౧౦. అరఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా

౧౦. దసమే సన్తానన్తి సన్తకిలేసానం, పణ్డితానం వా. ‘‘సన్తో హవే సబ్భి పవేదయన్తి (జా. ౨.౨౧.౪౧౩), దూరే సన్తో పకాసన్తీ’’తిఆదీసు (ధ. ప. ౩౦౪) హి పణ్డితాపి సన్తోతి వుత్తా. బ్రహ్మచారినన్తి సేట్ఠచారీనం మగ్గబ్రహ్మచరియవాసం వసన్తానం. కేన వణ్ణో పసీదతీతి కేన కారణేన ఛవివణ్ణో పసీదతీతి పుచ్ఛతి. కస్మా పనేసా ఏవం పుచ్ఛతి? ఏసా కిర వనసణ్డవాసికా భుమ్మదేవతా ఆరఞ్ఞకే భిక్ఖూ పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తే అరఞ్ఞం పవిసిత్వా రత్తిట్ఠానదివాట్ఠానేసు మూలకమ్మట్ఠానం గహేత్వా నిసిన్నే పస్సతి. తేసఞ్చ ఏవం నిసిన్నానం బలవచిత్తేకగ్గతా ఉప్పజ్జతి. తతో విసభాగసన్తతి వూపసమ్మతి, సభాగసన్తతి ఓక్కమతి, చిత్తం పసీదతి. చిత్తే పసన్నే లోహితం పసీదతి, చిత్తసముట్ఠానాని ఉపాదారూపాని పరిసుద్ధాని హోన్తి, వణ్టా పముత్తతాలఫలస్స వియ ముఖస్స వణ్ణో హోతి. తం దిస్వా దేవతా చిన్తేసి – ‘‘సరీరవణ్ణో నామాయం పణీతాని రససమ్పన్నాని భోజనాని సుఖసమ్ఫస్సాని నివాసనపాపురణసయనాని ఉతుసుఖే తేభూమికాదిభేదే చ పాసాదే మాలాగన్ధవిలేపనాదీని చ లభన్తానం పసీదతి, ఇమే పన భిక్ఖూ పిణ్డాయ చరిత్వా మిస్సకభత్తం భుఞ్జన్తి, విరళమఞ్చకే వా ఫలకే వా సిలాయ వా సయనాని కప్పేన్తి, రుక్ఖమూలాదీసు వా అబ్భోకాసే వా వసన్తి, కేన ను ఖో కారణేన ఏతేసం వణ్ణో పసీదతీ’’తి. తస్మా పుచ్ఛి.

అథస్సా భగవా కారణం కథేన్తో దుతియం గాథం ఆహ. తత్థ అతీతన్తి అతీతే అసుకో నామ రాజా ధమ్మికో అహోసి, సో అమ్హాకం పణీతే పచ్చయే అదాసి. ఆచరియుపజ్ఝాయా లాభినో అహేసుం. అథ మయం ఏవరూపాని భోజనాని భుఞ్జిమ్హా, చీవరాని పారుపిమ్హాతి ఏవం ఏకచ్చే పచ్చయబాహుల్లికా వియ ఇమే భిక్ఖూ అతీతం నానుసోచన్తి. నప్పజప్పన్తి నాగతన్తి అనాగతే ధమ్మికో రాజా భవిస్సతి, ఫీతా జనపదా భవిస్సన్తి, బహూని సప్పినవనీతాదీని ఉప్పజ్జిస్సన్తి, ‘‘ఖాదథ భుఞ్జథా’’తి తత్థ తత్థ వత్తారో భవిస్సన్తి, తదా మయం ఏవరూపాని భోజనాని భుఞ్జిస్సామ, చీవరాని పారుపిస్సామాతి ఏవం అనాగతం న పత్థేన్తి. పచ్చుప్పన్నేనాతి యేన కేనచి తఙ్ఖణే లద్ధేన యాపేన్తి. తేనాతి తేన తివిధేనాపి కారణేన.

ఏవం వణ్ణసమ్పత్తిం దస్సేత్వా ఇదాని తస్సేవ వణ్ణస్స వినాసం దస్సేన్తో అనన్తరం గాథమాహ. తత్థ అనాగతప్పజప్పాయాతి అనాగతస్స పత్థనాయ. ఏతేనాతి ఏతేన కారణద్వయేన. నళోవ హరితో లుతోతి యథా హరితో నళో లాయిత్వా ఉణ్హపాసాణే పక్ఖిత్తో సుస్సతి, ఏవం సుస్సన్తీతి.

అరఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా. నళవగ్గో పఠమో.