౯. మానకామసుత్తవణ్ణనా

౯. నవమే మానకామస్సాతి మానం కామేన్తస్స ఇచ్ఛన్తస్స. దమోతి ఏవరూపస్స పుగ్గలస్స సమాధిపక్ఖికో దమో నత్థీతి వదతి. ‘‘సచ్చేన దన్తో దమసా ఉపేతో, వేదన్తగూ వుసితబ్రహ్మచరియో’’తి (సం. ని. ౧.౧౯౫) ఏత్థ హి ఇన్ద్రియసంవరో దమోతి వుత్తో. ‘‘యది సచ్చా దమా చాగా, ఖన్త్యా భియ్యోధ విజ్జతీ’’తి (సం. ని. ౧.౨౪౬; సు. ని. ౧౯౧) ఏత్థ పఞ్ఞా. ‘‘దానేన దమేన సంయమేన సచ్చవజ్జేన అత్థి పుఞ్ఞం, అత్థి పుఞ్ఞస్స ఆగమో’’తి (సం. ని. ౪.౩౬౫) ఏత్థ ఉపోసథకమ్మం. ‘‘సక్ఖిస్ససి ఖో త్వం, పుణ్ణ, ఇమినా దమూపసమేన సమన్నాగతో సునాపరన్తస్మిం జనపదే విహరితు’’న్తి (సం. ని. ౪.౮౮; మ. ని. ౩.౩౯౬) ఏత్థ అధివాసనఖన్తి. ఇమస్మిం పన సుత్తే దమోతి సమాధిపక్ఖికధమ్మానం ఏతం నామం. తేనేవాహ – ‘‘న మోనమత్థి అసమాహితస్సా’’తి. తత్థ మోనన్తి చతుమగ్గఞాణం, తఞ్హి మునాతీతి మోనం, చతుసచ్చధమ్మే జానాతీతి అత్థో. మచ్చుధేయ్యస్సాతి తేభూమకవట్టస్స. తఞ్హి మచ్చునో పతిట్ఠానట్ఠేన మచ్చుధేయ్యన్తి వుచ్చతి. పారన్తి తస్సేవ పారం నిబ్బానం. తరేయ్యాతి పటివిజ్ఝేయ్య పాపుణేయ్య వా. ఇదం వుత్తం హోతి – ఏకో అరఞ్ఞే విహరన్తో పమత్తో పుగ్గలో మచ్చుధేయ్యస్స పారం న తరేయ్య న పటివిజ్ఝేయ్య న పాపుణేయ్యాతి.

మానం పహాయాతి అరహత్తమగ్గేన నవవిధమానం పజహిత్వా. సుసమాహితత్తోతి ఉపచారప్పనాసమాధీహి సుట్ఠు సమాహితత్తో. సుచేతసోతి ఞాణసమ్పయుత్తతాయ సున్దరచిత్తో. ఞాణవిప్పయుత్తచిత్తేన హి సుచేతసోతి న వుచ్చతి, తస్మా ఞాణసమ్పయుత్తేన సుచేతసో హుత్వాతి అత్థో. సబ్బధి విప్పముత్తోతి సబ్బేసు ఖన్ధాయతనాదీసు విప్పముత్తో హుత్వా. తరేయ్యాతి ఏత్థ తేభూమకవట్టం సమతిక్కమన్తో నిబ్బానం పటివిజ్ఝన్తో తరతీతి పటివేధతరణం నామ వుత్తం. ఇతి ఇమాయ గాథాయ తిస్సో సిక్ఖా కథితా హోన్తి. కథం – మానో నామాయం సీలభేదనో, తస్మా ‘‘మానం పహాయా’’తి ఇమినా అధిసీలసిక్ఖా కథితా హోతి. ‘‘సుసమాహితత్తో’’తి ఇమినా అధిచిత్తసిక్ఖా. ‘‘సుచేతసో’’తి ఏత్థ చిత్తేన పఞ్ఞా దస్సితా, తస్మా ఇమినా అధిపఞ్ఞాసిక్ఖా కథితా. అధిసీలఞ్చ నామ సీలే సతి హోతి, అధిచిత్తం చిత్తే సతి, అధిపఞ్ఞా పఞ్ఞాయ సతి. తస్మా సీలం నామ పఞ్చపి దసపి సీలాని, పాతిమోక్ఖసంవరో అధిసీలం నామాతి వేదితబ్బం. అట్ఠ సమాపత్తియో చిత్తం, విపస్సనాపాదకజ్ఝానం అధిచిత్తం. కమ్మస్సకతఞాణం పఞ్ఞా, విపస్సనా అధిపఞ్ఞా. అనుప్పన్నేపి హి బుద్ధుప్పాదే పవత్తతీతి పఞ్చసీలం దససీలం సీలమేవ, పాతిమోక్ఖసంవరసీలం బుద్ధుప్పాదేయేవ పవత్తతీతి అధిసీలం. చిత్తపఞ్ఞాసుపి ఏసేవ నయో. అపిచ నిబ్బానం పత్థయన్తేన సమాదిన్నం పఞ్చసీలమ్పి దససీలమ్పి అధిసీలమేవ. సమాపన్నా అట్ఠ సమాపత్తియోపి అధిచిత్తమేవ. సబ్బమ్పి వా లోకియసీలం సీలమేవ, లోకుత్తరం అధిసీలం. చిత్తపఞ్ఞాసుపి ఏసేవ నయోతి. ఇతి ఇమాయ గాథాయ సమోధానేత్వా తిస్సో సిక్ఖా సకలసాసనం కథితం హోతీతి.

మానకామసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.