౫. పబ్బతూపమసుత్తవణ్ణనా

౧౩౬. పఞ్చమే ముద్ధావసిత్తానన్తి ఖత్తియాభిసేకేన ముద్ధని అవసిత్తానం కతాభిసేకానం. కామగేధపరియుట్ఠితానన్తి కామేసు గేధేన పరియుట్ఠితానం అభిభూతానం. జనపదత్థావరియప్పత్తానన్తి జనపదే థిరభావప్పత్తానం. రాజకరణీయానీతి రాజకమ్మాని రాజూహి కత్తబ్బకిచ్చాని. తేసు ఖ్వాహన్తి తేసు అహం. ఉసుక్కమాపన్నోతి బ్యాపారం ఆపన్నో. ఏస కిర రాజా దివసస్స తిక్ఖత్తుం భగవతో ఉపట్ఠానం గచ్ఛతి, అన్తరాగమనాని బహూనిపి హోన్తి. తస్స నిబద్ధం గచ్ఛతో బలకాయో మహాపి హోతి అప్పోపి. అథేకదివసం పఞ్చసతా చోరా చిన్తయింసు – ‘‘అయం రాజా అవేలాయ అప్పేన బలేన సమణస్స గోతమస్స ఉపట్ఠానం గచ్ఛతి, అన్తరామగ్గే నం గహేత్వా రజ్జం గణ్హిస్సామా’’తి. తే అన్ధవనే నిలీయింసు. రాజానో చ నామ మహాపుఞ్ఞా హోన్తి. అథ తేసంయేవ అబ్భన్తరతో ఏకో పురిసో నిక్ఖమిత్వా రఞ్ఞో ఆరోచేసి. రాజా మహన్తం బలకాయం ఆదాయ అన్ధవనం పరివారేత్వా తే సబ్బే గహేత్వా అన్ధవనతో యావ నగరద్వారా మగ్గస్స ఉభోసు పస్సేసు యథా అఞ్ఞమఞ్ఞం చక్ఖునా చక్ఖుం ఉపనిబన్ధిత్వా ఓలోకేన్తి, ఏవం ఆసన్నాని సూలాని రోపాపేత్వా సూలేసు ఉత్తాసేసి. ఇదం సన్ధాయ ఏవమాహ.

అథ సత్థా చిన్తేసి – ‘‘సచాహం వక్ఖామి, ‘మహారాజ, మాదిసే నామ సమ్మాసమ్బుద్ధే ధురవిహారే వసన్తే తయా ఏవరూపం దారుణం కమ్మం కతం, అయుత్తం తే కత’న్తి, అథాయం రాజా మఙ్కు హుత్వా సన్థమ్భితుం న సక్కుణేయ్య, పరియాయేన ధమ్మం కథేన్తస్సేవ మే సల్లక్ఖేస్సతీ’’తి ధమ్మదేసనం ఆరభన్తో తం కిం మఞ్ఞసీతిఆదిమాహ. తత్థ సద్ధాయికోతి సద్ధాతబ్బో, యస్స త్వం వచనం సద్దహసీతి అత్థో. పచ్చయికోతి తస్సేవ వేవచనం, యస్స వచనం పత్తియాయసీతి అత్థో. అబ్భసమన్తి ఆకాససమం. నిప్పోథేన్తో ఆగచ్ఛతీతి పథవితలతో యావ అకనిట్ఠబ్రహ్మలోకా సబ్బే సత్తే సణ్హకరణీయం తిణచుణ్ణం వియ కరోన్తో పిసన్తో ఆగచ్ఛతి.

అఞ్ఞత్ర ధమ్మచరియాయాతి ఠపేత్వా ధమ్మచరియం అఞ్ఞం కాతబ్బం నత్థి, దసకుసలకమ్మపథసఙ్ఖాతా ధమ్మచరియావ కత్తబ్బా, భన్తేతి – సమచరియాదీని తస్సేవ వేవచనాని. ఆరోచేమీతి ఆచిక్ఖామి. పటివేదయామీతి జానాపేమి. అధివత్తతీతి అజ్ఝోత్థరతి. హత్థియుద్ధానీతి నాళాగిరిసదిసే హేమకప్పనే నాగే అభిరుయ్హ యుజ్ఝితబ్బయుద్ధాని. గతీతి నిప్ఫత్తి. విసయోతి ఓకాసో, సమత్థభావో వా. న హి సక్కా తేహి జరామరణం పటిబాహితుం. మన్తినో మహామత్తాతి మన్తసమ్పన్నా మహోసధవిధురపణ్డితాదిసదిసా మహాఅమచ్చా. భూమిగతన్తి మహాలోహకుమ్భియో పూరేత్వా భూమియం ఠపితం. వేహాసట్ఠన్తి చమ్మపసిబ్బకే పూరేత్వా తులాసఙ్ఘాటాదీసు లగ్గేత్వా చేవ నియ్యుహాదీసు చ పూరేత్వా ఠపితం. ఉపలాపేతున్తి అఞ్ఞమఞ్ఞం భిన్దితుం. యథా ద్వే జనా ఏకేన మగ్గేన న గచ్ఛన్తి ఏవం కాతుం.

నభం ఆహచ్చాతి ఆకాసం పూరేత్వా. ఏవం జరా చ మచ్చు చాతి ఇధ ద్వేయేవ పబ్బతా గహితా, రాజోవాదే పన ‘‘జరా ఆగచ్ఛతి సబ్బయోబ్బనం విలుమ్పమానా’’తి ఏవం జరా మరణం బ్యాధి విపత్తీతి చత్తారోపేతే ఆగతావ. తస్మాతి యస్మా హత్థియుద్ధాదీహి జరామరణం జినితుం న సక్కా, తస్మా. సద్ధం నివేసయేతి సద్ధం నివేసేయ్య, పతిట్ఠాపేయ్యాతి. పఞ్చమం.

తతియో వగ్గో.

ఇతి సారత్థప్పకాసినియా

సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

కోసలసంయుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.