయాతి ఇదాని పున ఇత్థభావాయ, ఏవం సోళసకిచ్చభావాయ, కిలేసక్ఖయాయ వా కతమగ్గభావనా నత్థీతి. అథ వా ఇత్థత్తాయాతి ఇత్థత్తభావతో, ఇమస్మా ఏవంపకారా ఇదాని వత్తమానక్ఖన్ధసన్తానా అపరం ఖన్ధసన్తానం నత్థి, ఇమే పన పఞ్చక్ఖన్ధా పరిఞ్ఞాతా తిట్ఠన్తి ఛిన్నమూలకో రుక్ఖో వియాతి అబ్భఞ్ఞాసి. అఞ్ఞతరోతి ఏకో. అరహతన్తి అరహన్తానం, భగవతో సావకానం అరహతం అబ్భన్తరో అహోసి.

సపదానన్తి సపదానచారం, సమ్పత్తఘరం అనుక్కమ్మ పటిపాటియా చరన్తో. ఉపసఙ్కమీతి ఉపసఙ్కమన్తో. మాతా పనస్స పుత్తం దిస్వావ ఘరా నిక్ఖమ్మ పత్తం గహేత్వా అన్తోనివేసనం పవేసేత్వా పఞ్ఞత్తాసనే నిసీదాపేసి.

ఆహుతిం నిచ్చం పగ్గణ్హాతీతి నిచ్చకాలే ఆహుతిపిణ్డం పగ్గణ్హాతి. తం దివసం పన తస్మిం ఘరే భూతబలికమ్మం హోతి. సబ్బగేహం హరితుపలిత్తం విప్పకిణ్ణలాజం వనమాలపరిక్ఖిత్తం ఉస్సితద్ధజపటాకం తత్థ తత్థ పుణ్ణఘరే ఠపేత్వా దణ్డదీపికా జాలేత్వా గన్ధచుణ్ణమాలాదీహి అలఙ్కతం, సమన్తతో సఞ్ఛాదియమానా ధూమకటచ్ఛు అహోసి. సాపి బ్రాహ్మణీ కాలస్సేవ వుట్ఠాయ సోళసహి గన్ధోదకఘటేహి న్హాయిత్వా సబ్బాలఙ్కారేన అత్తభావం అలఙ్కరి. సా తస్మిం సమయే మహాఖీణాసవం నిసీదాపేత్వా, యాగుఉళుఙ్కమత్తమ్పి అదత్వా, ‘‘మహాబ్రహ్మం భోజేస్సామీ’’తి సువణ్ణపాతియం పాయాసం పూరేత్వా సప్పిమధుసక్ఖరాదీహి యోజేత్వా నివేసనస్స పచ్ఛాభాగే హరితుపలిత్తభావాదీహి అలఙ్కతా భూతపీఠికా అత్థి. సా తం పాతిం ఆదాయ, తత్థ గన్త్వా, చతూసు కోణేసు మజ్ఝే చ ఏకేకం పాయాసపిణ్డం ఠపేత్వా, ఏకం పిణ్డం హత్థేన గహేత్వా, యావ కప్పరా సప్పినా పగ్ఘరన్తేన పథవియం జాణుమణ్డలం పతిట్ఠాపేత్వా ‘‘భుఞ్జతు భవం మహాబ్రహ్మా, సాయతు భవం మహాబ్రహ్మా, తప్పేతు భవం మహాబ్రహ్మా’’తి వదమానా బ్రహ్మానం భోజేతి.

ఏతదహోసీతి మహాఖీణాసవస్స సీలగన్ధం ఛదేవలోకే అజ్ఝోత్థరిత్వా బ్రహ్మలోకం ఉపగతం ఘాయమానస్స ఏతం అహోసి. సంవేజేయ్యన్తి చోదేయ్యం, సమ్మాపటిపత్తియం యోజేయ్యం. ‘అయం హి ఏవరూపం అగ్గదక్ఖిణేయ్యం మహాఖీణాసవం నిసీదాపేత్వా యాగుఉళుఙ్కమత్తమ్పి అదత్వా, ‘‘మహాబ్రహ్మం భోజేస్సామీ’’తి తులం పహాయ హత్థేన తులయన్తీ వియ, భేరిం పహాయ కుచ్ఛిం వాదేన్తీ వియ, అగ్గిం పహాయ ఖజ్జోపనకం ధమమానా వియ భూతబలిం కురుమానా ఆహిణ్డతి. గచ్ఛామిస్సా మిచ్ఛాదస్సనం భిన్దిత్వా అపాయమగ్గతో ఉద్ధరిత్వా యథా అసీతికోటిధనం బుద్ధసాసనే విప్పకిరిత్వా సగ్గమగ్గం ఆరోహతి, తథా కరోమీతి వుత్తం హోతి.

