౪. దలిద్దసుత్తవణ్ణనా

౨౬౦. చతుత్థే మనుస్సదలిద్దోతి మనుస్సఅధనో. మనుస్సకపణోతి మనుస్సకారుఞ్ఞతం పత్తో. మనుస్సవరాకోతి మనుస్సలామకో. తత్రాతి తస్మిం ఠానే, తస్మిం వా అతిరోచనే. ఉజ్ఝాయన్తీతి అవజ్ఝాయన్తి లామకతో చిన్తేన్తి. ఖియన్తీతి కథేన్తి పకాసేన్తి. విపాచేన్తీతి తత్థ తత్థ కథేన్తి విత్థారేన్తి. ఏసో ఖో మారిసాతి ఏత్థ అయమనుపుబ్బికథా – సో కిర అనుప్పన్నే బుద్ధే కాసిరట్ఠే బారాణసిరాజా హుత్వా సముస్సితద్ధజపటాకనానాలఙ్కారేన సుట్ఠు అలఙ్కతం నగరం పదక్ఖిణం అకాసి అత్తనో సిరిసమ్పత్తియా సమాకడ్ఢితనేత్తేన జనకాయేన సముల్లోకియమానో. తస్మిఞ్చ సమయే ఏకో పచ్చేకబుద్ధో గన్ధమాదనపబ్బతా ఆగమ్మ తస్మిం నగరే పిణ్డాయ చరతి, సన్తిన్ద్రియో సన్తమానసో ఉత్తమదమథసమన్నాగతో. మహాజనోపి రాజగతం చిత్తీకారం పహాయ పచ్చేకబుద్ధమేవ ఓలోకేసి. రాజా – ‘‘ఇదాని ఇమస్మిం జనకాయే ఏకోపి మం న ఓలోకేతి. కిం ను ఖో ఏత’’న్తి? ఓలోకేన్తో పచ్చేకబుద్ధం అద్దస. సోపి పచ్చేకబుద్ధో మహల్లకో హోతి పచ్ఛిమవయే ఠితో. చీవరానిపిస్స జిణ్ణాని, తతో తతో సుత్తాని గళన్తి. రఞ్ఞో సతసహస్సాధికాని ద్వే అసఙ్ఖ్యేయ్యాని పూరితపారమిం పచ్చేకబుద్ధం దిస్వా చిత్తపసాదమత్తం వా హత్థం పసారేత్వా వన్దనమత్తం వా నాహోసి. సో రాజా ‘‘పబ్బజితో మఞ్ఞే ఏస ఉసూయాయ మం న ఓలోకేతీ’’తి కుజ్ఝిత్వా ‘‘క్వాయం కుట్ఠిచీవరాని పారుతో’’తి నిట్ఠుభిత్వా పక్కామి. తస్స కమ్మస్స విపాకేన మహానిరయే నిబ్బత్తిత్వా విపాకావసేసేన మనుస్సలోకం ఆగచ్ఛన్తో రాజగహే పరమకపణాయ ఇత్థియా కుచ్ఛిమ్హి పటిసన్ధిం గణ్హి. గహితకాలతో పట్ఠాయ సా ఇత్థీ కఞ్జికమత్తమ్పి ఉదరపూరం నాలత్థ. తస్స కుచ్ఛిగతస్సేవ కణ్ణనాసా విలీనా, సఙ్ఖపలితకుట్ఠీ హుత్వా మాతుకుచ్ఛితో నిక్ఖన్తో. మాతాపితరో నామ దుక్కరకారికా హోన్తి, తేనస్స మాతా యావ కపాలం గహేత్వా చరితుం న సక్కోతి, తావస్స కఞ్జికమ్పి ఉదకమ్పి ఆహరిత్వా అదాసి. భిక్ఖాయ చరితుం సమత్థకాలే పనస్స కపాలం హత్థే దత్వా ‘‘పఞ్ఞాయిస్ససి సకేన కమ్మేనా’’తి పక్కామి.

అథస్స తతో పట్ఠాయ సకలసరీరతో మంసాని ఛిజ్జిత్వా ఛిజ్జిత్వా పతన్తి, యూసం పగ్ఘరతి, మహావేదనా వత్తన్తి. యం యం రచ్ఛం నిస్సాయ సయతి, సబ్బరత్తిం మహారవేన రవతి. తస్స కారుఞ్ఞపరిదేవితసద్దేన సకలవీథియం మనుస్సా సబ్బరత్తిం నిద్దం న లభన్తి. తస్స తతో పట్ఠాయ సుఖసయితే పబోధేతీతి సుప్పబుద్ధోత్వేవ నామం ఉదపాది. అథాపరేన సమయేన భగవతి రాజగహం సమ్పత్తే నాగరా సత్థారం నిమన్తేత్వా నగరమజ్ఝే మహామణ్డపం కత్వా దానం అదంసు. సుప్పబుద్ధోపి కుట్ఠీ గన్త్వా దానగ్గమణ్డపస్స అవిదూరే నిసీది. నాగరా బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన పరివిసన్తా తస్సాపి యాగుభత్తం అదంసు. తస్స పణీతభోజనం భుత్తస్స చిత్తం ఏకగ్గం అహోసి. సత్థా భత్తకిచ్చావసానే అనుమోదనం కత్వా సచ్చాని దీపేసి, సుప్పబుద్ధో నిసిన్నట్ఠానే నిసిన్నోవ దేసనానుసారేన ఞాణం పేసేత్వా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠితో. సత్థా ఉట్ఠాయ విహారం గతో. సోపి చుమ్బటం ఆరుయ్హ కపాలమాదాయ దణ్డమోలుబ్భ అత్తనో వసనట్ఠానం గచ్ఛన్తో విబ్భన్తాయ గావియా జీవితా వోరోపితో మత్తికపాతిం భిన్దిత్వా సువణ్ణపాతిం పటిలభన్తో వియ దుతియచిత్తవారే దేవలోకే నిబ్బత్తో అత్తనో పుఞ్ఞం నిస్సాయ అఞ్ఞే దేవే అతిక్కమ్మ విరోచిత్థ. తం కారణం దస్సేన్తో సక్కో దేవానమిన్దో ఏసో ఖో మారిసాతిఆదిమాహ.

సద్ధాతి మగ్గేనాగతసద్ధా. సీలఞ్చ యస్స కల్యాణన్తి కల్యాణసీలం నామ అరియసావకస్స అరియకన్తసీలం వుచ్చతి. తత్థ కిఞ్చాపి అరియసావకస్స ఏకసీలమ్పి అకన్తం నామ నత్థి, ఇమస్మిం పనత్థే భవన్తరేపి అప్పహీనం పఞ్చసీలం అధిప్పేతం. చతుత్థం.