౪. ఇస్సత్తసుత్తవణ్ణనా

౧౩౫. చతుత్థస్స అట్ఠుప్పత్తికో నిక్ఖేపో. భగవతో కిర పఠమబోధియం మహాలాభసక్కారో ఉదపాది భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ. తిత్థియా హతలాభసక్కారా హుత్వా కులేసు ఏవం కన్థేన్తా విచరన్తి – ‘‘సమణో గోతమో ఏవమాహ, ‘మయ్హమేవ దానం దాతబ్బం, న అఞ్ఞేసం దానం దాతబ్బం. మయ్హమేవ సావకానం దానం దాతబ్బం, న అఞ్ఞేసం సావకానం దానం దాతబ్బం. మయ్హమేవ దిన్నం మహప్ఫలం, న అఞ్ఞేసం దిన్నం మహప్ఫలం. మయ్హమేవ సావకానం దిన్నం మహప్ఫలం, న అఞ్ఞేసం సావకానం దిన్నం మహప్ఫల’న్తి. యుత్తం ను ఖో సయమ్పి భిక్ఖాచారనిస్సితేన పరేసం భిక్ఖాచారనిస్సితానం చతున్నం పచ్చయానం అన్తరాయం కాతుం, అయుత్తం కరోతి అననుచ్ఛవిక’’న్తి. సా కథా పత్థరమానా రాజకులం సమ్పత్తా. రాజా సుత్వా చిన్తేసి – ‘‘అట్ఠానమేతం యం తథాగతో పరేసం లాభన్తరాయం కరేయ్య. ఏతే తథాగతస్స అలాభాయ అయసాయ పరిసక్కన్తి. సచాహం ఇధేవ ఠత్వా ‘మా ఏవం అవోచుత్థ, న సత్థా ఏవం కథేతీ’తి వదేయ్యం, ఏవం సా కథా నిజ్ఝత్తిం న గచ్ఛేయ్య, ఇమస్స మహాజనస్స సన్నిపతితకాలేయేవ నం నిజ్ఝాపేస్సామీ’’తి ఏకం ఛణదివసం ఆగమేన్తో తుణ్హీ అహోసి.

అపరేన సమయేన మహాఛణే సమ్పత్తే ‘‘అయం ఇమస్స కాలో’’తి నగరే భేరిం చరాపేసి – ‘‘సద్ధా వా అస్సద్ధా వా సమ్మాదిట్ఠికా వా మిచ్ఛాదిట్ఠికా వా గేహరక్ఖకే దారకే వా మాతుగామే వా ఠపేత్వా అవసేసా యే విహారం నాగచ్ఛన్తి, పఞ్ఞాసం దణ్డో’’తి. సయమ్పి పాతోవ న్హత్వా కతపాతరాసో సబ్బాభరణపటిమణ్డితో మహతా బలకాయేన సద్ధిం విహారం అగమాసి. గచ్ఛన్తో చ చిన్తేసి – ‘‘భగవా తుమ్హే కిర ఏవం వదథ ‘మయ్హమేవ దానం దాతబ్బం…పే… న అఞ్ఞేసం సావకానం దిన్నం మహప్ఫల’న్తి ఏవం పుచ్ఛితుం అయుత్తం, పఞ్హమేవ పుచ్ఛిస్సామి, పఞ్హం కథేన్తో చ మే భగవా అవసానే తిత్థియానం వాదం భఞ్జిస్సతీ’’తి. సో పఞ్హం పుచ్ఛన్తో కత్థ ను ఖో, భన్తే, దానం దాతబ్బన్తి ఆహ. యత్థాతి యస్మిం పుగ్గలే చిత్తం పసీదతి, తస్మిం దాతబ్బం, తస్స వా దాతబ్బన్తి అత్థో.

ఏవం వుత్తే రాజా యేహి మనుస్సేహి తిత్థియానం వచనం ఆరోచితం, తే ఓలోకేసి. తే రఞ్ఞా ఓలోకితమత్తావ మఙ్కుభూతా అధోముఖా పాదఙ్గుట్ఠకేన భూమిం లేఖమానా అట్ఠంసు. రాజా – ‘‘ఏకపదేనేవ, భన్తే, హతా తిత్థియా’’తి మహాజనం సావేన్తో మహాసద్దేన అభాసి. ఏవఞ్చ పన భాసిత్వా – ‘‘భగవా చిత్తం నామ నిగణ్ఠాచేలకపరిబ్బాజకాదీసు యత్థ కత్థచి పసీదతి, కత్థ పన, భన్తే, దిన్నం మహప్ఫల’’న్తి పుచ్ఛి. అఞ్ఞం ఖో ఏతన్తి, ‘‘మహారాజ, అఞ్ఞం తయా పఠమం పుచ్ఛితం, అఞ్ఞం పచ్ఛా, సల్లక్ఖేహి ఏతం, పఞ్హాకథనం పన మయ్హం భారో’’తి వత్వా సీలవతో ఖోతిఆదిమాహ. తత్థ ఇధ త్యస్సాతి ఇధ తే అస్స. సముపబ్యూళ్హోతి రాసిభూతో. అసిక్ఖితోతి ధనుసిప్పే అసిక్ఖితో. అకతహత్థోతి ముట్ఠిబన్ధాదివసేన అసమ్పాదితహత్థో. అకతయోగ్గోతి తిణపుఞ్జమత్తికాపుఞ్జాదీసు అకతపరిచయో. అకతూపాసనోతి రాజరాజమహామత్తానం అదస్సితసరక్ఖేపో. ఛమ్భీతి పవేధితకాయో.