దూరే ఇతోతి ఇమమ్హా ఠానా దూరే బ్రహ్మలోకో. తతో హి కూటాగారమత్తా సిలా పాతితా ఏకేన అహోరత్తేన అట్ఠచత్తాలీసయోజనసహస్సాని ఖేపయమానా చతూహి మాసేహి పథవియం పతిట్ఠహేయ్య, సబ్బహేట్ఠిమోపి బ్రహ్మలోకో ఏవం దూరే. యస్సాహుతిన్తి యస్స బ్రహ్మునో ఆహుతిం పగ్గణ్హాసి, తస్స బ్రహ్మలోకో దూరేతి అత్థో. బ్రహ్మపథన్తి ఏత్థ బ్రహ్మపథో నామ చత్తారి కుసలజ్ఝానాని, విపాకజ్ఝానాని పన నేసం జీవితపథో నామ, తం బ్రహ్మపథం అజానన్తీ త్వం కిం జప్పసి విప్పలపసి? బ్రహ్మానో హి సప్పీతికజ్ఝానేన యాపేన్తి, న ఏతం తిణబీజాని పక్ఖిపిత్వా రన్ధం గోయూసం ఖాదన్తి, మా అకారణా కిలమసీతి.

ఏవం వత్వా పున సో మహాబ్రహ్మా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ అవకుజ్జో హుత్వా థేరం ఉపదిసన్తో ఏసో హి తే బ్రాహ్మణి బ్రహ్మదేవోతిఆదిమాహ. తత్థ నిరూపధికోతి కిలేసాభిసఙ్ఖారకామగుణోపధీహి విరహితో. అతిదేవపత్తోతి దేవానం అతిదేవభావం బ్రహ్మానం అతిబ్రహ్మభావం పత్తో. అనఞ్ఞపోసీతి ఠపేత్వా ఇమం అత్తభావం అఞ్ఞస్స అత్తభావస్స వా పుత్తదారస్స వా అపోసనతాయ అనఞ్ఞపోసీ.

ఆహునేయ్యోతి ఆహునపిణ్డం పటిగ్గహేతుం యుత్తో. వేదగూతి చతుమగ్గసఙ్ఖాతేహి వేదేహి దుక్ఖస్సన్తం గతో. భావితత్తోతి అత్తానం భావేత్వా వడ్ఢేత్వా ఠితో. అనూపలిత్తోతి తణ్హాదీహి లేపేహి ఆలిత్తో. ఘాసేసనం ఇరియతీతి ఆహారపరియేసనం చరతి.

న తస్స పచ్ఛా న పురత్థమత్థీతి పచ్ఛా వుచ్చతి అతీతం, పురత్థం వుచ్చతి అనాగతం, అతీతానాగతేసు ఖన్ధేసు ఛన్దరాగవిరహితస్స పచ్ఛా వా పురత్థం వా నత్థీతి వదతి. సన్తోతిఆదీసు రాగాదిసన్తతాయ సన్తో. కోధధూమవిగమా విధూమో, దుక్ఖాభావా అనీఘో, కత్తరదణ్డాదీని గహేత్వా విచరన్తోపి వధకచేతనాయ అభావా నిక్ఖిత్తదణ్డో. తసథావరేసూతి ఏత్థ పన పుథుజ్జనా తసా నామ, ఖీణాసవా థావరా నామ. సత్త పన సేఖా తసాతి వత్తుం న సక్కా, థావరా న హోన్తి, భజమానా పన థావరపక్ఖమేవ భజన్తి. సో త్యాహుతిన్తి సో తే ఆహుతిం.

విసేనిభూతోతి కిలేససేనాయ విసేనో జాతో. అనేజోతి నిత్తణ్హో. సుసీలోతి ఖీణాసవసీలేన సుసీలో. సువిముత్తచిత్తోతి ఫలవిముత్తియా సుట్ఠు విముత్తచిత్తో. ఓఘతిణ్ణన్తి చత్తారో ఓఘే తిణ్ణం. ఏత్తకేన కథామగ్గేన బ్రహ్మా థేరస్స వణ్ణం కథేన్తో ఆయతనే బ్రాహ్మణిం నియోజేసి. అవసానగాథా పన సఙ్గీతికారేహి ఠపితా. పతిట్ఠపేసి దక్ఖిణన్తి చతుపచ్చయదక్ఖిణం పతిట్ఠపేసి. సుఖమాయతికన్తి సుఖాయతికం ఆయతిం సుఖవిపాకం, సుఖావహన్తి అత్థో. తతియం.