౬. జరావగ్గో

౧. జరాసుత్తవణ్ణనా

౫౧. జరావగ్గస్స పఠమే సాధూతి లద్ధకం భద్దకం. సీలం యావ జరాతి ఇమినా ఇదం దస్సేతి – యథా ముత్తామణిరత్తవత్థాదీని ఆభరణాని తరుణకాలేయేవ సోభన్తి, జరాజిణ్ణకాలే తాని ధారేన్తో ‘‘అయం అజ్జాపి బాలభావం పత్థేతి, ఉమ్మత్తకో మఞ్ఞే’’తి వత్తబ్బతం ఆపజ్జతి, న ఏవం సీలం. సీలఞ్హి నిచ్చకాలం సోభతి. బాలకాలేపి హి సీలం రక్ఖన్తం ‘‘కిం ఇమస్స సీలేనా’’తి? వత్తారో నత్థి. మజ్ఝిమకాలేపి మహల్లకకాలేపీతి.

సద్ధా సాధు పతిట్ఠితాతి హత్థాళవకచిత్తగహపతిఆదీనం వియ మగ్గేన ఆగతా పతిట్ఠితసద్ధా నామ సాధు. పఞ్ఞా నరానం రతనన్తి ఏత్థ చిత్తీకతట్ఠాదీహి రతనం వేదితబ్బం. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘యది చిత్తీకతన్తి రతనం, నను భగవా చిత్తీకతో పురిససీహో, యే చ లోకే చిత్తీకతా, తేసం చిత్తీకతో భగవా. యది రతికరన్తి రతనం, నను భగవా రతికరో పురిససీహో, తస్స వచనేన చరన్తా ఝానరతిసుఖేన అభిరమన్తి. యది అతుల్యన్తి రతనం, నను భగవా అతులో పురిససీహో. న హి సక్కా తులేతుం గుణేహి గుణపారమిం గతో. యది దుల్లభన్తి రతనం, నను భగవా దుల్లభో పురిససీహో. యది అనోమసత్తపరిభోగన్తి రతనం, నను భగవా అనోమో సీలేన సమాధినా పఞ్ఞాయ విముత్తియా విముత్తిఞాణదస్సనేనా’’తి.

ఇధ పన దుల్లభపాతుభావట్ఠేన పఞ్ఞా ‘‘రతన’’న్తి వుత్తం. పుఞ్ఞన్తి పుఞ్ఞచేతనా, సా హి అరూపత్తా పరిహరితుం న సక్కాతి. పఠమం.

౨. అజరసాసుత్తవణ్ణనా

౫౨. దుతియే అజరసాతి అజీరణేన, అవిపత్తియాతి అత్థో. సీలఞ్హి అవిపన్నమేవ సాధు హోతి, విపన్నసీలం ఆచరియుపజ్ఝాయాదయోపి న సఙ్గణ్హన్తి, గతగతట్ఠానే నిద్ధమితబ్బోవ హోతీతి. దుతియం.

౩. మిత్తసుత్తవణ్ణనా

౫౩. తతియే సత్థోతి సద్ధించరో, జఙ్ఘసత్థో వా సకటసత్థో వా. మిత్తన్తి రోగే ఉప్పన్నే పాటఙ్కియా వా అఞ్ఞేన వా యానేన హరిత్వా ఖేమన్తసమ్పాపనేన మిత్తం. సకే ఘరేతి అత్తనో గేహే. తథారూపే రోగే జాతే పుత్తభరియాదయో జిగుచ్ఛన్తి, మాతా పన అసుచిమ్పి చన్దనం వియ మఞ్ఞతి. తస్మా సా సకే ఘరే మిత్తం. సహాయో అత్థజాతస్సాతి ఉప్పన్నకిచ్చస్స యో తం కిచ్చం వహతి నిత్థరతి, సో కిచ్చేసు సహ అయనభావేన సహాయో మిత్తం, సురాపానాదిసహాయా పన న మిత్తా. సమ్పరాయికన్తి సమ్పరాయహితం. తతియం.

౪. వత్థుసుత్తవణ్ణనా

౫౪. చతుత్థే పుత్తా వత్థూతి మహల్లకకాలే పటిజగ్గనట్ఠేన పుత్తా పతిట్ఠా. పరమోతి అఞ్ఞేసం అకథేతబ్బస్సపి గుయ్హస్స కథేతబ్బయుత్తతాయ భరియా పరమో సఖా నామ. చతుత్థం.

౫-౭. పఠమజనసుత్తాదివణ్ణనా

౫౫. పఞ్చమే విధావతీతి పరసముద్దాదిగమనవసేన ఇతో చితో చ విధావతి. పఞ్చమం.

౫౬. ఛట్ఠే దుక్ఖాతి వట్టదుక్ఖతో. ఛట్ఠం.

౫౭. సత్తమే పరాయణన్తి నిప్ఫత్తి అవస్సయో. సత్తమం.

౮. ఉప్పథసుత్తవణ్ణనా

౫౮. అట్ఠమే రాగో ఉప్పథోతి సుగతిఞ్చ నిబ్బానఞ్చ గచ్ఛన్తస్స అమగ్గో. రత్తిన్దివక్ఖయోతి రత్తిదివేహి, రత్తిదివేసు వా ఖీయతి. ఇత్థీ మలన్తి సేసం బాహిరమలం భస్మఖారాదీహి ధోవిత్వా సక్కా సోధేతుం, మాతుగామమలేన దుట్ఠో పన న సక్కా సుద్ధో నామ కాతున్తి ఇత్థీ ‘‘మల’’న్తి వుత్తా. ఏత్థాతి ఏత్థ ఇత్థియం పజా సజ్జతి. తపోతి ఇన్ద్రియసంవరధుతఙ్గగుణవీరియదుక్కరకారికానం నామం, ఇధ పన ఠపేత్వా దుక్కరకారికం సబ్బాపి కిలేససన్తాపికా పటిపదా వట్టతి. బ్రహ్మచరియన్తి మేథునవిరతి. అట్ఠమం.

౯. దుతియసుత్తవణ్ణనా

౫౯. నవమే కిస్స చాభిరతోతి కిస్మిం అభిరతో. దుతియాతి సుగతిఞ్చేవ నిబ్బానఞ్చ గచ్ఛన్తస్స దుతియికా. పఞ్ఞా చేనం పసాసతీతి పఞ్ఞా ఏతం పురిసం ‘‘ఇదం కరోహి, ఇదం మాకరీ’’తి అనుసాసతి. నవమం.

౧౦. కవిసుత్తవణ్ణనా

౬౦. దసమే ఛన్దో నిదానన్తి గాయత్తిఆదికో ఛన్దో గాథానం నిదానం. పుబ్బపట్ఠాపనగాథా ఆరభన్తో హి ‘‘కతరచ్ఛన్దేన హోతూ’’తి ఆరభతి. వియఞ్జనన్తి జననం. అక్ఖరం హి పదం జనేతి, పదం గాథం జనేతి, గాథా అత్థం పకాసేతీతి. నామసన్నిస్సితాతి సముద్దాదిపణ్ణత్తినిస్సితా. గాథా ఆరభన్తో హి సముద్దం వా పథవిం వా యం కిఞ్చి నామం నిస్సయిత్వావ ఆరభతి. ఆసయోతి పతిట్ఠా. కవితో హి గాథా పవత్తన్తి. సో తాసం పతిట్ఠా హోతీతి. దసమం.

జరావగ్గో ఛట్ఠో.