కామచ్ఛన్దో పహీనోతిఆదీసు అరహత్తమగ్గేన కామచ్ఛన్దో పహీనో హోతి, అనాగామిమగ్గేన బ్యాపాదో, అరహత్తమగ్గేనేవ థినమిద్ధం, తథా ఉద్ధచ్చం, తతియేనేవ కుక్కుచ్చం, పఠమమగ్గేన విచికిచ్ఛా పహీనా హోతి. అసేక్ఖేన సీలక్ఖన్ధేనాతి అసేక్ఖస్స సీలక్ఖన్ధో అసేక్ఖో సీలక్ఖన్ధో నామ. ఏస నయో సబ్బత్థ. ఏత్థ చ పురిమేహి చతూహి పదేహి లోకియలోకుత్తరసీలసమాధిపఞ్ఞావిముత్తియో కథితా. విముత్తిఞాణదస్సనం పచ్చవేక్ఖణఞాణం హోతి, తం లోకియమేవ.

ఇస్సత్తన్తి ఉసుసిప్పం. బలవీరియన్తి ఏత్థ బలం నామ వాయోధాతు, వీరియం కాయికచేతసికవీరియమేవ. భరేతి భరేయ్య. నాసూరం జాతిపచ్చయాతి, ‘‘అయం జాతిసమ్పన్నో’’తి ఏవం జాతికారణా అసూరం న భరేయ్య.

ఖన్తిసోరచ్చన్తి ఏత్థ ఖన్తీతి అధివాసనఖన్తి, సోరచ్చన్తి అరహత్తం. ధమ్మాతి ఏతే ద్వే ధమ్మా. అస్సమేతి ఆవసథే. వివనేతి అరఞ్ఞట్ఠానే, నిరుదకే అరఞ్ఞే చతురస్సపోక్ఖరణిఆదీని కారయేతి అత్థో. దుగ్గేతి విసమట్ఠానే. సఙ్కమనానీతి పణ్ణాసహత్థసట్ఠిహత్థాని సమోకిణ్ణపరిసుద్ధవాలికాని సఙ్కమనాని కరేయ్య.

ఇదాని ఏతేసు అరఞ్ఞసేనాసనేసు వసన్తానం భిక్ఖూనం భిక్ఖాచారవత్తం ఆచిక్ఖన్తో అన్నం పానన్తిఆదిమాహ. తత్థ సేనాసనానీతి మఞ్చపీఠాదీని. విప్పసన్నేనాతి ఖీణాసవస్స దేన్తోపి సకఙ్ఖేన కిలేసమలినేన చిత్తేన అదత్వా విప్పసన్నేనేవ చిత్తేన దదేయ్య. థనయన్తి గజ్జన్తో. సతక్కకూతి సతసిఖరో, అనేకకూటోతి అత్థో. అభిసఙ్ఖచ్చాతి అభిసఙ్ఖరిత్వా సమోధానేత్వా రాసిం కత్వా.

ఆమోదమానోతి తుట్ఠమానసో హుత్వా. పకిరేతీతి దానగ్గే విచిరతి, పకిరన్తో వియ వా దానం దేతి. పుఞ్ఞధారాతి అనేకదానచేతనామయా పుఞ్ఞధారా. దాతారం అభివస్సతీతి యథా ఆకాసే సముట్ఠితమేఘతో నిక్ఖన్తా ఉదకధారా పథవిం సినేహయన్తీ తేమేన్తీ కిలేదయన్తీ అభివస్సతి, ఏవమేవ అయమ్పి దాయకస్స అబ్భన్తరే ఉప్పన్నా పుఞ్ఞధారా తమేవ దాతారం అన్తో సినేహేతి పూరేతి అభిసన్దేతి. తేన వుత్తం ‘‘దాతారం అభివస్సతీ’’తి. చతుత్థం.